III OSK 1104/23

III OSK 1104/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1305/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-01-26
II OSK 1104/23 - Wyrok NSA z 2024-09-04
II SA/Gl 1339/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-01-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 54
art. 115 ust. 1, art. 115 ust. 4, art. 147, art. 147a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. C. i Z. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1305/22 w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 5 lipca 2022 r., nr SKO.4203.3.2022 w przedmiocie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. C. i Z. C. solidarnie na rzecz M. O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1305/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ze skargi M. O. (dalej także jako: "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej także jako: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy") z dnia 5 lipca 2022 r., nr SKO.4203.3.2022 w przedmiocie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku: w punkcie pierwszym – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Częstochowskiego z dnia 28 marca 2022 r., nr OŚ.6244.4.2021.III.M.K-8; zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
W wyniku otrzymania kopii skargi, w formie korespondencji e-mail z dnia [...] maja 2020 r. od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach (dalej także jako: "WIOŚ"), w sprawie uciążliwości akustycznej powodowanej działalnością firmy "[...]" organ I instancji wszczął w tej sprawie postępowanie administracyjne na podstawie art. 115a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.; dalej jako: "p.o.ś."). Prośba o interwencje umotywowane była faktem, iż na skutek rozbudowy firmy "[...]", jej działalność stała się bardziej uciążliwa dla nieruchomości sąsiednich. Prace związane m.in. z cięciem, wierceniem, malowaniem, prowadzono w otwartej przestrzeni i zdaniem autora skargi w niedostosowanym do tego budynku.
Dnia [...] października 2021 r. do organu I instancji wpłynęło sprawozdanie nr [...] z dnia [...] października 2021 r. z pomiarów hałasu w środowisku, pochodzącego z urządzeń eksploatowanych na nieruchomości, na której jest prowadzona działalność gospodarcza strony, przeprowadzony przez Centralne Laboratorium Badawcze Oddział w [...], wykonanych na zlecenie Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej także jako: "WIOŚ"). Pomiary przeprowadzono [...] sierpnia 2021 r. w godzinach 10:30 – 13:30, na sąsiadującej posesji przy ul. [...] w [...]. Kontrolowany teren jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – uchwała Nr XXIV/39/2005 Rady Gminy Rędziny z dnia 22 września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości [...], gmina Rędziny. Zgodnie z zapisami planu, kontrolowany obszar oznaczony jest symbolem [...] z przeznaczeniem podstawowym – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, zabudowa związana z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Źródła hałasu stanowiły urządzenia pracującej w trakcie procesu produkcyjnego – piły, szlifierki, gwoździarki, znajdujące się pod wiatą wolnostojącą, wiatą i przy wiacie przyległej od strony południowej od budynku gospodarczego oraz kompresor w pomieszczeniu gospodarczym na nieruchomości, na której prowadzona jest działalność produkcyjna. Ponadto hałas emitowany był przez poruszające się po terenie zakładu pojazdy samochodowe oraz operacje rozładunku i załadunku surowca i towaru.
Pomiary zostały wykonane w porze dziennej, w dwóch punktach pomiarowych zlokalizowanych na terenie podlegającym ochronie akustycznej i wyniosły odpowiednio 58,3 dB oraz 42,9 dB. Biorąc pod uwagę standardy akustyczne określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. 2014 poz. 112; dalej jako: "rozporządzenie w sprawie poziomu hałasu") – dopuszczalny poziom hałasu przekroczony został w punkcie pomiarowym nr 1 dla pory dnia LAeqD o 3,3 dB.
