III KK 346/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 października 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jacek Błaszczyk
SSN Barbara Skoczkowska
po rozpoznaniu w dniu 6 października 2026 r.
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w sprawie K.P.
skazanego z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1a k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k.
w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
kasacji Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV Ka 339/25,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II K 1785/24,
uchyla wyrok Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w
zaskarżonej części, to jest, dotyczącej rozstrzygnięcia o karze - i
w tym zakresie przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Jacek Błaszczyk Andrzej Stępka Barbara Skoczkowska
III KK 346/26
2
UZASADNIENIE
Na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17
kwietnia 2025 r., w sprawie o sygn. akt II K 1785/24, K.P. został uznany za winnego
tego, że w dniu 13 sierpnia 2024 r. około godz. 06.50 na drodze powiatowej pomiędzy
miejscowościami S.-W., kierując samochodem osobowym marki N. o nr rej. […],
jadąc z kierunku S. w kierunku W. umyślnie naruszył zasady w ruchu drogowym w
ten sposób, że kierował pojazdem mechanicznym znajdując się w stanie
nietrzeźwości 0,66 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu i pod wpływem
substancji psychotropowej w postaci amfetaminy i 9ATHC w stężeniu, które to
stężenie wskazuje na oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy jak alkohol w
stężeniu powyżej 0,5 promila we krwi, nie dostosował prędkości i techniki jazdy do
warunków panujących na drodze, w następstwie czego stracił panowanie na
pojazdem, zjechał na lewe pobocze i uderzył w drzewo, czym nieumyślnie
spowodował wypadek drogowy, w wyniku którego pasażer K.C., doznał obrażeń
ciała w postaci stłuczenia wątroby w postaci ogniska krwotocznego w miąższu,
rozerwania naczyń krezkowych jelita cienkiego z krwotokiem do jamy otrzewnowej
wymagającej pilnej interwencji chirurgicznej, złamania wyrostków poprzecznych 3 i
4 kręgów lędźwiowych oraz złamania wieloodłamowego prawej kości udowej, które
to obrażenia skutkują ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu - powstanie choroby realnie
zagrażającej życiu w postaci rozerwania naczyń krezkowych jelita cienkiego z
krwotokiem do jamy otrzewnowej wymagającym pilnej interwencji chirurgicznej i
prowadzenia intensywnej terapii w warunkach OIOM w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.k. -
i za to, na podstawie art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1a pkt 1 k.k. w zw. z art. 11
§ 3 k.k., wymierzono mu karę 4 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd Rejonowy na podstawie art. 42 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek
karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych
dożywotnio. Na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu
Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w
kwocie 5.000 złotych. Na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej wobec
oskarżonego kary pozbawienia wolności zaliczył okres jego tymczasowego
III KK 346/26
3
aresztowania od 13.08.2024 r. do 11.10.2024 r. Orzekł także o zwrocie dowodów
rzeczowych oraz o opłacie i kosztach sądowych.
Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca K.P. w części dotyczącej
rozstrzygnięcia o karze. Skarżący zarzucił wymierzenie oskarżonemu rażąco
surowej kary 4 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności, w sytuacji gdy - jak podał -
niezmiernie
specyficzny
całokształt
okoliczności
faktycznych
dotyczących
przedmiotu niniejszego postępowania, a przede wszystkim stanowisko procesowe
pokrzywdzonego, zaangażowanie oskarżonego w proces ratowania oraz leczenia
pokrzywdzonego, a nadto warunki i właściwości osobiste oskarżonego, w tym
aktualny tryb życia oraz sytuacja rodzinna, przemawiały za wymierzeniem K.P. kary
oraz środków karnych we względniejszym wymiarze. Autor apelacji wniósł
jednocześnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez złagodzenie na podstawie art.
60 § 2 pkt 1 i 2 k.k. wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności do 1 roku
i 6 miesięcy oraz orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat.
Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem
z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV Ka 339/25:
1/ zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że po zastosowaniu art. 60 § 2 pkt
1 i 2 i § 6 pkt 2 k.k. orzeczoną wobec K.P. karę pozbawienia wolności złagodził do 2
lat;
2/ w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy;
3/ zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie
odwoławcze obciążając nimi Skarb Państwa.
Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny zaskarżył powyższy
wyrok w drodze kasacji w zakresie zmieniającym wyrok Sądu I instancji w części
dotyczącej rozstrzygnięcia o karze, na niekorzyść oskarżonego K.P.
Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k.
zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa
materialnego - art. 57 § 3 k.k. w zw. z art. 178 § 1a pkt 1 k.k., polegające na
zastosowaniu w stosunku do oskarżonego K.P. instytucji nadzwyczajnego
złagodzenia kary o charakterze fakultatywnym, uregulowanej w art. 60 § 2 pkt 1 i 2 i
§ 6 pkt 2 k.k., w sytuacji występowania co do tego oskarżonego podstawy
obostrzenia kary o charakterze obligatoryjnym, co wykluczało dopuszczalność
nadzwyczajnego złagodzenia kary w oparciu o przyjętą przez Sąd odwoławczy
III KK 346/26
4
podstawę i co skutkowało błędną zmianą wyroku Sądu I instancji poprzez
złagodzenie w stosunku do K. P. kary pozbawienia wolności orzeczonej za czyn z
art. 177 § 2 k.k. w zb. z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., do 2 lat, tj. poniżej
dolnej granicy ustawowego zagrożenia, która wynosiła w tym wypadku 3 lata.
Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku
Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w zaskarżonym zakresie i
przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty
zasadna, co uprawniało do jej rozpoznania na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
i uwzględnienia w całości. Skarżący trafnie wskazał, że w sytuacji występowania co
do K.P. podstawy obostrzenia kary o charakterze obligatoryjnym, było wykluczone
zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary w oparciu o art. 60 § 2 pkt 1 i 2 i §
6 pkt 2 k.k.
K.P. został skazany za przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1a
pkt 1 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za co wymierzono mu na
podstawie art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1a pkt 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w
pierwszej instancji karę 4 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności. Zgodnie z art. 178 §
1a pkt 1 k.k., skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone w art. 173 §
3 lub 4, art. 177 § 2 lub 2a, art. 178c § 1 pkt 2 lub art. 178d, w warunkach określonych
w § 1, lub którego dotyczy wskazana w tym przepisie okoliczność, sąd orzeka karę
pozbawienia wolności w wysokości nie niższej niż 3 lata, jeżeli następstwem
wypadku jest ciężki uszczerbek na zdrowiu innej osoby albo następstwem katastrofy
jest ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, do dwukrotności górnej granicy
ustawowego zagrożenia. Z treści wskazanego przepisu wynika, że w stosunku do
oskarżonego K.P. winna zostać wymierzona za przypisany mu czyn z art. 177 § 2
k.k. w zb. z art. 178 § 1a pkt 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k., którym spowodował
powstanie choroby realnie zagrażającej życiu pokrzywdzonego, kara pozbawienia
wolności nie niższa niż 3 lata.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że art. 178 § 1 k.k.
przewiduje nadzwyczajne obostrzenie kary wobec sprawcy jednego z przestępstw
wymienionych w jego dyspozycji. Wskazywany w tym przepisie stan nietrzeźwości
powiązany jest z osobą sprawcy, nie zaś ze znamionami popełnianego przestępstwa,
III KK 346/26
5
które zostały opisane w art. 173, 174 i 177 k.k. - i nie należy do nich stan odurzenia,
nietrzeźwości lub ucieczka z miejsca wypadku (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., II KK 285/05, LEX nr 193050 i glosa R. A.
Stefańskiego do tego postanowienia, Prok. i Pr. 2007, Nr 11, s. 53-160). Przepis ten
nie przewiduje więc ustanowienia nowego ustawowego zagrożenia karnego i
nowego typu przestępstwa. Omawiany przepis może być zastosowany dopiero
wówczas, gdy zostanie uznana wina sprawcy. A zatem, najpierw musi nastąpić
przypisanie sprawcy popełnienie przestępstwa. Mamy do czynienia z zastosowaniem
klasycznego ogólnego schematu określającego budowę przepisów określających
ustawowe okoliczności obciążające – przykładowo, jak w art. 64 § 1 i 2 k.k. Powyższe
uwagi dotyczą także istoty uregulowania z art. 178 § 1a pkt 1 k.k.
