III FSK 998/24Oddalenie skargi kasacyjnej odpowiedzialność podatkowa osob trzecich 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ł.J. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w VAT. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące m.in. nienależytej obsady sądu, naruszenia przepisów postępowania (niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego, brak przeprowadzenia istotnych dowodów, naruszenie zasady in dubio pro tributario, brak doręczenia decyzji spółce) oraz naruszenia prawa materialnego (niewłaściwe zastosowanie art. 116 Ordynacji podatkowej, nieuzasadnione zastosowanie art. 107 i 108 O.p., niezastosowanie art. 70 § 1 O.p. w związku z przedawnieniem, naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut nienależytej obsady sądu pierwszej instancji jest nieuzasadniony, gdyż wątpliwości dotyczące KRS nie mogą stanowić samodzielnej przesłanki wyłączenia sędziego. W kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych, sąd stwierdził, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany poprzez wystawienie zarządzeń zabezpieczenia i tytułów wykonawczych, a także zawieszony wskutek wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność osoby trzeciej ma charakter akcesoryjny, ale w tym przypadku zobowiązanie pierwotne nie uległo przedawnieniu. Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, sąd wskazał, że przesłanki niewypłacalności spółki wystąpiły w okresie, gdy skarżący pełnił funkcję członka zarządu, a wniosek o upadłość nie został złożony w ustawowym terminie. Sąd podkreślił, że członek zarządu ma obowiązek monitorowania stanu finansowego spółki i nie może powoływać się na brak wiedzy, zwłaszcza gdy spółka była zaangażowana w proceder wystawiania "pustych faktur". Sąd uznał również, że doręczenie decyzji spółce w trybie zastępczym było skuteczne, a zarzuty dotyczące braku doręczenia decyzji lub wadliwości postępowania dowodowego nie znalazły potwierdzenia. Sąd podzielił stanowisko, że w przypadku ujawnienia zaległości podatkowej po zakończeniu pełnienia funkcji przez członka zarządu, odpowiedzialność ta jest oczywista, jeśli zaległość powstała w czasie pełnienia funkcji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności podatkowej członków zarządu, przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, a także kwestii proceduralnych związanych z doręczaniem decyzji i prowadzeniem postępowania dowodowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego, w tym interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wartości precedensowe mogą być ograniczone do podobnych stanów faktycznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został skutecznie przerwany lub zawieszony, co wyłącza możliwość uwzględnienia zarzutu przedawnienia w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany poprzez wystawienie zarządzeń zabezpieczenia i tytułów wykonawczych, a także zawieszony wskutek wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na konkretne zdarzenia prawne (zarządzenia zabezpieczenia, tytuły wykonawcze, wszczęcie postępowania karnoskarbowego) skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, co uniemożliwiło jego upływ przed wydaniem decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.
Czy były członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, wykazując brak swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, zwłaszcza gdy zaległości powstały w okresie jego pełnienia funkcji, a decyzja określająca ich wysokość została wydana po jego odejściu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, były członek zarządu nie może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli zaległości powstały w okresie jego pełnienia funkcji, a wniosek o upadłość nie został złożony we właściwym czasie, nawet jeśli decyzja określająca wysokość zobowiązania została wydana po jego odejściu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił obowiązek członka zarządu do monitorowania stanu finansowego spółki i zgłoszenia wniosku o upadłość w przypadku niewypłacalności. Brak winy nie może być wykazany poprzez powołanie się na brak wiedzy o zaległościach, które powstały w czasie pełnienia funkcji, a spółka była zaangażowana w nieprawidłowości.
Czy nienależyta obsada sądu pierwszej instancji, wynikająca z wadliwości procesu powoływania sędziów na wniosek KRS ukształtowanej nowymi przepisami, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nienależytej obsady sądu pierwszej instancji, oparty na zastrzeżeniach dotyczących KRS, nie jest uzasadniony, jeśli nie wystąpiła konkretna okoliczność naruszająca standard niezawisłości i bezstronności sędziego, a strona nie skorzystała z możliwości żądania wyłączenia sędziego w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił wadliwość procesu powoływania sędziego od indywidualnej oceny jego niezawisłości i bezstronności. Podkreślono, że zarzut ten musi mieć charakter realny, a nie potencjalny, i wymagał skorzystania z procedury wyłączenia sędziego.
Czy organ podatkowy w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej ma obowiązek z urzędu badać merytoryczną poprawność decyzji wymiarowej wydanej wobec spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie ma obowiązku z urzędu badać poprawności merytorycznej decyzji wymiarowej, wystarczy zapewnienie osobie trzeciej możliwości zapoznania się z nią i zgłoszenia ewentualnych zarzutów.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym organ nie musi badać decyzji wymiarowej z urzędu, a jedynie zapewnić stronie dostęp do akt i możliwość zgłoszenia zastrzeżeń. W tej sprawie skarżący nie kwestionował ustaleń decyzji wymiarowej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (26)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 151a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 150
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 108 § § 2 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 107
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.u.s.a. art. 5a
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.r.
Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne
p.u. art. 11
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
p.u. art. 21
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bieg terminu przedawnienia został przerwany lub zawieszony. • Odpowiedzialność członka zarządu jest uzasadniona ze względu na powstanie zaległości w okresie pełnienia funkcji i brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. • Doręczenie decyzji spółce w trybie zastępczym było skuteczne. • Organ podatkowy nie ma obowiązku z urzędu badać merytorycznej poprawności decyzji wymiarowej.
Odrzucone argumenty
Nienależyta obsada sądu pierwszej instancji. • Naruszenie przepisów postępowania (niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego, brak przeprowadzenia dowodów, naruszenie zasady in dubio pro tributario, brak doręczenia decyzji spółce). • Naruszenie prawa materialnego (przedawnienie zobowiązania, brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, naruszenie Konstytucji RP).
Godne uwagi sformułowania
Zarzut nienależytej obsady Sądu pierwszej instancji okazał się nieusprawiedliwiony. • Samodzielną przesłanką wyłączenia sędziego nie może być wyłącznie wadliwość procesu powoływania sędziego, ale musi ponadto wystąpić konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. • Skarga kasacyjna nie jest zasadna. • Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 70 § 1 O.p. uznać należy za niezasadny. • Zaległości podatkowe spółki dotyczą zobowiązania w podatku od towarów i usług, zatem co do zasady pięcioletni termin przedawnienia [...] upływał z dniem 31 grudnia 2021 r. • Skarżący uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej, zupełnie pominął że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Wymienione w art. 11 ust. 1 - 2 p.u. przesłanki upadłościowe mają charakter alternatywny. • Nie budziły również zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego zaaprobowane w zaskarżonym wyroku ustalenia organu drugiej instancji, dotyczące spełnienia warunku wszczęcia postępowania podatkowego względem Skarżącego po dniu doręczenia Spółce decyzji wymiarowej, stosownie do art. 108 § 2 pkt 2 lit. a O.p. • W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził, że zasada równego traktowania nie byłaby przestrzegana, gdyby członek lub były członek zarządu spółki, której jedynym wierzycielem jest Skarb Państwa, był zwolniony z odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie z tytułu VAT tej spółki z tego tylko powodu. […]
Skład orzekający
Jacek Pruszyński
sędzia
Krzysztof Przasnyski
sprawozdawca
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności podatkowej członków zarządu, przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, a także kwestii proceduralnych związanych z doręczaniem decyzji i prowadzeniem postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego, w tym interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wartości precedensowe mogą być ograniczone do podobnych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej byłego członka zarządu za długi spółki, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników. Analiza przedawnienia i winy dodaje jej praktycznego wymiaru.
“Były członek zarządu odpowiada za długi spółki? NSA wyjaśnia kluczowe zasady przedawnienia i winy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.