Pismem z dnia 8 października 2021 r. strona zwróciła się z prośbą o zawieszenie postępowania administracyjnego argumentując, że pomiary odbyły się w niekorzystnych warunkach atmosferycznych i cała działalność prowadzona była poza budynkiem gospodarczym, który został wyłączony z produkcji z uwagi na postępowanie toczące się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Częstochowie (dalej także jako: "PINB"), a dotyczącym sposobu użytkowania budynku gospodarczego. Jak wyjaśniła strona, po dniu 16 kwietnia 2021 r. podjęła odpowiednie kroki mające na celu wyeliminowanie emitowania nadmiernego hałasu poprzez zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego. Dnia 14 lipca 2021 r. PIBN decyzją Nr 133/2021 umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zmiany użytkowania budynku murowanego na warsztat rzemieślniczy, a w dniu 6 września 2021 r. został zatwierdzony projekt budynku warsztatowego wraz z pozwoleniem na budowę decyzją organu I instancji z dnia 6 września 2021 r., nr 1839/2021. Strona podjęła prace zgodnie z zatwierdzonym projektem mające na celu remont budynku gospodarczego i dostosowanie go do potrzeb związanych z produkcją również poprzez wytłumienie hałasu (termoizolacja budynku). Zadeklarowała, że prace budowlane będą trwały 3 miesiące i że po tym okresie przedstawi odpowiednie dowody świadczące o poprawie warunków akustycznych, tj. pomiary hałasu potwierdzające, że działalność firmy nie powoduje przekroczenie standardów akustycznych.
Organ I instancji przychylił się do wniosku strony i postanowieniem z dnia 14 października 2021 r. zawiesił postępowanie do dnia 31 stycznia 2022 r.
Na to postanowienie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wnieśli M. i Z. C., mieszkańcy posesji przy ul. [...] sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością należącą do strony.
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2021 r., nr SKO.4203.11.2021 Kolegium uchyliło zaskarżone postanowienie.
W dniu 22 stycznia 2022 r. pracownicy organu przeprowadzili kontrolę na terenie nieruchomości strony, gdzie prowadzona jest działalność produkcyjna i nie stwierdzili żadnych uciążliwości powodowanych hałasem pochodzących z ww. obiektu. W czasie kontroli nie odnotowano prowadzenia prac produkcyjnych na otwartej przestrzeni.
Po wznowieniu postępowania organ I instancji nakazał stronie przedstawienie projektu technologicznego budynku warsztatowego oraz dołączenie do akt sprawy sprawozdania z badań akustycznych oraz z pomiarów drgań w gruncie pochodzących od prowadzonej działalności. Strona spełniła ten obowiązek, składając w styczniu 2022 r. stosowne dokumenty wraz z opinią biegłego na okoliczność oceny oddziaływania akustycznego na środowisko (w tym pomiary wibroakustyczne) z dnia 20 stycznia 2022 r. Biegły specjalista ds. wibroakustyki w ekspertyzie jednoznacznie stwierdził, że powodowany działalnością firmy "[...]" hałas nie stanowi uciążliwości akustycznej dla terenów sąsiadujących, bowiem najwyższy zmierzony wskaźnik poziomu hałasu LAeqD dla pory dziennej wyniósł 53,6 dB, nie przekraczając dopuszczalnego poziomu dźwięku wynoszącego 55 dB. Pomiary hałasu z dnia 3 stycznia 2022 r., zostały wykonane w punktach analogicznych do wyznaczonych przez WIOŚ. Również, według przedstawionej opinii, drgania generowane przez działalność firmy są nieistotne z punktu widzenia oddziaływań środowiskowych. Jak stwierdził organ I instancji z kopii projektu dotyczącego zmiany sposoby użytkowania budynku gospodarczego na budynek warsztatowy dostarczonego przez stronę, sporządzonego przez Zakład [...] z sierpnia 2021 r. wynikało m.in., że projektowana inwestycja nie powoduje przekroczenia standardów jakości środowiska poza granicami terenu stanowiącego własność inwestora, nie wpływa na zwiększenie ponadnormatywnego hałasu oraz nie stanowi zagrożenia dla higieny i zdrowia użytkowników i sąsiadów.
Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, pismem z dnia 2 lutego 2022 r. M. i Z. C. wnieśli swoje zastrzeżenia do ustaleń organu. Skarżący zakwestionowali badania akustyczne przeprowadzone na zlecenie strony i podnieśli, że prace przyczyniające się do poprawy warunków akustycznych były nieskuteczne. Uznali ustalenia organu I instancji za niekompletne i niedające podstawy do wydania decyzji administracyjnej.
Organ I instancji uznał zastrzeżenia M. i Z. C. za niezasadne. W jego ocenie główną przesłanką wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu, na podstawie art. 115a p.o.ś., są wyniki pomiarów poziomu hałasu przeprowadzone przez WIOŚ, świadczące o niedotrzymaniu standardów akustycznych przez stronę w trakcie prowadzonej działalności produkcyjnej. Organ nie zakwestionował tych wyników. Odnosząc się do badań akustycznych z dnia 3 stycznia 2022 r. przedstawionych przez stronę organ I instancji uznał, że nie stanowią ostatecznego rozwiązania problemu. Wskazał na regulację art. 298 ust. 1 pkt 5 p.o.ś. i kompetencje WIOŚ do nakładania kar administracyjnych za przekroczenie określonych w decyzji norm hałasu. Organ uznał, że ważny jest w tym zakresie interes skarżących się osób z nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością strony, ponieważ w przypadku przekroczenia norm hałasu będą one mogły się zwrócić z interwencją do WIOŚ.
W związku z powyższym organ I instancji wydając decyzję na podstawie art. 115a p.o.ś. w pkt 1 ustalił dla firmy "[...]", należącej do strony, położonej w miejscowości [...], przy ul. [...] (działa o nr ewid. [...]), gmina [...] dopuszczalny poziom hałasu wyrażony wskaźnikami LAeqo i LAeqN na poziomie: LAeqD – 55 dB (przedział czasu odniesienia równemu 8 najmniej korzystnym godzinom dnia kolejno po sobie następujących), LAeqN – 45 dB (przedział czasu odniesienia równy 1 najmniej korzystnej godzinie nocy), emitowanego z terenu, na którym prowadzona jest działalność firmy "[...]" do środowiska, w rozumienie terenów – zabudowy mieszkaniowo-usługowej.
W pkt 2 decyzji określił wymagania mające na celu nieprzekraczanie poza zakładem poziomu emisji hałasu do środowiska wyznaczonego w punkcie 1 decyzji stwierdził, że ze względu na charakter prowadzonej działalności, jaką jest produkcja altan, tj. uzależnienie intensywności produkcji od ilości i jakości zleceń, brak jest możliwości określenia stałego rozkładu czasu pracy źródeł hałasu. Niemniej jednak zobowiązał stronę do przestrzegania następujących warunków:
a) Prace związane z obróbką drewna i tarcicy drewnianej – przy użyciu generujących hałas maszyn, prowadzone mają być w zamkniętej przestrzeni, tj. w budynku specjalnie dostosowanym do profilu działalności firmy.
b) Praca ma odbywać się w porze dziennej, w godzinach od 7.00 do 18.00, od poniedziałku do piątku – normalna działalność zakładu z użyciem maszyn oraz w soboty – prace porządkowe.
Sporadycznie, w sytuacji braku możliwości dokładnego zaplanowania produkcji bądź zaistnienia zdarzeń losowych, dopuścił odstępstwa od ww. warunków. Z zastrzeżeniem, że proces produkcyjny nie może odbywać się w porze nocnej.
c) Rozładunek surowców na potrzeby produkcji, jak również załadunek gotowych wyrobów ma się odbywać w sposób ręczny przez pracowników – bez użycia maszyn. Transport na terenie prowadzenia działalności ma się odbywać w porze dziennej.
W pkt 3 decyzji zobowiązał stronę do prowadzenia okresowych pomiarów hałasu w środowisku raz na dwa lata oraz każdorazowo po zmianie typu, ilości lub lokalizacji znaczących źródeł hałasu i przekazywania wyników do tut. Starostwa oraz do WIOŚ, Delegatura w Częstochowie w terminie 30 dni od dnia zakończenia pomiaru w układzie zgodnym z załącznikiem Nr 7 do rozporządzenia w sprawie poziomu hałasu. Określił, że pomiary należy przeprowadzić w czasie trwania codziennej pracy zakładu, zbieżnej z sytuacją określoną w sprawozdaniu z badań akustycznych wykonanych w dniu 3 sierpnia 2021 r., tj. takie same źródła hałasu.
W pkt 4 decyzji ustalił lokalizację punktu do kontroli poziomu hałasu emitowanego do środowiska z terenu, na którym prowadzona jest działalność podmiotu "[...]", w następujący sposób:
- teren otaczający budynek mieszkalny jednorodzinny dwukondygnacyjny oraz budynek gospodarczy, posesja, przy ul. [...] w [...]. Punkt pomiarowy zlokalizowany w odległości 19,9 m od elewacji wschodniej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, 1,9 m od elewacji południowej budynku gospodarczego oraz 1,8 m od granicy wschodniej terenu ww. posesji w sąsiedztwie bezpośredniej granicy terenu ww. posesji z terenem działki nr ewid. [...].
Od decyzji odwołanie złożyła strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i zarzuciła jej naruszenie art. 115a p.o.ś., poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnie przeprowadzonych pomiarów poziomu hałasu z dnia 3 sierpnia 2021 roku, przez Centralne Laboratorium Badawcze Oddział w [...]. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości.
Decyzją z dnia 5 lipca 2022 r., nr SKO 4203.3.2022 SKO utrzymało w mocy decyzję Starosty Częstochowskiego (dalej także jako: "Starosta", "organ", "organ pierwszej instancji") z dnia 28 marca 2022 r., nr OŚ.6244.4.2021.III.M.K-8 określającej dla skarżącego prowadzącego firmę "[...]" w [...] przy ul. [...] dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska poza zakładem.
W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy i przebieg postępowania przed organem I instancji oraz orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące art. 115a p.o.ś. Przywołało także jego treść.
W ocenie Kolegium organ I instancji wydał decyzję po przeprowadzeniu kontroli przez WIOŚ, podczas której przeprowadzono pomiary hałasu emitowanego do środowiska z terenu zakładu. Pomiary te zostały dokonane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska – Centralne Laboratorium Badawcze Oddział w [...]. W ocenie Kolegium sporządzone przez Laboratorium badanie było prawidłowe. W sprawozdaniu do pomiarów, od którego odniósł się organ odwoławczy, wyjaśniony został sposób prowadzenia pomiarów, ich metodyka, dobór punktów pomiarowych i ich wyniki wskazujące na przekroczenie w jednym punkcie pomiarowym przekroczenia normy hałasu. Kolegium wskazało również na pismo z dnia 20 kwietnia 2022 r., w którym GIOŚ wyjaśnił metodykę badań oraz zastosowaną w toku realizacji procesu badawczego procedurę pomiarową. Odnosząc się do pkt 2 decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji zawarł wymagania mające na celu nieprzekraczanie poza zakładem poziomu emisji hałasu do środowiska, zgodnie ze stanowiskiem strony wyrażonym w toku postępowania.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 5 lipca 2022 r., nr SKO.4203.3.2022 w przedmiocie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wnosząc o oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Częstochowskiego z dnia 28 marca 2022 r., nr OŚ.6244.4.2021.III.M.K-8.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli M. C. i Z. C. (dalej także jako: "skarżący kasacyjnie") zaskarżając go w całości i zarzucając orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów:
1. prawa materialnego, tj. art. 147 i 147a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przez przyjęcie, że podstawą kwestionowania badania dopuszczalnego poziomu hałasu dokonanego przez akredytowane laboratorium w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2021 r. poz. 1344 oraz z 2022 r. poz. 974) lub certyfikowane jednostki badawcze, o których mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1816) mogą stanowić odczucia pracowników organu lub prywatna opinia akustyczna sporządzona przez stronę postępowania w wykonaniu nałożonego ostateczną decyzją obowiązku prowadzenia okresowych pomiarów hałasu w środowisku;
2. prawa materialnego, tj. art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przez przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy – w szczególności opinia Centralnego Laboratorium Badawczego, Oddziału w [...] z dnia 5 października 2021 r. nie stanowi wystarczającej podstawy do wydania decyzji ustalającej dopuszczalny poziom hałasu;
3. prawa materialnego, tj. art. 115 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przez przyjęcie, że organ zastosował wymagania w nim określone w sposób dowolony i arbitralny, w szczególności w sposób niedopuszczalny ingerujący w proces produkcyjny;
