Pełny tekst orzeczenia III KK 659/25

III KK 659/25

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 sierpnia 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)
SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)
SSN Andrzej Stępka
Protokolant Kamila Zacharz

przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej delegowanego do Prokuratury
Krajowej Jerzego Kopcia,
w sprawie J. K.
skazanego z art. 155 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2026 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie
z dnia 17 lutego 2025 r., sygn. akt II AKa 123/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt II K 14/23,

na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok
i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie do
ponownego rozpoznania.

[J.J.]

Michał Laskowski Jerzy Grubba Andrzej Stępka

III KK 659/25
2

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. II K
14/23, J. K. uznany został za winnego przestępstwa z art. 155 k.k. i za przestępstwo
to wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności, zaś na podstawie art. 93c pkt 5
k.k. w zw. z art. 93b § 1 k.k. orzeczono środki zabezpieczające w postaci terapii oraz
terapii uzależnień.

Wyrok ten zaskarżony został w całości apelacjami prokuratora i obrońcy
oskarżonego. Po rozpoznaniu tych apelacji, Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, wyrokiem
z dnia 17 lutego 2025 r., sygn. II AKa 123/24, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od tego wyroku wniósł obrońca J. K. zaskarżając wyrok w całości i
zarzucając:
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucam:
I.
„rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na
wynik sprawy, tj. art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez niedostateczne
rozważenie podniesionego przez skazanego w apelacji zarzutu dotyczącego
przekroczenia przez Sąd swobodnej oceny dowodów jakimi były:
•
protokół oględzin pokrzywdzonego z dokumentacją fotograficzną,
•
protokół oględzin i otwarcia zwłok, opinie biegłego M. W., w tym opinia
uzupełniająca złożona w trakcie rozprawy z dnia 24 maja 2024 r.
polegający na tym, iż Sąd Apelacyjny bezkrytycznie zaakceptował ocenę dowodów
dokonaną przez sąd I instancji i przychylił się do uznania skazanego za winnego
spowodowania obrażeń ciała u S. K.1 skutkujących powstaniem krwiaka
podtwardówkowego prawej półkuli mózgu, obrzęku z wgłobieniem podpotylicznych
oraz wtórnych wylewów do pnia mózgu, w następstwie których pokrzywdzony w dniu
24 stycznia 2022 r. zmarł, w przypadku gdy z materiału dowodowego, jak również
samej treści uzasadnienia do wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie oraz
uzasadnienia do wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie wynika, że zachowaniu
skazanego polegającemu na zadaniu jednego lekkiego uderzenia i jednego lekkiego
kopnięcia nie można było przypisać skutku ujętego w opisie czynu zawartym w
wyroku Sąd Okręgowego w Rzeszowie z dnia 09 lipca 2024 r., sygn. akt; II K 14/23,
a zatem finalnie brak było podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku,

III KK 659/25
3

II.
rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na
wynik sprawy, tj. art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez pozorne rozważenie
podniesionego przez skazanego w apelacji zarzutu dotyczącego przekroczenia
przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie swobodnej oceny dowodów jakimi były: protokół
oględzin pokrzywdzonego z dokumentacją fotograficzną, protokół oględzin i otwarcia
zwłok, opinie biegłego M. W., w tym opinia uzupełniająca złożona w trakcie rozprawy
z dnia 24 maja 2024 r. polegający na tym, iż Sąd Apelacyjny bezkrytycznie
zaakceptował ocenę dowodów dokonaną przez sąd I instancji w zakresie ustalenia,
że pomiędzy działaniem skazanego a śmiercią pokrzywdzonego S. K.1 zachodzi
związek przyczynowy, jak również przyjęcia, że zachowanie skazanego było jednym
z warunków zaistnienia skutku śmiertelnego u pokrzywdzonego i tym samym dawało
podstawy do zakwalifikowania czynu oskarżonego jako wypełniającego znamiona z
art. 155 § 1 k.k., w przypadku, gdy analiza zgromadzonego materiału dowodowego,
w tym opinii biegłego M. W. wskazywała, iż brak jest możliwości jednoznacznego
przyjęcia by działania oskarżonego polegające na zadaniu lekkiego uderzenia i
kopnięcia spowodowały bezpośrednio lub nawet pośrednio powstanie krwiaka
podtwardówkowego prawej półkuli mózgu, obrzęku z wgłobieniem podpotylicznych
oraz wtórnych wylewów do pnia mózgu i przyczyniły się do zgonu pokrzywdzonego,
co w efekcie doprowadziło do tego, że przeprowadzona kontrola orzeczenia była
niepełna i nie zagwarantowała skazanemu prawa do dwuinstancyjności,
III.
rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na
wynik sprawy, tj. art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez pozorne rozważenie
podniesionego przez skazanego w apelacji zarzutu nieprawidłowego zastosowania
zasady wynikającej z art. 5 § 2 k.p.k. polegający na tym, iż Sąd Apelacyjny uznał, że
wynikające z opinii biegłego M. W. wątpliwości rozstrzygnięte zostały przez Sąd
Okręgowy na korzyść skazanego poprzez uznanie, że zachowanie skazanego nie
doprowadziło do powstania krwiaka podtwardówkowego u pokrzywdzonego, lecz
doprowadziło do pogłębienia już wcześniej zaistniałego urazu, który zapoczątkował
proces powstawania i rozwoju krwiaka, co skutkowało przypisaniem skazanemu
czynu z art. 155 § 1 k.k., w przypadku, gdy materiał dowodowy zgromadzony w
sprawie, tj. opinie biegłego M. W. oraz dokumentacja dotycząca zdarzenia z dnia 10
stycznia 2022 r., kiedy to pokrzywdzony został znaleziony w stanie znacznego

III KK 659/25
4

upojenia alkoholowego na chodniku przed wejściem do sklepu „M." z otarciami na
twarzy i nosie uniemożliwiają przyjęcie, że działania oskarżonego mogły przyczynić
się bezpośrednio lub pośrednio do zgonu pokrzywdzonego zatem wątpliwości w tym
zakresie winny prowadzić do ustalenia, że zachowanie skazanego nie przyczyniło
się ani do powstania krwiaka podtwardówkowego u pokrzywdzonego, ani nie
doprowadziło do pogłębienia już wcześniej zaistniałego urazu, który zapoczątkował
proces powstawania i rozwoju krwiaka.”

Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania.

Prokurator Rejonowy w Ropczycach w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł
o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja obrońcy skazanego okazała się o tyle zasadna, że spowodowała
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w
Rzeszowie do ponownego rozpoznania, choć nie z powodów opisanych w zarzutach
kasacji. W sprawie doszło bowiem do zaistnienia bezwzględnej przyczyny
odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu. Badanie,
czy w danej sprawie nie doszło do ziszczenia bezwzględnej przesłanki odwoławczej
stanowi obowiązek Sądu Najwyższego jako sądu kasacyjnego. Zgodnie z art. 536
k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych
zarzutów, a w zakresie szerszym, między innymi w wypadku określonym w art. 439
k.p.k. Przepis ten zawiera katalog bezwzględnych przesłanek odwoławczych i w razie
ich stwierdzenia nakazuje uchylić zaskarżone orzeczenie niezależnie od granic
zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia
– art. 439 § 1 k.p.k. Jedną z bezwzględnych przesłanek odwoławczych jest sytuacja,
w której sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie był nienależycie obsadzony - art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy z urzędu, także wtedy gdy nie sformułowano
zarzutu w kasacji, w każdej z rozpoznawanych spraw, dokonuje sprawdzenia, czy
nie doszło do zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej. W razie jej
stwierdzenia, do uchylenia dochodzi bez względu na to, czy leży to w interesie strony
wnoszącej środek zaskarżenia, chociaż w tej sprawie obrońca J. K. wniósł o
uchylenie zaskarżonego kasacją wyroku.

III KK 659/25
5

Rozpoznanie sprawy zainicjowanej przedmiotową kasacją musiało być zatem
poprzedzone odpowiedzią na pytanie, czy doszło w niej do zaistnienia bezwzględnej
przyczyny odwoławczej, w tym do wydania orzeczenia przez sąd w składzie
nienależycie obsadzonym, w związku z instytucjonalną wadą w przeprowadzonym
przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną w oparciu o przepisy ustawy z 8
grudnia 2017 r., procesie nominacyjnym sędziego zasiadającego w składzie
orzekającym. Odpowiedź na te wątpliwości wymaga przeprowadzenia tzw. ,,testu
niezawisłości”, którego założenia szczegółowo wskazano w uchwałach Sądu
Najwyższego: z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i z 2 czerwca 2022 r., I KZP
2/22. Kryteria tego testu oparte na wytycznych zawartych w wyroku Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka z 1 grudnia 2020 r., nr 26374/18 przeciwko Islandii w
sprawie Guðmundur Andri Ástráðsson, wymagają ustalenia czy w procesie
powoływania sędziego doszło do naruszenia prawa krajowego, czy naruszenie to
miało dostatecznie poważny charakter i czy zostało ono ustalone i naprawione na
szczeblu sądów krajowych.
Do naruszenia prawa krajowego dojść może m.in. w układzie, w którym
rekomendacja powołania sędziego pochodzi od organu uważanego za gremium
niekonstytucyjne, ukształtowane odmiennie niż wynika to z art. 187 Konstytucji, który
wbrew treści art. 186 ust.1 Konstytucji nie spełnia swej ustrojowej roli „stania na
straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów”. Za taki właśnie organ uznać
należy ukształtowaną ustawą z 8 grudnia 2017 r. wadliwie powołaną i obsadzoną
obecną Krajową Radę Sądownictwa, która notabene 28 października 2021 r. została
wykluczona z Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa po ustaleniu, że nie jest
niezależna od władzy. Ze względu na uwarunkowania ustrojowe kreowane przez
skrajnie upolitycznioną Krajową Radę Sądownictwa w ówczesnym kształcie, wolno
stwierdzić, że tryb, któremu poddały się osoby następnie nominowane do pełnienia
urzędu sędziego w wyniku rekomendacji udzielonej przez ten organ, stanowił
naruszenie prawa. Stanowiska organów międzynarodowych w wyrokach ETPCz
przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz; z 8
listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka;
z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o.; z 15 marca
2022 r., nr 43572/18 w sprawie Grzędy; z 23 listopada 2023 r., nr 50849/21 w sprawie

III KK 659/25
6

Wałęsy oraz w wyrokach TSUE z: 15 lipca 2021 r., C-791/19 i z 21 grudnia 2023 r.,
C-718/21a, a także pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16
września 2022 r., III KK 339/22 głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 –
25 ustawy o Sądzie Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu
dopuszczalności badania bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków
ich braku, wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz - dopełniają twierdzenia,
że dwa pierwsze kryteria testu wynikające z powołanej uchwały Sądu Najwyższego
z 23 stycznia 2020 r., zawsze będą wypadały negatywnie dla kandydata do pełnienia
urzędu sędziego rekomendowanego przez mającą istotną rolę w procesie nominacji
sędziowskich Krajową Radę Sądownictwa w ówczesnym kształcie.
Pozostaje kwestia wykazania, czy w stosunku do danych sędziów, którzy
uzyskali nominację w wyżej opisanych warunkach, zachodzi przesłanka
stronniczości (jest to trzeci punkt testu). Krótko mówiąc należy zbadać czy sąd z
udziałem tych sędziów spełnia standardy niezawisłości i bezstronności, czy też
konieczne będzie przyjęcie, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna
odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
W składzie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie rozpoznającym apelację w
przedmiotowej sprawie zasiadali sędziowie X. Y., X.1 Y.1 i X.2 Y.2. Sędziowie ci
poddawani byli testowaniu, o którym wspomniano wcześniej i wynik tego testowania
był dla nich wszystkich negatywny. Stało się tak w sprawach Sądu Najwyższego o
sygnaturach: III KK 561/24, III KK 620/24, III KK 466/24, III KK 305/25 w odniesieniu
do X. Y., III KK 39/23, III KK 389/23, III KK 52/24, III KK 470/24, III KK 422/24, III KK
468/23, III KK 81/25, III KK 29/25, III KK 481/24, III KO 157/24, III KS 11/25, III KK
466/24, III KK 305/25 w odniesieniu do X.2 Y.2 i III KK 39/23, III KK 471/23, III KK
389/23, III KK 470/23, III KK 368/22, III KK 189/24, III KK 251/24, III KK 422/24, III
KK 241/24, III KK 208/24, III KK 29/25, III KK 481/24, III KK 305/25 w odniesieniu do
X.1 Y.1.
Śledząc ścieżkę zawodową tych sędziów, która rozwijała się po 2018 r.,
przeanalizowaną w uzasadnieniach wskazanych wyżej orzeczeń, Sąd Najwyższy
rozpoznający przedmiotową sprawę doszedł do wniosku, że zależność sędziego od
reprezentującego ówczesną władzę wykonawczą Ministra Sprawiedliwości jest
bezsprzeczna, a jej charakter w sposób oczywisty zaprzecza kryterium niezależności

III KK 659/25
7

sędziowskiej. Sąd Najwyższy podziela przy tym w całości argumentację zawartą w
wymienionych judykatach. Należy podnieść, że ustalenie o sprzyjaniu przez sędziów
zamierzeniom poprzedniej władzy wykonawczej co do podporządkowania sobie
sądów i sędziów, nie oznacza, iż po zmianie władzy wykonawczej sędziowie ci mogą
być postrzegani jako bezstronni i niezawiśli. Skoro już raz sędzia wyraził swoją
czynną gotowość na realizację zamierzeń władzy wykonawczej w celu
podporządkowania sądów, to przecież wobec zapowiedzi czynionych przez
przedstawicieli obecnej władzy wykonawczej przywracania porządku prawnego
także w kontekście wadliwych powołań sędziowskich, strona obecnie toczącego się
procesu nie będzie miała i teraz gwarancji, że sędzia ten nie będzie gotowy sprzyjać
przedstawicielom władzy wykonawczej w sporze z obywatelem, aby poprawić swoją
pozycję zawodową. Niezawisłość jest niezależnością sędziego w orzekaniu i choć
nie oznacza braku podporządkowania służbowego, to jednak oznacza m.in.
niezależność wobec organów (instytucji) pozasądowych, samodzielność sędziego
wobec władz i innych organów sądowych, niezależność od wpływu czynników
politycznych oraz wewnętrzną niezależność sędziego.
Ujawnione ustalenia zmaterializowały uzasadnione wątpliwości odnośnie
instytucjonalnej bezstronności sędziów Sądu Okręgowego w Rzeszowie, co
implikowało stwierdzenie, że skład sądu nie spełniał standardu należytej obsady
sądu, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na niedochowanie gwarancji
bezstronności i niezależności wymaganych przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6
§ 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 47 Karty Praw Podstawowych.
Tytułem zakończenia trzeba podkreślić, że w demokratycznym państwie
prawa każdemu przysługuje prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły i
bezstronny sąd, ustanowiony zgodnie z ustawą, a standard tej niezawisłości i
bezstronności sądu, jako element prawa do sądu ustanowionego ustawą,
wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC oraz art. 47 Karty
Praw Podstawowych musi być rozumiany jako niezawisłość i bezstronność członków
składu orzekającego. Niezawisłość jako dbałość o niezależnych sędziów i niezależne
sądy uzasadnia się interesem ogółu społeczeństwa. Ma ona zapewniać stabilność w
wykonywaniu funkcji wymiaru sprawiedliwości bez względu na zmiany, jakie mogą
zachodzić w organach władzy ustawodawczej i wykonawczej.

III KK 659/25
8

Mając powyższe na względzie, stwierdzenie, że na etapie kontroli instancyjnej
skład sądu odwoławczego rozpoznającego apelację pełnomocnika oskarżycielki
prywatnej był nienależycie obsadzony i zachodziła na tym etapie procedowania
bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
spowodowało wydanie orzeczenia kasatoryjnego i przekazanie sprawy w trybie art.
437 § 2 zd. drugie k.p.k. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Zgodnie z art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. Sąd Najwyższy ograniczył
rozpoznanie wniesionych kasacji do opisanego naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
rozpoznawanie pozostałych zarzutów kasacji byłoby obecnie przedwczesne.
Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[J.J.]
[r.g.]

Michał Laskowski Jerzy Grubba Andrzej Stępka