III ONP 2/22

III ONP 2/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
Treść wyniku
Odrzucono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 8 § 1, art. 232 § 1 pkt 1, art. 285a § 1 i 2, art. 285d, art. 285e § 1 pkt 4, art. 285f § 1, art. 285h § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi L. N. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1972/19 oddalającego skargę L. N. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 10 lipca 2019 r. nr ZSPU.440.04.2019.GŻ.I w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 7 marca 2017 r., nr DOLiS/DEC-286/17/18612,18619 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku; 2. zwrócić L. N. - ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1972/19 oddalił skargę L. N. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 10 lipca 2019 r. nr ZSPU.440.04.2019.GŻ.I, zgodnie z którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 7 marca 2017 r. nr DOLiS/DEC-286/17/18612,18619 wydanej w przedmiocie przetwarzania danych osobowych skarżącego przez Proboszcza [...] w K.
Pismem z dnia 24 listopada 2021 r. (które wpłynęło do NSA w dniu 30 marca 2022 r.) L. N. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem w/w wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 września 2020 r., prawomocnego z dniem 7 listopada 2020 r.
Na podstawie art. 285a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") zaskarżono w całości powołany wyrok, a za podstawy skargi wskazano rażące naruszenie art. 8 i art. 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 8 i art. 10 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
Dodatkowo wskazane zostało, że w opinii skarżącego wystąpił wyjątkowy przypadek z art. 285a § 2 P.p.s.a. uzasadniający wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem na prawomocne rozstrzygnięcie wojewódzkiego sądu administracyjnego, mimo nieskorzystania przez strony uprzednio z przysługujących im środków odwoławczych, ponieważ skarżący wnioskował o złożenie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 11 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1972/19 przez Rzecznika Praw Obywatelskich, jednakże wniosek skarżącego nie został uwzględniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku podlega odrzuceniu.
Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony. W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2 P.p.s.a. (art. 285h § 2 P.p.s.a.). Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony w literaturze prawniczej (np. B. Dauter, R. Hauser "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych.
Z akt sprawy wynika, że odpis wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 września 2020 r., sygn. II SA/Wa 1972/19 oddalającego skargę skarżącego wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 7 października 2020 r. Odwołując się natomiast do treści skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia z 24 listopada 2021 r. trzeba zauważyć, że skarżący nie zgadzał się - jak się okazuje - z wydanym wyrokiem, a mimo to nie skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia, tj. nie wniósł skargi kasacyjnej od w/w wyroku. Co prawda w skardze z dnia 24 listopada 2021 r. skarżący powołuje się na złożony wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich o złożenie skargi kasacyjnej, czego Rzecznik odmówił, natomiast należy zauważyć, że nie ma to znaczenia w sprawie, ponieważ skarżący mógł we własnym zakresie skorzystać z przysługujących środków prawnych. Wyrok z dnia 11 września 2020 r. uprawomocnił się - w dniu 7 października 2020 r. (postanowienie z dnia 30 grudnia 2020 r.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie przedstawił argumentacji, że w niniejszej sprawie występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a. Argumentem takim nie jest - w rozumieniu powołanego przepisu - podnoszenie okoliczności, że Rzecznik Praw Obywatelskich odmówił złożenia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku. Zgodnie z ustaleniami doktryny trzeba podkreślić, że Rzecznik Praw Obywatelskich może wziąć udział w toczącym się postępowaniu oraz korzystać z innych uprawnień procesowych wymienionych w art. 8 § 1 P.p.s.a., jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. Oznacza to, że decyzja Rzecznika Praw Obywatelskich oraz innych podmiotów wymienionych w powołanym przepisie o udziale w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy wyłącznie do tych podmiotów, a jej słuszność nie podlega ocenie sądu administracyjnego. Trzeba ponownie podkreślić, że skoro skarżący nie zgadzał się z wydanym orzeczeniem, to miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej celem dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego wyroku w ramach podniesionych zarzutów. Przypomnieć należy, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest środkiem prawnym do zwalczania ustaleń faktów lub oceny dowodów, o czym stanowi art. 285d zdanie drugie P.p.s.a.
Okoliczność bowiem, że skarżący zrezygnował ze złożenia skargi kasacyjnej, gdyż "nie jest zainteresowany "kognicją GIODO" ani jej "wyinterpretowaniem w toku instancji" by użyć sformułowania samego Biura GIODO", nie jest "wyjątkowym przypadkiem", o którym mowa w art. 285a § 2 P.p.s.a. Stanowisko skarżącego przedstawione w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, w żadnej mierze nie wyczerpuje przesłanki wykazania wyjątkowego przypadku uzasadniającego jej wniesienie. Stanowi natomiast polemikę z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2020 r. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest odrębnym środkiem zaskarżenia orzeczenia, lecz stanowi instytucję nadzwyczajną - nie może być zatem w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych. Przy składaniu skargi o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem z 24 listopada 2021 r. skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co oznacza, że mógł w ten sam sposób zwrócić się do wybranego pełnomocnika w celu złożenia skargi kasacyjnej od rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zarzut który powołuje skarżący, że po doręczeniu mu w dniu 26 października 2020 r. odmownej odpowiedzi Rzecznika w przedmiocie wniosku o złożenie skargi kasacyjnej na wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 września 2020 r., do zachowania terminu ustawowego na złożenie skargi kasacyjnej pozostało 11 dni i w opinii skarżącego był to czas niewystarczający do złożenia skargi nie może zostać uznany za zasadny, a wręcz przeciwnie pokazuje, że L. N. miał jeszcze czas na zaskarżenie przedmiotowego orzeczenia z pomocą profesjonalnego pełnomocnika, a jednak tego nie uczynił.
W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można również uznać, że po stronie skarżącego w wyniku wydania przez WSA w Warszawie wyroku z 11 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1972/19 doszło do powstania szkody. Szkoda w rozumieniu art. 285e § 1 pkt 4 P.p.s.a. dotyczy obu jej postaci szkody rzeczywistej i utraconych korzyści (Postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I FNP 13/12), zatem odnosi się jedynie do powstania szkody majątkowej po stronie skarżącego. W niniejszej sprawie natomiast skarżący podnosi, że wydanie orzeczenia przez WSA w Warszawie 11 września 2020 r. wyrządziło mu szkodę niemajątkową w postaci silnego stresu, uczucia poniżenia, upokorzenia, bezsilności i bezbronności. Niestety ten rodzaj szkody nie mieści się w zakresie ochrony na podstawie art. 285e § 1 pkt 4 P.p.s.a.
W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 285h § 1w zw. z art. 285a § 2 i art. 285e § 1 pkt 4 P.p.s.a odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. O zwrocie wpisu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.