III OSK 1067/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie usunięcia drzewa, uznając, że skarżący nie mieli legitymacji procesowej do wniesienia odwołania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez G.S. i W.S. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił ich skargę na decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew. Skarżący domagali się uznania ich za strony postępowania, twierdząc, że są wieloletnimi użytkownikami działki, na której rosła czereśnia. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżący nie posiadali legitymacji procesowej do wniesienia odwołania, ponieważ nie byli właścicielami ani posiadaczami całej nieruchomości, a jedynie użytkownikami jej części za zgodą spółdzielni.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G.S. i W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego. Sprawa dotyczyła zezwolenia na usunięcie drzew, w tym czereśni ptasiej, wydanego przez Prezydenta Miasta. Skarżący, którzy nie byli właścicielami ani użytkownikami wieczystymi nieruchomości, lecz jedynie użytkownikami niewielkiej działki uprawowej za zgodą spółdzielni, wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji. SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej. WSA w Gliwicach oddalił skargę skarżących, a następnie NSA oddalił ich skargę kasacyjną. NSA uznał, że skarżący nie spełnili przesłanek do uznania ich za strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, ponieważ nie byli właścicielami ani posiadaczami całej nieruchomości, a jedynie użytkownikami jej części. Sąd podkreślił, że legitymację procesową w takiej sprawie posiada właściciel nieruchomości lub jej posiadacz, a nie posiadacz jedynie jej części. W związku z tym, decyzja SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego była prawidłowa, a WSA zasadnie oddalił skargę skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, osoby te nie posiadają legitymacji procesowej, ponieważ stroną postępowania w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew jest właściciel nieruchomości lub jej posiadacz, a nie posiadacz jedynie jej części.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący nie spełnili przesłanek do uznania ich za strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, ponieważ nie byli właścicielami ani posiadaczami całej nieruchomości, a jedynie użytkownikami jej części za zgodą spółdzielni. Brak legitymacji procesowej oznaczał, że odwołanie było wniesione przez podmiot niebędący stroną, co skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wymaga realnego powiązania sytuacji prawnej podmiotu z przedmiotem postępowania.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy umarza postępowanie, jeżeli odwołanie zostało wniesione przez osobę nieposiadającą legitymacji procesowej.
u.o.p. art. 83 § ust. 1
Ustawa o ochronie przyrody
Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może być wydane na wniosek posiadacza nieruchomości (za zgodą właściciela) lub właściciela urządzeń zagrażających drzewu. Stronami postępowania są te podmioty.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, gdy nie stwierdzono wad postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 336 § zd. 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie posiadania samoistnego.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie posiadali legitymacji procesowej do wniesienia odwołania od decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, ponieważ nie byli właścicielami ani posiadaczami całej nieruchomości, a jedynie użytkownikami jej części.
Odrzucone argumenty
Skarżący twierdzili, że są stronami postępowania jako wieloletni użytkownicy działki uprawowej. Skarżący powoływali się na domniemanie posiadania samoistnego z art. 339 k.c. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
nie można przypisać mu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie ww. przepisu właściciel nieruchomości sąsiedniej na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stroną postępowania w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew może być posiadacz całej nieruchomości, a nie posiadacz jedynie jej części.
Skład orzekający
Artur Kuś
przewodniczący
Sławomir Wojciechowski
sprawozdawca
Kazimierz Bandarzewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron postępowania w sprawach dotyczących zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów, w szczególności w kontekście użytkowników części nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji użytkowników części nieruchomości za zgodą właściciela (spółdzielni) i może wymagać analizy w kontekście innych przepisów prawa cywilnego i administracyjnego dotyczących posiadania i użytkowania gruntów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest posiadanie odpowiedniej legitymacji procesowej w postępowaniach administracyjnych, nawet jeśli strona czuje się silnie związana z przedmiotem sprawy. Jest to istotne dla prawników procesowych.
“Czy jesteś stroną w sprawie o wycinkę drzew? Kluczowa decyzja NSA o legitymacji procesowej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1067/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Artur Kuś /przewodniczący/ Kazimierz Bandarzewski Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6136 Ochrona przyrody Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Gl 967/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-12-13 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 28, art. 138 § 1 pkt 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 1478 art. 83 ust. 1 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.S. i W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 967/21 w sprawie ze skargi G.S. i W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 967/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi G. P. i W. S. (dalej także jako: "strona skarżąca", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej także jako: "SKO", "Kolegium", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia 11 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew: oddalił skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Decyzją z dnia 15 marca 2021 r., nr OSE-ZI.6131.118.2021.SP Prezydent Miasta [...] (dalej także jako: "Prezydent Miasta", "organ I instancji") zezwolił Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] (dalej także jako: "spółdzielnia", "spółdzielnia mieszkaniowa") na usunięcie drzew wyszczególnionych w tabeli nr 1 oraz tabeli nr 2 na działkach nr [...], [...], [...] oraz [...] obręb [...], przy ul. [...] w [...] w terminie do 30 kwietnia 2022 r. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał m.in. art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 3, 4, art. 83d ust. 1, 2, art. 84 ust. 1, 2, 3, art. 85 ust. 1, 4b, art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 55 ze zm.; dalej jako: "u.o.p."). W decyzji tej nałożono na jej adresata obowiązek wykonana nasadzeń zastępczych, naliczono opłatę za usunięcie drzewa wskazanego w tabeli nr 2 odraczając termin jej uiszczenia na okres 3 lat od dnia upływu terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepis u.o.p. stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wyjaśnił też, że drzewa wyszczególnione w tabeli nr 1 obumarły lub obumierają i nie rokują szans na przeżycie kolejnych okresów wegetacyjnych. Natomiast drzewo wskazane w tabeli nr 2 jest żywotne. Jednak koliduje ono z planowaną wymianą zieleni i reorganizacją ogrodu. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli skarżący. Wskazali oni, że czereśnia ptasia, której m.in. dotyczyła decyzja organu I instancji znajduje się na terenie użytkowanym ogrodniczo i sadowniczo od trzydziestu pięciu lat przez G. P., matkę W. S., członka spółdzielni mieszkaniowej. Ponadto podnieśli, że W. S. oprotestował plan wycięcia przedmiotowej czereśni. W odwołaniu zarzucili, że uniemożliwiono im udział w postępowaniu administracyjnym, w następstwie którego została wydana kwestionowana decyzja organu I instancji, w tym nie zawiadomiono ich o wizji terenowej i oględzinach. Zaskarżoną decyzją z dnia 11 czerwca 2021 r., nr [...] SKO umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że teren, na którym rośnie drzewo czereśnia ptasia jest gruntem, którego użytkownikiem wieczystym jest spółdzielnia mieszkaniowa, zaś osoby składające odwołanie nie są współwłaścicielami ani współużytkownikami wieczystymi tego terenu, a jedynie za zgodą spółdzielni korzystają bezpłatnie z działki. Użytkują oni część działki na [...], na której rośnie czereśnia. Nie są więc posiadaczami całej działki i nie mogą z tego tytułu wywodzić żadnego uprawnienia. Jednocześnie organ przyjął, że spółdzielnia nie utraciła władztwa na gruntem. Osoby zaś, które wniosły odwołanie nie są również dzierżawcami, najemcami i nie posiadają władztwa nad gruntem. W konsekwencji organ uznał, że nie posiadają oni legitymacji procesowej do wniesienia odwołania. Skoro zaś odwołanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną, to stanowi to podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się uchylenia jej z powodu niezgodności z prawem. W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że osoby, które wniosły odwołanie są stronami przedmiotowego postępowania, gdyż są one użytkownikami i samoistnymi posiadaczami fragmentu gruntu, na którym rosła czereśnia. Wskazali oni przy tym, że są użytkownikami niewielkiej działki uprawowej, wydzielonej z działki nr [...], przy czym powierzchnia posiadanego przez nich fragmentu tej działki wynosi według ich obliczeń 206,5 m2. Podniesiono także, że skarżący jako członek spółdzielni mieszkaniowej wnosi do kasy tej spółdzielni opłaty i przez to partycypuje w kosztach użytkowania wieczystego w stopniu wielokrotnie większym niż udział spornego fragmentu działki w ogóle gruntów znajdujących się w użytkowaniu wieczystym spółdzielni. Ta ostatnia utraciła władztwo nad działką uprawną w części użytkowanej przez skarżących. Do skargi załączono dokumentację fotograficzną, w tym przedstawiającą stan faktyczny już po usunięciu ptasiej czereśni oraz rysunek, mający przedstawiać użytkowną przez nich "działkę uprawową". Wskazano także, że rodzice skarżącej, a zarazem dziadkowie skarżącego objęli przedmiotową działkę w posiadanie