III KKN 576/98

Sygn. akt III KKN 576/98 
 
 
 
 
 
 
 
W Y R O K 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
 
 
                         Dnia  17 maja 2001 r. 
 
 
Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie 
następującym: 
 
 
Przewodniczący: SSN  - Andrzej Siuchniński 
Sędziowie:  SN  
- Wiesław Kozielewicz 
 SN   
- Józef Skwierawski (spraw.) 
Protokolant: Joanna Kosmal 
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Stefana Szustakiewicza  
 
po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2001 r. 
sprawy J. Ł. 
oskarżonego z art. 200 § 1 kk z 1969 r. 
z powodu kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego 
od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. 
z dnia 21 listopada 1997r., sygn. II Ka […] 
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w K. 
z dnia 3 czerwca 1997 r., sygn. II K […] 
 
1/ uchyla wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. w zaskarżonej części, 
to jest pkt I i II tego wyroku – i w tym zakresie przekazuje sprawę 

 
2
do ponownego 
rozpoznania 
Sądowi 
Okręgowemu 
w 
K. 
w postępowaniu odwoławczym, 
2/  
zarządza zwrot opłaty od kasacji na rzecz oskarżyciela posiłkowego: 
„M.” […] Spółka z o.o. w M.. 
 
 
 
 
U Z A S A D N I E N I E 
 
 
Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 czerwca 1997 r. (II K […]) 
J. Ł. uznany został za winnego popełnienia dwóch przestępstw: określonego 
w art. 266 § 1 kk z 1969 r. i w art. 200 § 1 kk z 1969 r. Sąd wymierzył 
karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a jej wykonanie 
warunkowo zawiesił na okres 3 lat i orzekł obowiązek wyrównania szkody 
wyrządzonej pokrzywdzonemu. Tym samym wyrokiem Z. S. uznany został 
za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 266 § 1 kk z 1969 r. 
Wszystkie przestępstwa popełnione zostały na szkodę […] „M.”, działającego 
w procesie jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok 
oskarżyciela publicznego. 
 
Apelację od tego wyroku wniósł jedynie J. Ł.; wyrok Sądu Rejonowego 
uprawomocnił się zatem w stosunku do Z. S.. 
Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 21 listopada 1997 r. (II Ka […]) 
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił J. Ł. „od popełnienia 
zarzucanego mu czynu z art. 200 § 1 kk i uchylił orzeczenie o karze łącznej 
pozbawienia wolności i obowiązku wyrównania szkody”. Zaskarżony wyrok 
utrzymany został w mocy w pozostałej części. 

 
3
 
Kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł pełnomocnik 
oskarżyciela posiłkowego „na niekorzyść J. Ł. w części dotyczącej 
uniewinnienia oskarżonego od zarzutu popełnienia czynu z art. 200 § 1 kk 
i orzeczenia o karze łącznej i obowiązku wyrównania szkody”. W kasacji 
podniesiono zarzut rażącego naruszenia art. 398 § 1 i art. 44 § 2 kpk z 1969 r. 
„polegającego na niezawiadomieniu oskarżyciela posiłkowego ani jego 
pełnomocnika o przyjęciu do rozpoznania apelacji oskarżonego J. Ł. 
oraz niezawiadomieniu oskarżyciela posiłkowego ani jego pełnomocnika 
o terminie 
rozprawy 
apelacyjnej, 
co 
stanowi 
uchybienie 
procesowe 
ograniczające prawa strony w procesie, które mogło mieć wpływ na treść 
orzeczenia”. 
 
Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w 
zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego 
rozpoznania. 
 
W odpowiedzi na kasację Prokurator Wojewódzki w K. wniósł o jej 
oddalenie twierdząc, że uchybienie wskazane w zarzucie kasacji „nie miało 
istotnego wpływu na treść zaskarżonego wyroku”. 
 
