III FZ 365/25

III FZ 365/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 246 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu 3 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SPP/Kr 60/24 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 listopada 2023 r. nr 1201-IEW-2[1].7113.19.2023.7 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
1.1. Postanowieniem z 23 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 60/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze sprzeciwu T. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2024 r. sygn. akt I SPP/Kr 60/24 oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 listopada 2023 r. w przedmiocie niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
1.2. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna wymagała pomocy Państwa w zakresie częściowym. W konsekwencji, oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
1.3. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
2.1. Zażalenie jest niezasadne.
2.2. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r., I GZ 173/08; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 935/14).
Ocena sytuacji materialnej strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.
Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą dokumentów oraz złożonego sprzeciwu sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia.
2.3. Jak słusznie stwierdził sąd pierwszej instancji, skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna wymagała pomocy Państwa w zakresie częściowym. Skarżący nie przedstawił żadnego zestawienia, czy też wyliczenia swoich miesięcznych wydatków, wskazując jedynie ogólnie, że ponosi koszty związane z opłatami domowymi, wyżywieniem, zakupem leków. Co więcej, skarżący posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego i uzyskuje z tego tytułu stały miesięczny dochód, aktualnie w wysokości 2.820,09 zł. Prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne nie pozbawiło go środków do życia, jak również nie uniemożliwiło zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Pomimo częściowego zajęcia emerytury na mocy tytułu wykonawczego, skarżący nadal dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości 2.820,09 zł. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł. W ocenie sądu uiszczenie przez skarżącego wpisu w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu.
2.4. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 i art. 198 p.p.s.a.