III FZ 98/26

III FZ 98/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Rudowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
I SA/Kr 240/25 - Wyrok WSA w Krakowie z 2025-05-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 206 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. B., W. B. i S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Kr 240/25 w przedmiocie kosztów sądowych w sprawie ze skarg K. B., W. B. i S. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 lutego 2025 r. nr SKO.Pod.4140.1177.2024, SKO.Pod.4140.1178.2024, SKO.Pod.4140.1179.2024, SKO.Pod.4140.1180.2024, SKO.Pod.4140.1181.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 29 maja 2025 r., I SA/Kr 240/25, zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skarg K. B., W. B. i S. . (dalej: "skarżący") na pięć decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 11 lutego 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia skarżącym wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013, 2014, 2015, 2016 i 2017 rok, sąd ten zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie koszty postępowania w kwocie 6.355,00 zł. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia podano art. 206 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
2. Uzasadniając rozstrzygniecie w przedmiocie kosztów sądowych, sąd pierwszej instancji wskazał, że sąd zdecydował się miarkować kwotę przyznanych kosztów sądowych. W rozpoznanych sprawach pełnomocnik skarżących sporządził pięć de facto jednobrzmiących skarg, ze względu na wydanie pięciu decyzji w przedmiocie umorzenia postępowań w sprawach podatku od nieruchomości za pięć kolejnych lat podatkowych. W konsekwencji sąd oceniając nakład pracy pełnomocnika w każdej z tych spraw orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego w części, zasądzając solidarnie na rzecz skarżących kwotę 6 355 zł, na którą składają się: 2500 zł tytułem uiszczonych wpisów od skarg, 3 600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm., dalej: "Rozporządzenie w przedmiocie opłat") oraz 255 zł tytułem opłat skarbowych od złożonych dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictw przez każdego ze skarżących (pełny tekst zaskarżonego orzeczenia oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
3. Pełnomocnik skarżących pismem z 24 lipca 2025 r. wniósł zażalenie na wskazane wcześniej postanowienie sądu wnosząc o jego zmianę i zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów w wysokości 20.755 zł.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 206 p.p.s.a. poprzez niezasadne zastosowanie, ponieważ nie wystąpił uzasadniony przypadek do odstąpienia w części od przyznania zwrotu kosztów postępowania, albowiem skargi zostały uwzględnione w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
4. W niniejszej sprawie skarżący byli zastępowani przez adwokata w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 p.p.s.a., zgodnie, z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
Jak wskazuje się w literaturze, w aktualnym brzmieniu tego przepisu możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 200 p.p.s.a., powiązano, tak jak w postępowaniu kasacyjnym (art. 207 § 2 p.p.s.a.), z pojęciem niedookreślonym "uzasadniony przypadek". Pojęcie to daje swobodę sądowi orzekającemu w sprawie, ale jednocześnie wymaga odpowiedniego wyjaśnienia na tle konkretnego stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku (M. Niezgódka -Medek [w:] B. Dauter., A. Kabat. M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Warszawa 2019, uwaga 4 do art. 206, LEX/el). W literaturze wskazuje się również, że zastosowanie art. 206 p.p.s.a. jest pozostawione uznaniu sądu, zaś katalog okoliczności uzasadniających miarkowanie lub odstąpienie od zasądzenia kosztów ma charakter otwarty, na co wskazuje zwrot "w szczególności" (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 797-800, komentarz do art. 206).
W orzecznictwie podkreśla się natomiast, że "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły między innymi następujące okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, brak skonkretyzowania umowy między stroną skarżącą a jej pełnomocnikiem, istnienie wątpliwości, czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 września 2016 r., I OZ 930/16; z 15 września 2020 r., I GZ 198/20; z 25 września 2020 r., I GZ 240/20, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 lutego 2017 r., I OSK 2642/16; z 9 lutego 2021 r., II GZ 9/21). Ponieważ art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 p.p.s.a., to obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, op. cit.). Przy określaniu wysokości wynagrodzenia takiego pełnomocnika należy każdorazowo uwzględniać stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy, a także wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczbę stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, a także tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2019 r. II OZ 519/19 oraz wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r. I OSK 208/20).
Warunkiem prawidłowego zastosowania przez sąd pierwszej instancji art. 206 p.p.s.a. jest, zatem wskazanie, dlaczego sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. Intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., II FZ 8/11).
W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji zdecydował się miarkować kwotę przyznanych kosztów sądowych, ponieważ doszedł do przekonania, że w sprawie zachodził "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 206 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z tym stanowiskiem. Z analizy sprawy wynika, że skarżący, reprezentowani przez tego samego pełnomocnika, wywiedli 5 skarg (w tożsamym stanie faktycznym i tożsamej treści), co pozwalało znacząco zmniejszyć nakład pracy pełnomocnika reprezentującego skarżących w tych sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny podziela więc stanowisko sądu pierwszej instancji, że powyższe okoliczności pozwalały na zastosowanie art. 206 p.p.s.a. w tej sprawie.
4.1. W tym miejscu dodatkowo, wskazać należy na specyfikę środka odwoławczego w postaci zażalenia oraz postępowania, które inicjuje. W toku niniejszej kontroli nie obowiązuje bowiem zasada związania granicami środka odwoławczego wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. i Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie skarżących, nie był związany ani podstawami rzeczonego środka odwoławczego, ani zgłoszonymi tamże zarzutami, co umożliwiało ocenę zaskarżonego orzeczenia niezależnie od argumentacji podniesionej przez skarżących.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że sąd pierwszej instancji niezasadnie jako podstawę przyznania wynagrodzenia pełnomocnika wskazał § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia w przedmiocie opłat i obliczył je w odniesieniu do wartości przedmiotu sporu. Poddana zaskarżeniu decyzja organu odwoławczego odnosiła się bowiem do kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w zakresie umorzenia postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia skarżącym wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Sprawa ta nie była zatem sprawą wymiarową, a sprawą z szeroko pojętego zakresu zobowiązań podatkowych. Potwierdza to również wysokość uiszczonego wpisu stałego od skargi w kwocie 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), zamiast wpisu stosunkowego.
Mając na uwadze powyższe, kwota wynagrodzenia pełnomocnika skarżących winna zostać ustalona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia w przedmiocie opłat. Z uwagi jednak na treść art. 134 § 2 p.p.s.a., który ma również odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, przy wydawaniu niniejszego rozstrzygnięcia NSA nie mógł uwzględnić wskazanego wcześniej naruszenia sądu pierwszej instancji bowiem skutkowałoby to wydaniem rozstrzygnięcia, które byłoby dla wnoszącego zażalenie mniej korzystne niż to, które zostało zaskarżone.
Ze względu na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.