Prokurator prokuratury Krajowej uczestniczący w rozprawie kasacyjnej 
złożył natomiast wniosek zbieżny ze sformułowanym w kasacji. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Postanowieniem z dnia 13 maja 1997 r. Sąd Rejonowy – przed otwarciem 
przewodu sądowego – dopuścił do udziału w sprawie w charakterze 
oskarżyciela posiłkowego pełnomocnika pokrzywdzonego (k. 77v), który 
przedstawił pełnomocnictwo (k. 75) i złożył stosowne oświadczenie do 
protokołu 
rozprawy 
(k. 
77). 
Pełnomocnik 
oskarżyciela 
posiłkowego 
uczestniczył w postępowaniu przed tym Sądem. Zarządzeniem z dnia 17 lipca 
1997 r. Prezes Sądu Rejonowego przyjął apelację oskarżonego J. Ł. 
i akta sprawy przesłał Sądowi Wojewódzkiemu, przy czym – zgodnie z treścią 

 
4
tego zarządzenia – zawiadomiono o tym tylko oskarżonego i prokuratora (k. 116 
– 118), pomijając oskarżyciela posiłkowego i jego pełnomocnika. W ten sam 
sposób 
postąpił 
Prezes 
Sądu 
Wojewódzkiego, który 
w 
zarządzeniu 
o wyznaczeniu rozprawy apelacyjnej zaniechał zawiadomienia o niej 
oskarżyciela posiłkowego (k. 120). Oskarżyciel posiłkowy i jego pełnomocnik 
nie wiedzieli zatem w ogóle, ani o zaskarżeniu wyroku Sądu Rejonowego 
i toczącym się postępowaniu odwoławczym, ani o rozstrzygnięciu Sądu II 
instancji. Nie budzi więc żadnych wątpliwości, że podniesiony w kasacji zarzut 
jest – w warstwie faktycznej – należycie wykazany. 
 
Trafnie też Autor kasacji wskazał, że opisane uchybienia stanowiły rażące 
naruszenie art. 44 § 2 i art. 398 § 1 kpk z 1969 r. Można jedynie dodać, że 
obowiązek zawiadomienia oskarżyciela posiłkowego i jego pełnomocnika o 
terminie rozprawy apelacyjnej wynika z art. 304 § 1 w zw. z art. 407 kpk. 
Należy zatem, nawiązując do charakteru ujawnionych uchybień podkreślić, że 
uprawnienie oskarżyciela posiłkowego do udziału w postępowaniu sądowym w 
charakterze strony nie jest ograniczone ze względu na etap postępowania 
sądowego. Oskarżyciel posiłkowy ma więc prawo realizowania swych interesów 
procesowych i podejmowania czynności przysługujących stronie postępowania 
również w postępowaniu apelacyjnym, z wszystkimi wiążącymi się z jego 
statusem konsekwencjami procesowymi. Pozbawienie go tego prawa, 
polegające – jak w niniejszej sprawie – na wyeliminowaniu oskarżyciela 
posiłkowego z udziału w całym postępowaniu drugoinstancyjnym jest rażącym 
naruszeniem nie tylko wskazanych przepisów, lecz także zasady prowadzenia 
procesu z udziałem czynnych i biernych stron postępowania, w celu 
umożliwienia im – w granicach przyznanych uprawnień – pełnienia funkcji 
wynikającej z roli procesowej. 
 
Charakter takiego rażącego naruszenia prawa nie pozwala twierdzić, że 
nie mogło ono mieć wpływu na treść wyroku, ani – tym bardziej – że 

 
5
pozbawione było wpływu na treść zapadłego orzeczenia. W istocie, możliwości 
wpływu takiego uchybienia na treść wyroku nie sposób wykluczyć; nie 
wiadomo bowiem jakie fakty, dowody i argumentację zaoferować mogła strona 
pominięta w postępowaniu apelacyjnym w odpowiedzi na żądania i twierdzenia 
strony przeciwnej, i jak mogły być one ocenione przez sąd drugiej instancji. 
Ponowne rozpoznanie sprawy pozwoli usunąć stan i skutki opisanego 
naruszenia prawa. 
 
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.  
 
 
 
Przewodniczący SSN: (Andrzej Siuchniński) 
 
 
Sędziowie SN: (Wiesław Kozielewicz)                        (Józef Skwierawski) 
 
aw 
f/jw