samoistne jeszcze przed powstaniem spółdzielni mieszkaniowej tj. w okresie funkcjonowania zakładu pracy, którego byli oni pracownikami. Przywołane zostało także domniemanie wynikające z art. 339 k.c. Skarżący podnieśli także, że bezprawnie usunięta czereśnia została przez nich posadzona w 1996 r. Wskazali też, że w następstwie wycinki doszło do zaboru kilku metrów sześciennych drewna, którego wartość nie została oszacowana. Strata materialna po stronie skarżących obejmuje także utratę przyszłych zbiorów, których wartość w ciągu kolejnych dwudziestu lat szacują na 45.000 zł. Skarżący zaakcentowali przy tym, że czereśnia była drzewem całkowicie zdrowym, czego jednak nie mogli wykazać na skutek pominięcie wnioskowanych przez nich dowodów, w tym dowodu z opinii biegłego dendrologa a także dowodu z opinii architekta zieleni. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 30 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę i wszystkie zawarte w niej twierdzenia. Zaakcentował, że skarżący użytkują działkę za zgodą spółdzielni, z tym że nie posiadają pisemnej umowy na jej użytkowanie. Opłata z tytułu użytkowania wieczystego jest uiszczana przez skarżących do spółdzielni, przy czym skarżący uiszczają 1/44, a powierzchnia działki wynosi 1/200. Wskazał, że zgoda spółdzielni na użytkowanie fragmentu działki miała charakter ogólny i nigdy nie uzgadniano ze spółdzielnią szczegółowych zasad użytkowania działki przez skarżących, jak i przez ich poprzedników. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 967/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach: oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wywiodła strona skarżąca zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 28 k.p.a. oraz art. 336 zd. 1 k.c. w zw. z art. 339 k.c., a także art. 172 i art. 176 k.c. w zw. z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1975 r., sygn. akt III CZP 63/75 (publ. OSNC 1976/12/256), poprzez błędne określenie statusu prawnego skarżących; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (nieuzasadniona akceptacja przez WSA umorzenia postępowania przez SKO), art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. (nieuzasadniona akceptacja przez WSA zaniechania przez SKO przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie charakteru prawnego władania przez skarżących przedmiotową działką uprawową o pow. 206,5 m2, wydzieloną z działki nr [...]; a w szczególności zaniechanie postępowania zmierzającego do potwierdzenia lub obalenia domniemania z art. 339 k.c.) oraz art. 83 ust. 1 u.o.p. Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wnieśli o: 1) ustalenie, że skarżący mają przymiot strony postępowania w postępowaniu administracyjnym, w którym Prezydent Miasta wydał decyzję z dnia 15 marca 2021 r., nr OSE-ZI.6131.118.2021.SP, którą zezwolił spółdzielni mieszkaniowej na usunięcie drzew na działach nr [...], [...], [...] oraz [...], obręb [...], przy ul. [...] w [...]; w części dotyczącej usunięcia (wycięcia) czereśni ptasiej, która rosła na niewielkiej działce uprawowej (o pow. 206,5 m2) wydzielonej z działki nr [...], które to działki uprawowej skarżący są wieloletnimi użytkownikami; 2) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, jednocześnie zobowiązując ten sąd do uwzględnienie w tym postępowaniu ustalenia, o którym mowa wyżej; 3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jak już wskazano, z przepisów tych wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie oparli skargę kasacyjną, wskazując obie podstawy – naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że wobec przyjętego sposobu uzasadnienia sformułowanego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 u.o.p., Naczelny Sąd Administracyjny zdecydował się odnieść do niego wraz z zarzutami naruszenia norm prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. oraz art. 336 zd. 1 k.c. w zw. z art. 339 k.c., a także art. 172 i art. 176 k.c. w zw. z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1975 r., sygn. akt III CZP 63/75 (publ. OSNC 1976/12/256). W ocenie Sądu kasacyjnego stanowią one swoje dopełnienie i wymagają wspólnego rozpoznania. Istotą przedmiotowych zarzutów pozostaje bowiem prawidłowość zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji konkluzji o nieposiadaniu przez skarżących kasacyjnie przymiotu strony tego postępowania. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podmiot ma interes prawny w konkretnym postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem tego postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go bezpośrednio zainteresowanym w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. O tym, czy strona ma interes prawny decyduje to, czy jej żądanie znajduje podstawę w materialnym przepisie prawa publicznego, a w szczególności prawa administracyjnego. Jeżeli akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495), jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Podmioty wskazane w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody są jednocześnie stronami tego postępowania. Stroną postępowania w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów jest więc posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jednocześnie właścicielem – to także jej właściciel, gdyż oboje mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w toczącym się postępowaniu. Nie ulega zatem wątpliwości, że nie jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie ww. przepisu właściciel nieruchomości sąsiedniej, bowiem nie można przypisać mu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 514/18, CBOSA). