II GZ 294/08

II GZ 294/08 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2008-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-11-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tadeusz Cysek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II GZ 59/08 - Postanowienie NSA z 2008-12-16
II GZ 1/07 - Postanowienie NSA z 2007-01-18
II GZ 214/07 - Postanowienie NSA z 2008-01-10
VI SA/Wa 2103/05 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2008-10-06
II GZ 79/06 - Postanowienie NSA z 2006-08-10
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246, art. 165
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Z., Z. Z. - wspólników E. P. H. E. s.c. w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 sierpnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 2103/05 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z., Z. Z. - wspólników E. P. H. E. s.c. w D. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu nawozu i ustalenia opłaty sankcyjnej postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2103/05, odmówił M. Z. i Z. Z. wspólnikom E. P. H. "E." s.c. z siedzibą w D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] września 2005 r. w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu nawozu i ustalenia opłaty sankcyjnej. W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. zwrócili się po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od wpisu sądowego "w wysokości 99 procent kwoty wpisu lub wedle uznania Sądu", wyjaśniając następnie, iż wnoszą o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd analizując sprawę stwierdził, że z oświadczenia skarżących z dnia [...] kwietnia 2008 r. wynika, iż nadal prowadzą działalność w formie spółki cywilnej E. P. H. "E." obejmującą hodowlę dżdżownic i zakwalifikowaną jako dział specjalny produkcji rolnej. Nadto Z. Z. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą P. P.-H. "E.", której przedmiotem jest produkcja nawozów sztucznych, pośrednictwo w handlu innymi produktami branży kwiaciarsko-ogrodniczej oraz dystrybucja biohumusów wytwarzanych przez dżdżownice w ramach E. P. H. "E." s.c. Ponadto pomimo wezwania Sądu skarżący w żaden sposób nie udokumentowali swojej aktualnej sytuacji majątkowej, poprzestając jedynie na oświadczeniu, że nie osiągają dochodów.
Z przedłożonej przez skarżących informacji wynika, że osiągane dochody są w całości pochłaniane przez zobowiązania, a na ich majątkach zostały ustanowione zabezpieczenia: rzeczowe - zastaw (w przypadku Z. Z.) i osobiste - poręczenie (w przypadku M. Z.). Sąd podkreślił, że skarżący zarówno na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również na etapie składania sprzeciwu nie podali żadnych konkretnych informacji np. wielkości zabezpieczonych zobowiązań czy wysokości dochodów (strat) osiągniętych w ubiegłym roku podatkowym. Nie przedłożyli również żadnych danych obrazujących ich sytuację majątkową w bieżącym roku podatkowym, a te biorąc pod uwagę treść sprzeciwu mogły być niekorzystne dla skarżących.
W ocenie Sądu, samo powołanie się na brak dochodów, czy też ciążące obciążenia majątkowe nie może być traktowane jako udowodnienie trudnej sytuacji materialnej.
Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej skarżący nie przedstawiając żadnych dokumentów wykazali się brakiem dbałości o własne interesy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Z samego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że obaj skarżący prowadzą działalność gospodarczą i nawet w przypadku generowania strat przez każdego z nich, są obowiązani do właściwego rozliczenia z fiskusem (złożenia właściwego PIT). Nie podjęli również prób potwierdzenia treści swoich oświadczeń w części dotyczącej zaciągniętych zobowiązań i ciążących kredytów poprzez przedłożenie właściwych dokumentów. W konsekwencji niewykazanie przez skarżących ich rzeczywistego aktualnego stanu majątkowego uniemożliwia uznanie, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy M. Z. i Z. Z. wypełniają ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa.
M. Z. i Z. Z. w zażaleniu na powyższe postanowienie wnieśli o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu oświadczyli, iż nie uzupełniają wniosków o udzielenie im pomocy, bo w rzeczywistości potrzebują jedynie poszanowania ich prawa do pracy. Dodali, że wobec użytych wcześniej argumentów przez Sąd, iż powinni byli wcześniej zgromadzić środki finansowe na postępowanie sądowe dotyczące tego co ich nie dotyczy (skutków sprzedaży nawozów organicznych), dalszą dyskusję na temat ich sytuacji materialnej i życiowej uznają za uwłaczającą ich godności i uwłaczającą logice ładu społecznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest uzasadnione.
Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżących o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych została po raz ostatni prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2007 r. (sygn. akt II GZ 1/07), którym oddalono zażalenie skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 października 2006 r. nieuwzględniające ich wniosku w tym przedmiocie. Postanowienie to należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylone lub zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.).
Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie funkcjonuje pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia.
W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania wskazanym wyżej postanowieniem prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawców i okoliczności te musiałyby być wykazane przez zainteresowanych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazali, aby omówiona wyżej zmiana okoliczności nastąpiła. Zatem już z tego powodu brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia odmownego postanowienia w sprawie prawa pomocy. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, skarżący mimo wezwania do złożenia stosownego oświadczenia i jego udokumentowania w zakresie objętym wezwaniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nie udokumentowali, że ich sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu i nie wykazali, że aktualnie spełniają przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W szczególności zauważyć trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przedstawił niewadliwą argumentację, wypowiadając się odnośnie braku przesądzającego znaczenia w sprawie okoliczności udzielenia skarżącym kredytu oraz przesłanego im wezwania B. H. w W. S.A. z dnia [...] czerwca 2008 r. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że z uwagi na treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jeśli zaś, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, zainteresowana strona składa ponowny wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, to musi wykazać, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy odnoszących się do jej aktualnej sytuacji majątkowej.
Wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji podkreślił, że jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy i te okoliczności były przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd jako przesłanki wydanego rozstrzygnięcia nie podnosił tej okoliczności, iż skarżący powinni byli wcześniej zgromadzić środki finansowe na postępowanie sądowe.
Zaznaczyć należy, że w zażaleniu skarżący nie tylko nie wskazali jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zakwestionowania orzeczenia Sądu I instancji, a wprost oświadczyli, iż nie uzupełniają wniosków o udzielenie im pomocy.
W tym stanie rzeczy należało podzielić ocenę Sądu I instancji dotyczącą braku wykazania rzeczywistej, aktualnej sytuacji majątkowej skarżących.
Mając powyższe na względzie należało na mocy art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.
-----------------------
2