4. prawa procesowego, tj. art. 107 k.p.a. przez przyjęcie, że zaskarżone decyzje nie zawierają wszystkich wymaganych tym przepisem elementów, w szczególności uzasadnienia przyczyn zastosowania wobec M. O. wymagań przewidzianych przepisem art. 115 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Wskazując ww. zarzuty kasacyjne skarżący wnieśli o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, ewentualnie jego zmianę poprzez oddalenie odwołania oraz zasądzenie na rzecz skarżących kasacyjnie od organu kosztów postępowa według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. Nadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, reprezentowany przez pełnomocnika, M. O. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżących kasacyjnie na rzecz M. O. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie oparli skargę kasacyjną, wskazując obie podstawy – naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.
Przechodząc do zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego podniesionego w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że przedmiotowy zarzut koncentruje się wyłącznie na art. 107 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że doszło do naruszenia art. 107 k.p.a., poprzez przyjęcie, że zaskarżone decyzje nie zawierają wszystkich wymaganych tym przepisem elementów, w szczególności uzasadnienia przyczyn zastosowania wobec skarżącego wymagań przewidzianych przepisem art. 115 ust. 4 p.o.ś.
Zarzut nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący kasacyjnie nie powiązali naruszenia tego przepisu z jakimkolwiek przepisem postępowania sądowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się zaś, że powołanie przepisów postępowania administracyjnego w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego, nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, o których mowa art. 174 pkt 2 p.p.s.a., gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu (por. np. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2535/12). Zatem brak takiego powiązania prowadzić musiało do uznania tego zarzutu za niezasadny.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny pragnie dostrzec, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie.
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesionych w pkt 1, 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej zauważyć należy, że zarzuty naruszenia prawa materialnego zostały sformułowane w sposób niestaranny, zaś od zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata szczególnie wymaga się poprawności również w zakresie normatywnej stylizacji skargi kasacyjnej. W sytuacji, gdy określona jednostka redakcyjna aktu prawnego (np. artykuł) dzieli się na kilka mniejszych jednostek (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony, gdy wskazuje ona jaki naruszono konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej aktu prawnego. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok NSA z 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06, CBOSA; postanowienie NSA z 10 maja 2011 r., II OSK 2520/10, CBOSA).
Autor skargi kasacyjnej w zarzutach z pkt 1, 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisu "art. 147 i 147a p.o.ś.", "art. 115 ust. 1 p.o.ś." oraz "art. 115 ust. 4 p.o.ś.". Wskazać należy, że art. 115 p.o.ś. stanowi samodzielną pełnowymiarową jednostkę redakcyjną w postaci artykułu i nie dzieli się na dalsze, mniejsze jednostki redakcyjne (np. ustępy), zaś dopiero art. 115a dzieli się na kolejne jednostki redakcyjne w postaci ustępów (ust.), a dalej zauważyć należy, że ust. 4 i 7 dzielą się na jeszcze mniejsze jednostki redakcyjne w postaci punktów (pkt), co w konsekwencji nie pozwala na określenie intencji skarżących kasacyjnie w zakresie podniesionych zarzutów. Nie uszło uwadze sądu, że dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na art. 115a ust. 4 p.o.ś.
Wprawdzie, z urzędu, sąd odwoławczy posiada wiedzę, że skarżącym kasacyjnie chodziło o art. 115a ust. 1 oraz art. 115a ust. 4 p.o.ś., jednak Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez, co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04). Dalej, związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować (por. wyrok NSA z 17 listopada 2023 r., I GSK 831/20).
