III FZ 445/24

III FZ 445/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Sz 455/24 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2025-05-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 1 i 3.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "J. [...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 września 2024 r. sygn. akt I SA/Sz 455/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "J. [...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 17 maja 2024 r. nr SKO.4140.3030.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 455/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił "J. [...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 17 maja 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając, że z uwagi na znaczną kwotę zobowiązania podatkowego (436 004 zł) zmuszona będzie "otworzyć likwidację", zwiększy wysokość straty, nie będzie mogła zwiększyć produkcji i dokończyć planowanej inwestycji, w rezultacie pozbawi organ podatkowy wpływów z podatków. Skarżąca spółka zaznaczyła, że biorąc pod uwagę wszystkie decyzje wydane przez organ podatkowy, jej zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości osiągną kwotę ponad 1 000 000 zł.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżąca spółka nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności i dokumentów, opisujących jej pełną sytuację majątkową i finansową pozwalających ocenić wystąpienie przesłanek określonych w art. 63 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Z raportu dotyczącego wyliczenia zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy od osób prawnych za maj 2024 r. wynikają przychody skarżącej spółki na poziomie 1 143 000 zł, a więc na tyle wysokie, że pozwalają skarżącej spółce na systematyczne gromadzenie środków finansowych na rzecz podatków, także tych spornych z organem podatkowym i w związku z tym określonych ostateczną decyzją. WSA wyraźnie zaznacza, że z punktu widzenia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji kluczowe znaczenie ma posiadany majątek i przychody skarżącej spółki, nie zaś ponoszone przez skarżącą spółkę wydatki.
Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie, w którym skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia i uwzględnienie wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej postanowienie jest nieprzekonywujące, brak jest prawidłowego wyjaśnienia faktycznego i procesowego. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzić powinna do wniosku, iż sytuacja spółki jest bardzo trudna, a wynika ona z trudnej sytuacji gospodarczej na rynku oraz skutków pandemii. Do zażalenia spółka przedłożyła dokumenty (rachunek zysków i strat za okres od 31 grudnia 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r., raport wspomagający wyliczenie zaliczki miesięcznej podatku dochodowego od osób prawnych za sierpień 2024 r., deklarację dla podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2024 r.,), które w jej ocenie obrazują aktualną, trudną sytuację finansową. Spółka zaczęła rozważać postępowanie o upadłość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku powinno się więc odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywało na to, że obowiązki te spoczywają po stronie wnioskodawcy oraz że sąd administracyjny nie wzywa w takiej sytuacji o przedstawienie dokumentacji, a tym bardziej sam takiej dokumentacji nie sprawdza. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, przy czym jak już wyjaśniono, powinny one wykazywać występowanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W rozpoznawanej sprawie WSA stwierdził, że skarżąca spółka nie przedstawiła argumentacji, konkretnych okoliczności i dokumentów, wyczerpująco opisujących jej aktualną, rzeczywistą sytuację finansową i majątkową, pozwalających sądowi zasadnie przyjąć, że zaistniały przesłanki wymienione w 61 § 3 P.p.s.a. Brak uzasadnienia i udokumentowania wniosku w tym zakresie wyklucza zastosowanie szczególnej instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że samo złożenie skargi i sfomułowanie w niej zarzutów wobec kwestionowanej decyzji organu, nie pozwala zastosować art. 61 § 3 P.p.s.a. Ustawową przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie jest złożenie skargi, tylko wykazanie konkretnego i realnego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania tej decyzji, a tego skarżąca spółka nie uczyniła.
Mając na powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa. Sąd trafnie stwierdził, że wobec nieprzedstawienia przez skarżącą dowodów zaświadczających o jej sytuacji majątkowej i zdolnościach finansowych, nie jest możliwe ustalenie, czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji byłaby znaczna oraz czy po jej wykonaniu istniałoby zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków.
Należy mieć na uwadze, że w zasadzie każda decyzja podatkowa zobowiązująca do uiszczenia określonej należności pieniężnej pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określone skutki w sferze finansowej zobowiązanego do ich uregulowania, toteż należy uznać te skutki za oczywiste i zawsze prowadzące do ujemnych następstw prowadzących do zmniejszenia majątku zobowiązanego. Strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd pierwszej instancji mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane i argumenty, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie będą trudne do odwrócenia.
Zważywszy na stanowisko skarżącej wyrażone w zażaleniu oraz przedłożenie załączników do zażalenia, wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje merytorycznie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, lecz wyłącznie dokonuje kontroli zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.