W rezultacie, skoro Sąd I instancji zastosował instytucję nadzwyczajnego
zaostrzenia o charakterze obligatoryjnym, to w grę musiały wchodzić reguły kolizyjne
z art. 57 k.k., regulującego sytuację, w której zachodzi kilka niezależnych od siebie
podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia albo obostrzenia kary. Oczywistym jest, że
w takiej sytuacji sąd może tylko jeden raz karę nadzwyczajnie złagodzić albo
obostrzyć, uwzględniając przy określaniu wymiaru kary łącznie zbiegające się
podstawy łagodzenia albo obostrzenia. Zgodnie z art. 57 § 3 k.k., w wypadkach, o
których mowa w § 1 i 2, jeżeli zbiegają się podstawy nadzwyczajnego złagodzenia
lub obostrzenia kary o charakterze obligatoryjnym i fakultatywnym, sąd stosuje
podstawę o charakterze obligatoryjnym. Art. 57 k.k. z dniem 1 października 2023 r.
zmieniony został przez art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy -
Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 2600), a więc
obowiązywał już w dniu popełnienia przez oskarżonego przestępstwa. Jakkolwiek z
dniem 29 stycznia 2026 r. zmianie uległa też treść art. 178 § 1 i § 1a k.k., nie wpłynęło
to w żadnym stopniu na omawiane uregulowania (art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 4 grudnia
2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu
drogowego, Dz. U. z 2025 r., poz. 1872).
Tymczasem, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok Sądu I instancji w ten
sposób, że po zastosowaniu art. 60 § 2 pkt 1 i 2 oraz § 6 pkt 2 k.k. orzeczoną karę
pozbawianie wolności złagodził do 2 lat. W ocenie Sądu Okręgowego nietypowe i
wyjątkowe okoliczności samego zdarzenia oraz występowanie takich cech sprawcy,
które charakteryzują go w sposób wyjątkowo pozytywny uzasadniały przyjęcie
stanowiska, że zasługuje on na wymierzenie kary poniżej minimum ustawowego.
III KK 346/26
6
Zdaniem Sądu Okręgowego - Sąd I instancji niezasadnie uznał, że nie zachodzą
przesłanki do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary.
Biorąc powyższe pod uwagę, skarżący słusznie podnosi, że Sąd Okręgowy
tym samym dopuścił się rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku
naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 57 § 3 k.k. w zw. z art. 178 § 1a pkt
1 k.k., gdyż w tej sytuacji prawnej niedopuszczalne było zastosowanie
nadzwyczajnego złagodzenia kary o charakterze fakultatywnym, na podstawie w art.
60 § 2 pkt 1 - 2 i § 6 pkt 2 k.k.
Ponieważ występowała co do oskarżonego K.P. podstawa obostrzenia kary o
charakterze obligatoryjnym, wykluczało to dopuszczalność nadzwyczajnego
złagodzenia kary w oparciu o przyjętą przez Sąd odwoławczy podstawę i skutkowało
błędną zmianą wyroku Sądu I instancji poprzez złagodzenie w stosunku do
oskarżonego kary pozbawienia wolności do 2 lat, tj. poniżej dolnej granicy
ustawowego zagrożenia, która wynosiła w tym wypadku 3 lata.
W
rezultacie,
Sąd
Najwyższy
uwzględniając
kasację
Prokuratora
Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego, na mocy art. 537 § 2 k.p.k., uchylił
wyrok Sądu II instancji w zaskarżonym zakresie i przekazał sprawę w tej części
Sądowi Okręgowemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Jacek Błaszczyk Andrzej Stępka Barbara Skoczkowska
[WB]
[r.g.]Pełny tekst orzeczenia
III KK 346/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.