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie nie są żadnymi z osób wymienionych w art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Trafnie Sąd pierwszej instancji doszedł do konstatacji, że skarżący nie są właścicielami nieruchomości, w skład której wchodzi działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...], bowiem działka ta wraz z działką nr [...] stanowi nieruchomość gruntową, dla której Sąd Rejonowy w [...], VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], a jej właścicielem zgodnie z wpisami do działu II tej księgi jest Skarb Państwa, zaś użytkownikiem wieczystym spółdzielnia mieszkaniowa. Dalej, argumentacja skarżących w zakresie podniesionego zarzutu skargi kasacyjnej jest chybiona, bowiem na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stroną postępowania w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew może być posiadacz całej nieruchomości, a nie posiadacz jedynie jej części. Podkreślić należy, że materiał zgromadzony w niniejszym postępowaniu nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżącym kasacyjnie przysługuje prawo do bycia stroną postępowania w rozpoznawanej sprawie. Skarżący kasacyjnie nie przedstawili także niebudzącego wątpliwości dowodu świadczącego o tym, że są właścicielami drzewa, na którym rosło przedmiotowe drzewo w postaci czereśni ptasiej. Nadmienić należy, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania należącego do właściwości sądów cywilnych w przedmiocie ustalenia prawa własności nieruchomości. Poza sądową kontrolą pozostać musi merytoryczna ocena prawidłowości decyzji organu I instancji o udzieleniu zezwolenia na usunięcie m.in. przedmiotowej czereśni. Kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. dokonywana przez sąd administracyjny nie może obejmować zgodności z prawem decyzji organu I instancji. Badając legalność decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego sąd administracyjny może jedynie, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, skontrolować czy istniały uzasadnione prawne przesłanki do uznania bezprzedmiotowości postępowania przed organem II instancji, a ściślej rzecz ujmując, czy odwołanie wniesione od decyzji organu I instancji pochodzi od podmiotu będącego stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2012 r., II GSK 121/11, Legalis). W tak zakreślonych ramach prawnych Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i szczegółowo przedstawił uwarunkowania faktyczne tej konkretnej sprawy, z których wynika, że skarżący kasacyjnie nie posiadali legitymacji do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na wycinkę drzew z działki nr [...]. Okoliczności te zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i brak jest podstaw do ich całościowego powielania w tym miejscu. Rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 151 p.p.s.a. oznacza, że zainicjowany skargą strony proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie ujawnił wad postępowania, które obligowałyby sąd do wydania innego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego uzasadnieniem (wyjaśnieniem) dla rozstrzygnięcia wynikającego z art. 151 p.p.s.a. są przede wszystkim te oceny Sądu, w których zawarta jest aprobata dla poczynań organu odwoławczego. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oznacza przede wszystkim, że Sąd dokonujący kontroli legalności zaskarżonego aktu, nie stwierdził żadnej kwalifikowanej wady skutkującej sankcją nieważności, oraz że nie wystąpiło takie naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego aktu (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r., III OSK 7410/21, Legalis). Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Sąd prawidłowo ocenił, że organ ustalił wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł procesowych i materialnoprawnych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski i oceny. W przypadku zarzutów procesowych w treści zarzutu należy wskazywać na czym polegało naruszenie przepisów proceduralnych, natomiast uzasadnienie takiego zarzutu powinno wyjaśniać, jak przepis należało zastosować oraz przedstawić wpływ tego naruszenia na rozstrzygnięcie. Wypełnienie tych formalnych warunków jest niezbędne z tego powodu, że nie wszystkie naruszenia przepisów postępowania mogą być podstawą skutecznej skargi kasacyjnej, ale tylko takie, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożona w sprawie skarga kasacyjna nie zawiera należytego uzasadnienia odnośnie do zarzutów procesowych, co oznacza, że nie odpowiada ona wymogom stawianym temu środkowi odwoławczemu określonym w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przypomnieć przy tym należy, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, iż gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia procedury, to wyrok byłby inny. Ten warunek nie został w przedmiotowej sprawie zrealizowany. W reasumując przedstawioną argumentację należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI