Orzeczenie · 2026-04-23

III KO 87/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-04-23
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższykasacjawznowienie postępowaniawyłączenie sędziegokonstytucyjność powołanianemo iudex in sua causaizba karna

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał wniosek sędziego sprawozdawcy o wyłączenie od udziału w sprawie innego członka składu orzekającego, SSN Antoniego Bojańczyka. Sprawa dotyczyła sygnalizacji konieczności wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu, w związku z wadliwie konstytucyjnie powołanym sędzią, który wydał pierwotne orzeczenie. Sędzia sprawozdawca argumentował, że udział sędziego powołanego w identycznej, budzącej wątpliwości procedurze, naruszałby zasadę nemo iudex in sua causa (nikt nie może być sędzią we własnej sprawie). Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, stwierdzając, że ocena zasadności sygnalizacji przez sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, wymagałaby od niego oceny tych samych okoliczności dotyczących jego własnego powołania na urząd. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja zasady nemo iudex in sua causa w kontekście wadliwej procedury powołania sędziów Sądu Najwyższego oraz jej wpływu na możliwość orzekania w sprawach dotyczących wznowienia postępowań.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury powołania sędziów Sądu Najwyższego.

Zagadnienia prawne (1)

Czy sędzia powołany na urząd w procedurze budzącej wątpliwości konstytucyjne powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie dotyczącej oceny zasadności wznowienia postępowania kasacyjnego, w którym orzekał inny sędzia powołany w identycznej procedurze?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia powinien zostać wyłączony.

Uzasadnienie

Udział sędziego powołanego w procedurze budzącej wątpliwości konstytucyjne w sprawie oceny zasadności wznowienia postępowania kasacyjnego, w którym orzekał inny sędzia powołany w identycznej procedurze, narusza zasadę nemo iudex in sua causa, ponieważ sędzia musiałby ocenić te same okoliczności dotyczące jego własnego powołania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
wnioskodawca (sędzia sprawozdawca)

Strony

NazwaTypRola
M. J.osoba_fizycznaskazany
K. S.osoba_fizycznaskazany
obrońcainnewnioskodawca
SSN Antoni Bojańczykosoba_fizycznasędzia (wyłączony)
SSN Ryszard Witkowskiosoba_fizycznasędzia (pierwotnego orzeczenia)

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 40 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy przypadków, gdy istnieje inna podstawa prawna do wyłączenia sędziego, np. gdy jego udzial w sprawie może wpłynąć na jej wynik.

k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność mogąca budzić wątpliwości co do jego bezstronności.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia powołany w wadliwej procedurze nie może orzekać w sprawie oceny zasadności wznowienia postępowania kasacyjnego, w którym orzekał inny sędzia powołany w identycznej procedurze, ze względu na naruszenie zasady nemo iudex in sua causa. • Ocena niezawisłości i niezależności sędziego w aspekcie instytucjonalnym jest kluczowa dla zapewnienia sprawiedliwego procesu.

Godne uwagi sformułowania

wadliwy konstytucyjnie sposób powołania • składu sądu niezależnego, zgodnego z ustawą • złamanie zasady nemo iudex in sua causa • bez żadnych wątpliwości stan określony w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

Skład orzekający

Marek Pietruszyński

przewodniczący

Antoni Bojańczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady nemo iudex in sua causa w kontekście wadliwej procedury powołania sędziów Sądu Najwyższego oraz jej wpływu na możliwość orzekania w sprawach dotyczących wznowienia postępowań."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury powołania sędziów Sądu Najwyższego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, w szczególności wadliwości procedury powoływania sędziów Sądu Najwyższego, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwego powołania. Czy to początek końca kryzysu praworządności?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst