Orzeczenie · 2026-03-30

III KO 976/25Zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie stan wojenny

Sąd

Sąd Okręgowy w Poznaniu

Miejsce

Poznań

Data

2026-03-30

SAOSKarnerepresje komunistyczneWysokaokręgowy

stan wojennyrepresjeniesłuszne skazaniezadośćuczynienieprawa człowiekaSolidarnośćhistoria Polski

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał wniosek I. H. o zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie wyrokiem Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego z 1982 roku, wydanym w okresie stanu wojennego. I. H. została skazana za posiadanie i rozpowszechnianie ulotek krytykujących władze i stan wojenny, co skutkowało karą 3 lat pozbawienia wolności. Po odbyciu części kary, została warunkowo zwolniona. W 1994 roku Sąd Najwyższy uniewinnił ją od popełnionego czynu. W 1995 roku Sąd Pomorskiego Okręgu Wojskowego zasądził na jej rzecz łącznie 12 088 zł odszkodowania i zadośćuczynienia, w tym 6 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy w Poznaniu uznał, że poprzednie zadośćuczynienie było rażąco niskie i nie uwzględniało w pełni krzywdy doznanej w związku z represjami za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Zasądził kwotę 350 000 zł tytułem zadośćuczynienia, uznając ją za odpowiednią do rozmiarów doznanej krzywdy moralnej, uwzględniając czas izolacji, warunki w zakładach karnych, wpływ skazania na dalsze życie zawodowe i osobiste, a także fakt, że poprzednie świadczenie było przyznane na innej podstawie prawnej (k.p.k.) i nie uwzględniało politycznego charakteru sprawy. W pozostałym zakresie wniosek oddalono. Zasądzono również zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za represje komunistyczne, interpretacja ustawy lutowej, rozróżnienie między odszkodowaniem za błędy sądowe a zadośćuczynieniem za represje polityczne.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w okresie PRL.

Zagadnienia prawne (2)

Czy osobie uniewinnionej od zarzutów popełnienia przestępstw w okresie stanu wojennego, która wcześniej otrzymała zadośćuczynienie na podstawie przepisów k.p.k., przysługuje dodatkowe zadośćuczynienie na podstawie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli poprzednie świadczenie było przyznane na innej podstawie prawnej i nie uwzględniało politycznego charakteru represji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa lutowa umożliwia dochodzenie dodatkowego zadośćuczynienia, gdy poprzednie świadczenie (zasądzone na podstawie k.p.k.) nie uwzględniało specyfiki represji za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i było rażąco niskie.

Jaka kwota zadośćuczynienia jest odpowiednia za krzywdę doznaną w wyniku niesłusznego skazania i pozbawienia wolności w okresie stanu wojennego, uwzględniając represje za działalność patriotyczną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

350 000 zł.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że kwota 350 000 zł jest adekwatna do rozmiarów krzywdy moralnej, uwzględniając czas izolacji, warunki w zakładach karnych, wpływ skazania na dalsze życie, a także fakt, że poprzednie świadczenie było rażąco niskie i nie uwzględniało politycznego charakteru sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zasądzenie zadośćuczynienia i zwrotu kosztów

Strona wygrywająca

I. H.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
I. H.	osoba_fizyczna	wnioskodawca
Skarb Państwa	organ_państwowy	pozwany

Przepisy (10)

Główne

ustawa lutowa art. 8 § ust. 1 i 4

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Zadośćuczynienie za krzywdę przysługuje osobie, co do której zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego wobec niej w okresie PRL za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, jeżeli została uniewinniona lub postępowanie umorzono z określonych powodów, nie uzyskała prawomocnie odszkodowania i zadośćuczynienia, a była zatrzymana lub tymczasowo aresztowana.

ustawa lutowa art. 11 § ust. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Warunek uniewinnienia lub umorzenia postępowania z powodów określonych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.

ustawa lutowa art. 8 § ust. 4

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Umożliwia dochodzenie dodatkowego odszkodowania i zadośćuczynienia, gdy świadczenia te zostały wcześniej zasądzone na innej podstawie (np. k.p.k.) i przemawiają za tym względy słuszności, a także gdy pierwotne świadczenie nie uwzględniało aspektu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

k.c. art. 445 § § 1

Kodeks cywilny

Określa, że suma przyznana tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę powinna być "odpowiednia".

Dekret o stanie wojennym art. 48 § ust. 2 w zb. z ust. 3

Dekret z dnia 12 grudnia 1981r. o stanie wojennym

Przepis, na podstawie którego pierwotnie skazano I. H.

Pomocnicze

k.c. art. 359 § § 2

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia ustawowych odsetek za opóźnienie.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

d.k.p.k. art. 487 § § 1

Kodeks postępowania karnego

d.k.p.k. art. 488 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 art. 11 § ust. 6

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niesłuszne skazanie w okresie stanu wojennego za działalność patriotyczną. • Poprzednie zadośćuczynienie było rażąco niskie i nie uwzględniało specyfiki represji. • Działalność wnioskodawczyni była motywowana dążeniem do niepodległości i sprzeciwem wobec stanu wojennego. • Ustawa lutowa pozwala na dochodzenie uzupełniającego zadośćuczynienia.

Odrzucone argumenty

Wniosek o zadośćuczynienie w zakresie przekraczającym 350 000 zł. • Twierdzenia o trwałych negatywnych skutkach zdrowotnych (niepłodność, zaburzenia motoryki jelita grubego) nie zostały udowodnione medycznie.

Godne uwagi sformułowania

Działania podejmowane przez I. H. niewątpliwie były działaniami opozycyjnymi motywowanymi celem jakim była walka o odzyskanie przez P. pełnej suwerenności, niezawisłości i niezależności od wpływów zewnętrznych, a także sprzeciwem przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. • Należność przyznaną jej z tego tytułu postanowieniem Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 1995 r., sygn. akt ZO 17/95 ocenić należy jako niską i zupełnie nieadekwatną do cierpień doznanych przez wnioskodawczynię... • Czym innym jest zadośćuczynienie przyznane określonej osobie za błędy, jakie ją dotknęły ze strony organów ścigania lub wymiaru sprawiedliwości w demokratycznym państwie prawnym, a czym innym rekompensowanie przez organy takiego państwa krzywd wyrządzonych określonej osobie przez jej represjonowanie w okresie PRL, za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Skład orzekający

Izabela Dehmel

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za represje komunistyczne, interpretacja ustawy lutowej, rozróżnienie między odszkodowaniem za błędy sądowe a zadośćuczynieniem za represje polityczne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w okresie PRL.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Sprawa dotyczy represji z okresu stanu wojennego, walki o niepodległość i dochodzenia sprawiedliwości po latach, co ma dużą wartość historyczną i społeczną.

“350 tys. zł zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie w stanie wojennym – sąd naprawia historyczną krzywdę.”

Dane finansowe

WPS: 1 800 000 PLN

zadośćuczynienie: 350 000 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników