III FZ 381/26

III FZ 381/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-07-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Go 311/25 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 2025-12-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 9 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Go 311/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 30 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Go 311/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") odmówił A.G. (dalej: "Skarżący", "Strona") przywrócenia terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: "Dyrektor") z dnia 30 czerwca 2025 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Sąd I instancji wskazał, że w jego ocenie, Skarżący nie uprawdopodobnił w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji przypomniał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 września 2025 r. wezwano Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.). W terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego nie opłacono skargi, co potwierdzono w informacji Oddziału Finansowo – Budżetowego.
Następnie, w reakcji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 13 stycznia 2026 r. w przedmiocie odrzucenia skargi, Skarżący wniósł zażalenie oraz z ostrożności procesowej - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi. W treści pisma podniesiono, że przedmiotową opłatę Strona uiściła w sposób wskazany przez Ministerstwo Sprawiedliwości poprzez zakup znaków opłaty skarbowej bezpośrednio ze stron MS. W okolicznościach braku możliwości weryfikacji i przyporządkowania opłaty do przedmiotowej sprawy Skarżący wniósł wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności, gdyż dowiedział się o braku jej zaksięgowania, a co za tym idzie powstania braku fiskalnego przedmiotowej skargi w dniu doręczenia postanowienia, tj. 15 stycznia 2026 r. Sąd I instancji uznał, że argumentacja Skarżącego zawarta we wniosku o przywrócenie terminu, że "zaniedbał uiszczenia wskazanej opłaty" i że "uiścił przedmiotową opłatę w sposób wskazany przez Ministerstwo Sprawiedliwości poprzez zakup znaków opłaty sądowej" nie zasługiwała na uwzględnienie.
Pismem z 22 kwietnia 2026 r. od wskazanego orzeczenia Strona wywiodła zażalenie, powielając uprzednio prezentowaną argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Ponadto z art. 86 § 2 p.p.s.a. wynika, iż warunkiem przywrócenia terminu jest spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego. Artykuł 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy.
Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2014 r., I FZ 248/14).
Zauważyć należy, że istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroby) nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. Stąd też wskazać należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu, czego strona w niniejszej sprawie nie uczyniła. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem, jak chciałby tego autor zażalenia, do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowiła przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą.
Za trafne należy uznać stanowisko Sądu Iinstancji, że w sprawie nie wykazano przesłanki braku winy w uchybieniu terminu i zachowania należytej staranności wymaganej od strony postępowania sądowoadministracyjnego. W zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego wyraźnie wskazano, że wymienioną kwotę należy uiścić w kasie Sądu (kasa czynna: w godz. od 8:00 do 13:00) bądź na rachunek bankowy Sądu [...] w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący miał zatem wiedzę, w jaki sposób należy dokonać stosownej opłaty i jaki skutek wywrze zaniechanie dokonania tej czynności we wskazanym terminie. Wbrew treści wezwania opłatę uiścił w znakach opłaty sądowej. Tymczasem, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że opłatę sądową opłaconą w formie znaków opłaty sądowej traktuje się jako niebyłą (tytułem przykładu: postanowienie NSA z 16 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1094/10; postanowienie NSA z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II GZ 472/21). Z treści powołanego wyżej art. 219 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że w procedurze sądowoadministracyjnej dopuszczalne są dwie formy uiszczenia należnej wpłaty z tytułu wpisu sądowego od skargi - gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu, co wyklucza uiszczenie opłaty sądowej w jakiejkolwiek innej formie, w tym np. przez wykupienie znaków opłaty sądowej Ministerstwa Sprawiedliwości
Powyższa okoliczność determinowała przyjęcie oceny o niedochowaniu po stronie Skarżącego należytej staranności w realizacji obowiązku procesowego, co ostatecznie przesądziło o braku spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczalność zastosowania instytucji przywrócenia terminu procesowego, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.