III KK 278/25

Sprawa dotyczy kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść podejrzanego L.Z. od postanowienia Sądu Rejonowego w Jaśle, które utrzymało w mocy postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jaśle o umorzeniu śledztwa w części dotyczącej czynu z art. 191 § 1 k.k. (zmuszanie przemocą do przepisania domu i wykonania badań DNA). Postępowanie przygotowawcze w tej sprawie było wielokrotnie umarzane i uchylane. Początkowo dochodzenie zostało umorzone przez Policję, następnie uchylone przez Sąd Rejonowy nakazujący kontynuację. Prokurator wszczął śledztwo, które zostało częściowo umorzone, a następnie utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy. Następnie prokurator przedstawił zarzuty, ale ostatecznie postanowieniem z 10 grudnia 2024 r. umorzył śledztwo w zakresie czynu z art. 191 § 1 k.k. (oraz z art. 193 k.k.). Sąd Rejonowy w Jaśle, rozpoznając zażalenie pokrzywdzonego, utrzymał w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa w całości. Prokurator Generalny złożył kasację, zarzucając Sądowi Rejonowemu rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 118 § 3 k.p.k. i art. 330 § 2 k.p.k., polegające na merytorycznym rozpoznaniu zażalenia na postanowienie prokuratora wydane w trybie art. 330 § 2 k.p.k., podczas gdy właściwy do jego rozpoznania był prokurator nadrzędny (Prokurator Okręgowy w Krośnie). Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji kasacji. Stwierdził, że postanowienie Sądu Rejonowego zapadło z rażącym naruszeniem przepisów procesowych. Zgodnie z art. 330 § 2 k.p.k., postanowienie o umorzeniu postępowania wydane ponownie przez organ prowadzący, gdy nadal nie znajduje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, podlega zaskarżeniu do prokuratora nadrzędnego. Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie prokuratora z 10 grudnia 2024 r. w zakresie czynu z art. 191 § 1 k.k. było postanowieniem ponownym w rozumieniu art. 330 § 2 k.p.k., a zatem zażalenie na nie powinno być rozpoznane przez Prokuratora Okręgowego w Krośnie, a nie przez Sąd Rejonowy. Uchybienie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tworząc stan rei iudicatae i potencjalnie wpływając na możliwość wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego w części dotyczącej czynu z art. 191 § 1 k.k.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający