III FZ 160/24

III FZ 160/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Rudowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III FZ 349/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-17
I SA/Gl 659/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-09-23
III FZ 132/23 - Postanowienie NSA z 2023-05-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu 17 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 659/22 w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 marca 2022 r. nr 2401-IEW2.720.5.2022.3 UNP: 2401-22-044510 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku M. J. (dalej: "skarżący", "strona") o wyłączenie od orzekania w sprawie skargi strony na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 marca 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym sędziego WSA A. R., sędziego WSA K. S. oraz asesora WSA P. P., w punkcie 1. wyłączył sędziego WSA A. R. oraz asesora WSA P. P. od orzekania w niniejszej sprawie, w punkcie 2. oddalił wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego WSA K. S.
2. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że skarżący w piśmie z 28 września 2023 r. sformułował wniosek o wyłączenie w trybie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sędziego WSA K. S., asesora WSA P. P. oraz sędziego WSA A. R. oraz "wniosek ewentualny" dotyczący wyłączenia sędziów wyznaczonych do rozpoznania przedmiotowego wniosku o wyłączenie. Uzasadniając zgłoszone żądanie skarżący podniósł, że osoby powołane z udziałem "politycznej KRS" nie są sędziami, a skład wyznaczony do rozpoznania sprawy jest nieprawidłowy i niezgodny z prawem.
Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, 2 października 2023 r. asesor WSA P. P. złożył oświadczenie, z treści którego wynika, że zachodzą przesłanki do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy z uwagi na złożenie przeciwko niemu pozwu przez skarżącego do Sądu Rejonowego w Gliwicach o zapłatę kwoty 2.000 zł. Sędzia WSA A. R. oraz sędzia WSA K. S. złożyły oświadczenia o braku podstaw do ich wyłączenia. Dodatkowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwrócił się do Sądu Rejonowego w Gliwicach oraz Sądu Okręgowego w Gliwicach o wskazanie czy postępowania, na które powołuje się skarżący dotyczą pozostałych dwóch osób wskazanych we wniosku o wyłączenie sędziego. Z przesłanych przez Sąd Okręgowy w Gliwicach akt wynikało, że przed ww. sądem zawisła sprawa z powództwa skarżącego przeciwko sędziemu WSA A. R. o ochronę dóbr osobistych. W odniesieniu natomiast do sędziego WSA K. S., sądy nie zarejestrowały spraw z udziałem tego sędziego.
Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji wyłączył od orzekania w sprawie sędziego WSA A. R. oraz asesora WSA P. P. a w stosunku do sędziego WSA K. S. wniosek oddalił, wskazując, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wyłączenia sędziego zawarte w art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący w swoim wniosku powoływał okoliczności zmierzające do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu, które to okoliczności nie mieszczą się w granicach przesłanek wyłączenia z art. 18 i 19 p.p.s.a.
3. Skarżący złożył zażalenie od zapadłego orzeczenia zaskarżając go w zakresie punktu 2. W treści wniesionego środka zaskarżenia zawarł on żądanie zmiany zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego WSA K. S. lub skierowania sprawy do ponownego rozpoznania, a także "wniosek ewentualny do rozpoznania po wyznaczeniu składu sądu" w przedmiocie wyłączenia wymienionych w jego treści osób powołanych na stanowisko sędziów NSA, a w przypadku jego nieuwzględnienia – wniosek o przeprowadzenie testu niezawisłości i bezstronności wymienionych osób. W uzasadnieniu podniesiono, że "nominaci politycznej KRS" nie są sędziami w rozumieniu prawa, a ich powołanie na urząd sędziego jest bezskuteczne.
4. Postanowieniem z 24 kwietnia 2024 r., III FZ 160/24, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił sformułowany na podstawie art. 19 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie osób powołanych na stanowisko sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego od orzekania w przypadku przydzielenia im sprawy.
5. Postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r., III FZ 160/24, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił sformułowany na podstawie art. 5a § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. poz. 2492 ze zm., dalej: "p.u.s.a."). wniosek w przedmiocie zbadania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
6. Przepisy p.p.s.a. różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia.
6.1. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
6.2. Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie (vide: wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r., II OSK 538/17; postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r., I OZ 203/16; z 28 stycznia 2015 r., II OZ 40/15; z 27 stycznia 2020 r. I OSK 1917/18 (publ.: http://www. orzeczenia.nsa.gov.pl/ CBOSA).
Do strony postępowania sądowego wnoszącej o wyłączenie sędziego (sędziów) od orzekania w jej sprawie należy wykazanie, iż przesłanka (przesłanki) uzasadniająca wniosek wystąpiła. Obowiązek ten wynika nie tylko z art. 19 p.p.s.a., ale przede wszystkim z art. 20 § 1 tej ustawy, gdzie zobligowano stronę do uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia.
6.3. Jak słusznie stwierdził sąd pierwszej instancji skarżący nie spełnił wymogów określonych w powyżej przywołanych przepisach. We wniosku o wyłączenie sędziego WSA K. S., której dotyczy rozpoznawane zażalenie, jak również w samym zażaleniu, strona nie podała żadnej konkretnej przyczyny wyłączenia sędziego poza wskazaniem na fakt "nominowania przez tzw. nową KRS".
Zgodzić należy się natomiast z sądem pierwszej instancji, że wniosek w zakresie w jakim podważa bezstronność i niezależność ww. sędziego w związku z jego wadliwym - w ocenie strony - powołaniem, nie mieści się w zakresie normy z art. 19 p.p.s.a.
6.4. Należy mieć na uwadze, że w uchwale składu 7 sędziów NSA z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22, wskazano, że zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a.
Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których zastosowanie ma przepis interpretowany w uchwale. Nie można zatem pominąć pośredniej mocy wiążącej uchwał abstrakcyjnych, rozumianej w ten sposób, że stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w treści danej uchwały będzie wiązało wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych do czasu, gdy nie nastąpi zmiana tego stanowiska.
W związku ze wspomnianą uchwałą NSA z 3 kwietnia 2023 r., wnioski o wyłączenie sędziów i asesora, złożone na podstawie art. 19 p.p.s.a. mogą zostać zbadane jedynie w zakresie, w jakim nie odnoszą się do okoliczności towarzyszących ich powołaniu i postępowania po powołaniu. Z tych względów podnoszone zarówno we wniosku jak i zażaleniu argumenty za wyłączeniem od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziego WSA K. S., w zakresie, w jakim odnoszą się do okoliczności towarzyszących jego powołaniu, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
6.5. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do podważenia stanowiska sądu pierwszej instancji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.