Podobnie, zarówno art. 147 i art. 147a p.o.ś. dzielą się na kolejne jednostki redakcyjne w postaci ustępów (ust.), a dalej w przypadku art. 147a to ust. 1 i 1b dzielą się na jeszcze mniejsze jednostki redakcyjne w postaci punktów (pkt), co powoduje, że tak sformułowany zarzut w oparciu o wskazanie ogólnej jednostki redakcyjnej, tj. artykułu uniemożliwia prawidłową ocenę merytoryczną podniesionego zarzutu.
Uwzględniając powyższe podkreślić należy, że sformułowane zarzuty wywiedzione w pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej w całości uznać należy za błędnie postawione, bowiem w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska nie ma wskazanej podstawy prawnej, jak "art. 115 ust. 1 p.o.ś." oraz "art. 115 ust. 4 p.o.ś.".
Nadto powyższe zarzuty skargi kasacyjnej również nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zgodnie z dyspozycją art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna ma zawierać zarzuty i ich uzasadnienie. Ten wymóg formalny konstytuuje skargę kasacyjną. Już w treści samego zarzutu – niezależnie od obowiązku wyjaśnienia zajętego stanowiska w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – konieczne jest wskazanie, na czym polegało naruszenie konkretnego przepisu, oraz przedstawienie prawidłowej – w ocenie autora skargi kasacyjnej – wersji wykładni lub zastosowania danego przepisu, a także określenie wpływu zarzucanego naruszenia na treść rozstrzygnięcia (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2024 r., II GSK 666/24, CBOSA).
Sformułowanie przez autora skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesionych w pkt 1, 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej nie spełniają powyższego wymogu.
Odpowiadając na tak postawione zarzuty kasacyjne przypomnienia wymaga, że błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji, co – aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony – wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz, jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co równocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu, stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (zob. np. wyroki NSA z dnia: 6 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 742/20; 13 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2368/18; 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21).
Natomiast naruszenie prawa przez niewłaściwe (błędne) zastosowanie, to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Prawidłowo sformułowany zarzut błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego wymaga od autora skargi kasacyjnej wykazania, że Sąd pierwszej instancji stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Nadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powinno zostać wyjaśnione jak, w ocenie jej autora, powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy.
Autor skargi kasacyjnej takich rozważań nie przedstawił, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczną kontrolę w tym zakresie.
Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że art. 115a ust. 1 p.o.ś. obliguje organ do wydania decyzji w przedmiocie dopuszczalnego poziomu hałasu w sytuacji przekroczenia określonych wskaźników nawet w przypadku jednorazowego przekroczenia norm (por. wyrok NSA z 24 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 370/13, wyrok NSA z 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 6/10, wyrok WSA z 4 marca 2011 r., II SA/Łd 83/11, wyrok WSA z 5 kwietnia 2011 r., II SA/Po 909/10). Jednakże istotne znaczenie ma okoliczność, czy stwierdzone przekroczenie dotyczyło pory nocnej, dziennej czy obu tych pór. Jak wskazano bowiem w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2016 r. (sygn. akt II OSK 3250/14): "(...) brzmienie przepisów art. 115a ust. 1 i ust. 3 P.o.ś. prowadzi do wniosku, że dopuszczalne poziomy hałasu ustala się dla konkretnego zakładu powodującego jego emisję w określonej porze doby (dnia lub nocy, albo całej doby). Decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu, jako akt kreujący obowiązek o charakterze publicznoprawym, kierowana jest wyłącznie do oznaczonego indywidualnie podmiotu (zakładu) emitującego hałas i w odniesieniu do zakresu czasowego, w którym przekroczone zostały dopuszczalne normatywnie poziomy hałasu. Dopuszczalny poziom hałasu może być przekroczony dla pory dziennej (wedle wskaźnika hałasu LAeq D) lub dla pory nocnej (wedle wskaźnika hałasu LAeq N). Tym samym może być on przekroczony tylko w dzień, tylko w nocy, albo w ciągu całej doby. To, że zgodnie z brzmieniem ust. 3 art. 115a P.o.ś. określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład oznacza, że są one formułowane tylko w takim zakresie czasowym w ujęciu dobowym, w jakim nastąpiło owo przekroczenie. W konsekwencji też tylko w takim zakresie dobowym, w jakim następuje ponadnormatywne przekroczenie hałasu, organ może wydać decyzję określającą dopuszczalne poziomy hałasu. Efekt w postaci rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu administracyjnego musi być adekwatny do ustaleń zawartych w zgromadzonym materiale dowodowym. Rozstrzygnięcie decyzji administracyjnej nigdy nie może następować w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy wynikającego z akt sprawy, które świadczą o podstawie lub o braku podstawy do określonego jego sformułowania."
