III KK 77/26
POSTANOWIENIE
Dnia 30 września 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie G. J. skazanego z art. 148 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 września 2026 r. na posiedzeniu
wniosku obrońcy o wyłączenie Sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego
od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka
od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 77/26,
na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario
p o s t a n o w i ł:
pozostawić wniosek bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego G. J. , powołując się na przepisy art. 40 § 1 k.p.k.,
ewentualnie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., złożył pismem
z 18 marca 2026 r. wniosek o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania
wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od orzekania w sprawie III KK
77/26. Wnioskodawca wskazał, że zachodzi po stronie tego sędziego niewzruszalne
domniemanie braku instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności
uzasadniona wątpliwość co do bezstronności. Jako powód rzeczonej wątpliwości
wskazał fakt powołania sędziego na urząd SSN na podstawie rekomendacji Krajowej
Rady Sądownictwa, ukształtowanej na postawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2018 r. poz. 3).
III KK 77/26
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy w tym składzie nie
podziela stanowiska, iż udział w rozpoznaniu sprawy sędziego Sądu Najwyższego,
który na ten urząd został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3),
wywołuje sam przez się i w każdym przypadku stan nienależytej obsady sądu w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W tym miejscu odwołać się należy do wiążącego
charakteru wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. sygn. akt U 2/20,
w którym jednoznacznie wykluczył objęcie zakresem tego przepisu wskazanych
okoliczności powołania sędziego na urząd, uznając uchwałę połączonych Izb Sądu
Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia
2020r. w sprawie BSA I-4110-1/20, za niezgodną z Konstytucją RP (OTK ZU A/2020
poz. 61) z uwagi na jej prawotwórczy charakter.
Na uwadze należy mieć również treść wyroków Trybunału Konstytucyjnego
z 21 listopada 2021 r. w sprawie K 6/21 i z 10 marca 2022 r. w sprawie K 7/21,
zakazujących wykorzystywanie art. 6 ust. 1 EKPCz jako przesłanki ustalenia
standardu prawa do sądu, a co za tym idzie kontroli prawidłowości przebiegu
procedury nominacyjnej i jej wpływu na skuteczność powołania, a zatem oceny
wykonywania przez Prezydenta RP prerogatywy konstytucyjnej z art. 179 w związku
z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP (K 7/21). W konsekwencji wykluczających
kwestionowanie samego votum sędziowskiego nawet w części, które stanowi
nieodłączny element wykonywania władzy sędziowskiej (zob. wyrok Trybunału
Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r. w sprawie P 22/19).
Zważywszy na treść powyższych wyroków Trybunału Konstytucyjnego trzeba
podkreślić, iż art. 8 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Konstytucja jest najwyższym
prawem Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia
Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne,
Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie, nie był zatem związany uchwałą
składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, a tym bardziej
sądów międzynarodowych, zwłaszcza Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, nie
tylko ze względu na ich deklaratoryjny charakter, ale przede wszystkim na
charakteryzujący system prawa civil law brak precedensów i obowiązek stosowania
III KK 77/26
3
norm prawa stanowionego, stosownie do art. 7 Konstytucji RP. Treść normy art. 41
§ 1 k.p.k. wymaga zaś, aby wątpliwości co do bezstronności sędziego były
uzasadnione, w związku z tym tego rodzaju okoliczności muszą być wykazane
konkretnymi, nawiązującymi do realiów tej właśnie, indywidualnej sprawy,
argumentami. Przepis art. 41 § 1 k.p.k. stanowi bowiem jednoznacznie, że sędzia
ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać
uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Takich
argumentów rzeczony wniosek nie zawiera. Tymczasem brak jest również podstaw
do twierdzenia, że sam fakt, iż sędzia Sądu Najwyższego został powołany w
kwestionowanej we wniosku procedurze rodzi uzasadnione wątpliwości co do
bezstronności sędziego.
Niezależnie od powyższego, przypomnieć również należy, iż nawet
w przywołanej derogowanej uchwale Sądu Najwyższego, w myśl przedstawionej w
niej wykładni tego przepisu, warunkiem skuteczności takiego zarzutu było wykazanie,
iż wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do
naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności. Wniosek nie mógł zatem okazać się skuteczny, gdyż jego autor nie
wskazał na istnienie okoliczności uzasadniających wątpliwości, że proces powołania
wymienionego wyżej sędziego prowadził in concreto do naruszenia konstytucyjnego
i konwencyjnego standardu niezawisłości i bezstronności sądu. W szczególności,
by okoliczności powołania albo osoby trzecie miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Podkreślić nadto wypada, iż status sędziego ma charakter jednorodny i nie
podlega różnicowaniu w żadnym aspekcie, chociażby dlatego, że pochodzi z tego
samego źródła, powołania na urząd przez Prezydenta RP, który powołując go na
urząd - inaczej nadając prawo jurysdykcji, zapewnia mu niezbędną demokratyczną
legitymizację oraz legitymizację całej władzy sądowniczej. To nadanie tytułu do
wykonywania władzy sądowniczej ucieleśnia prawo wskazanej osoby do
wykonywania władzy sądowniczej i kreuje nierozerwalną łączność każdego
powołanego sędziego z Rzecząpospolitą. Ten «stosunek kreacyjny», ma swe źródło
w prawie konstytucyjnym (P. Czarny, Realizacja konstytucyjnych kompetencji
Prezydenta RP w odniesieniu do sądów i Krajowej Rady Sądownictwa. Uprawnienia
kreacyjne Prezydenta wobec sądów, [w:] M. Grzybowski (red.), System rządów
III KK 77/26
4
Rzeczypospolitej Polskiej. Założenia konstytucyjne a praktyka ustrojowa, Warszawa
2006). Dlatego wskazany warunek odnosi się w równej mierze do sędziów sądów
powszechnych, wojskowych, administracyjnych i sędziów Sądu Najwyższego.
Zważywszy powyższe, zwłaszcza treść art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, stwierdzić
zasadnie należy, iż argumentacja oparta na tezie, że sąd z udziałem sędziów
powołanych w kwestionowanym trybie nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy
i nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, nie mogła zostać uznana za
trafną. Z tych względów wniosek obrońcy skazanego był niedopuszczalny z mocy
ustawy, co obligowało Sąd Najwyższy do pozostawienia go bez rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części
dyspozytywnej postanowienia.
[J.J.]
[r.g.]Pełny tekst orzeczenia
III KK 77/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.