III KK 445/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację obrońcy skazanego D. P. od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt V Ka [...], który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II K [...], skazujący D. P. za dwa czyny z art. 279 § 1 k.k. (kradzież z włamaniem). Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. oraz art. 79 § 3 k.p.k., uchylił zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej przypisanych D. P. czynów i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Podstawą uchylenia było stwierdzenie, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci braku obligatoryjnej obrony oskarżonego. Sąd Najwyższy podkreślił, że obrona obligatoryjna w przypadkach wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia o tym, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy (art. 79 § 4 k.p.k.). W rozpatrywanej sprawie nie wydano takiego postanowienia, a zarządzenie prezesa sądu o cofnięciu obrońcy z urzędu nie mogło być uznane za takie orzeczenie. W związku z tym, oskarżony nie miał obrońcy w rozprawie przed Sądem Rejonowym, co stanowiło rażące naruszenie prawa oskarżonego do obrony. Sąd Najwyższy zaznaczył, że uchylenie dotyczyło jedynie części skazującej, a rozstrzygnięcie uniewinniające od zarzutu z art. 190 § 1 k.k. pozostało nienaruszone ze względu na zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego w przypadku tej bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na podobne uchybienie w postępowaniu wobec współoskarżonego Y. P., jednakże nie mógł zastosować art. 435 k.p.k. z uwagi na brak zaskarżenia wyroku przez tego oskarżonego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obrony obligatoryjnej w polskim postępowaniu karnym, w szczególności art. 79 k.p.k. i znaczenie postanowienia sądu o ustaniu tego obowiązku.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku postanowienia sądu o ustaniu obrony obligatoryjnej, gdy obrońca z urzędu został cofnięty zarządzeniem prezesa sądu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy brak wydania przez sąd postanowienia o ustaniu obowiązku obrony obligatoryjnej, mimo cofnięcia obrońcy z urzędu zarządzeniem prezesa sądu, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak wydania przez sąd postanowienia w trybie art. 79 § 4 k.p.k. stwierdzającego, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, powoduje, że obrona obligatoryjna nie ustaje, a jej brak w postępowaniu stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, obrona obligatoryjna ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia w trybie art. 79 § 4 k.p.k. Zarządzenie prezesa sądu o cofnięciu obrońcy z urzędu nie jest takim postanowieniem, gdyż nie leży w jego kompetencjach rozstrzyganie o zasadności opinii biegłych w kontekście zdolności obronnych oskarżonego. Brak takiego postanowienia sądu oznacza, że obrona obligatoryjna nadal obowiązuje, a jej brak w rozprawie jest bezwzględną przyczyną odwoławczą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. P. (obecnie X.) | osoba_fizyczna | skazany |
| Y. P. | osoba_fizyczna | współoskarżony |
| L. C.-F. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| P. C. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| adwokat P. K. | inne | obrońca z urzędu |
Przepisy (25)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 10 - wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej
k.p.k. art. 79 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 3 i 4 - przypadki obrony obligatoryjnej
k.p.k. art. 79 § 3
Kodeks postępowania karnego
obowiązek udziału obrońcy w rozprawie
k.k. art. 279 § 1
Kodeks karny
kradzież z włamaniem
Pomocnicze
k.p.k. art. 79 § 4
Kodeks postępowania karnego
tryb ustania obowiązku obrony obligatoryjnej poprzez postanowienie sądu
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
posiedzenie w trybie uproszczonym
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
obowiązek uwzględnienia z urzędu przyczyn uchylenia orzeczenia
k.k. art. 91 § 1
Kodeks karny
ciąg przestępstw
k.k. art. 33 § 2
Kodeks karny
wymiar grzywny
k.k. art. 190 § 1
Kodeks karny
groźba karalna
k.k. art. 64 § 1
Kodeks karny
recydywa
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
obowiązek przeprowadzania dowodów
k.p.k. art. 427 § 3
Kodeks postępowania karnego
wymogi formalne kasacji
k.p.k. art. 452 § 2
Kodeks postępowania karnego
rozpoznanie wniosku dowodowego w postępowaniu odwoławczym
k.p.k. art. 2 § 2
Kodeks postępowania karnego
zasada prawdy materialnej
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
zasada domniemania niewinności
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
prawo do obrony
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
obowiązek rozważenia zarzutów apelacyjnych
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
zakres uzasadnienia wyroku odwoławczego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
zasada swobodnej oceny dowodów
k.p.k. art. 439 § 2
Kodeks postępowania karnego
ograniczenie uchylenia orzeczenia na korzyść oskarżonego
k.p.k. art. 425 § 3
Kodeks postępowania karnego
zakres zaskarżenia przez oskarżonego
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
uchylenie wyroku wobec współoskarżonego niewnoszącego kasacji
k.p.k. art. 78 § 1
Kodeks postępowania karnego
obrona z urzędu
k.p.k. art. 81
Kodeks postępowania karnego
ustanowienie obrońcy z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wydania przez sąd postanowienia o ustaniu obowiązku obrony obligatoryjnej, mimo cofnięcia obrońcy z urzędu zarządzeniem prezesa sądu.
Odrzucone argumenty
Kasacja obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt V Ka [...], wniesiona w całości.
Godne uwagi sformułowania
obrona obligatoryjna ustaje dopiero z chwilą orzeczenia przez sąd – a więc wydania w tej kwestii postanowienia – że udział obrońcy nie jest obowiązkowy • to nie sama treść opinii biegłych lekarzy psychiatrów rozstrzyga o tym czy udział obrońcy w rozprawie jest obowiązkowy, czy też nie • Przesądza o tym sąd, orzekając w trybie art. 79 § 4 k.p.k. • Za tego rodzaju orzeczenie nie może być uznane zarządzenie prezesa sądu o cofnięciu wyznaczenia obrońcy z urzędu.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Eugeniusz Wildowicz
członek
Piotr Mirek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obrony obligatoryjnej w polskim postępowaniu karnym, w szczególności art. 79 k.p.k. i znaczenie postanowienia sądu o ustaniu tego obowiązku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku postanowienia sądu o ustaniu obrony obligatoryjnej, gdy obrońca z urzędu został cofnięty zarządzeniem prezesa sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do obrony w postępowaniu karnym i pokazuje, jak proceduralne uchybienia mogą prowadzić do uchylenia wyroku. Jest to istotne dla praktyków prawa karnego.
“Brak obrońcy to błąd, który może unieważnić wyrok. Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady obrony obligatoryjnej.”
Dane finansowe
wynagrodzenie obrońcy z urzędu: 442,8 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.