Dalej, zgodnie z art. 115a ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska w decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład. Oznacza to, że dopuszczalne poziomy hałasu formułowane są tylko w takim zakresie czasowym w ujęciu dobowym, w jakim nastąpiło przekroczenie. Wobec powyższego tylko w takim zakresie, w jakim następuje ponadnormatywne przekroczenie hałasu, organ może wydać decyzję określającą dopuszczalne poziomy hałasu. Rozstrzygnięcie przyjęte w decyzji musi znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym i nie może nigdy następować w oderwaniu od ustalonego stanu faktycznego sprawy (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r., II OSK 819/20, Legalis).
Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zakwestionował rozstrzygnięcie organów orzekających w sprawie, bowiem nie został wyjaśniony stan faktyczny w takim zakresie jaki jest konieczny dla rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim pominięto istotną okoliczność, że duża część produkcji została przeniesiona do budynku gospodarczego, który został wyremontowany, ocieplony i wygłuszony poprzez izolację termiczną. Po wykonaniu ww. prac remontowych skarżący wykonał – z resztą na żądanie organów – pomiary akustyczne wykonane przez biegłego, które nie wykazały przekroczeń norm hałasu po przeniesieniu produkcji do pomieszczenia gospodarczego. Jak trafnie wskazał wojewódzki sąd administracyjny oba organy w celu pełnego i prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego nie rozważyły, czy w ww. sytuacji przeniesienia części produkcji do budynku gospodarczego, to nie należałoby dokonać ponownego pomiaru natężenia hałasu.
Nadto Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w pełni argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, iż ustalenie czasu pracy firmy w układzie dobowym i tygodniowym stanowi niedopuszczalną ingerencję w jej działalność produkcyjną. Wprawdzie z treści powołanego art. 115 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że katalog wymagań jest katalogiem otwartym, jednak każdy nałożony obowiązek musi być zgodny z wynikami postępowania, musi być uzasadniony i jego nałożenie nie może naruszać innych przepisów prawa np. dotyczących swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Organ może określić wymagania co do rozkładu czasu pracy źródeł hałasu dla całej doby, wraz z przewidzianymi wariantami, ale nie może ingerować w czas pracy zakładu czy firmy.
Konkludując powyższe wskazać należy, że organ wydający decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu lub w przypadku stwierdzenia, że nie zostały przekroczone dopuszczalne normy hałasu, organ wydający decyzję o odmowie wydania decyzji ustalającej dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska, każdorazowo, winien opierać się nie na domniemaniach, ale wyłącznie na ustaleniach faktycznych.
W świetle znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, skarga kasacyjna nie mogła być więc uznana za usprawiedliwioną, a co za tym idzie i skuteczną. Brak zaangażowania autora skargi kasacyjnej w rzeczowe zakwestionowanie naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a) oraz brak wykazania, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) przekonały Naczelny Sąd Administracyjny o niezasadności skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i orzekł o jej oddaleniu, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 240 złotych obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. z dnia 24 sierpnia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).