III FSK 987/24

III FSK 987/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski
Jacek Brolik /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Rz 620/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-03-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 § 2 pkt 6 lit. c), art. 15 § 1, art. 6 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1400
art. 37 ust. 1 pkt 3, art. 37 ust. 1 pkt 3 i ust. 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 174, art. 176, art. 183 § 1.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 620/23 w sprawie ze skargi M. [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 1 września 2023 r. nr SKO.403.EA.1869.6.2023 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 620/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA) oddalił skargę M. [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: SKO) z dnia 1 września 2023 r. w przedmiocie zarzutu egzekucyjnego.
Skargę kasacyjną wniosła Skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1) art. 146 § 1 P.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie naruszenia przez organy administracji orzekające w pierwszej i drugiej instancji art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.), tj. zasady zaufania poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej, w sytuacji gdy ta pozostawała w wyznaczonym przez organ terminie do "dobrowolnej zapłaty", a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji;
2) art. 6 § 1 oraz art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo że Skarżąca nie uchylała się od wykonania obowiązków publicznoprawnych, bowiem pozostawała "w terminie" wyznaczonym przez organ do ich zwrotu;
3) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo że było to przedwczesne z powodu wystosowania przez organ dotujący na dzień 27 marca 2023 r. do Skarżącej wezwania do uregulowania zaległości - stosownie do przepisu art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1400 ze zm., dalej: u.f.z.o.) - do uregulowania których w dacie zainicjowania egzekucji Skarżąca pozostawała w wyznaczonym przez organ terminie, co doprowadziło do nieuprawnionego obciążenia Skarżącej kosztami egzekucyjnymi w znacznej wysokości;
4) art. 37 ust. 1 u.f.z.o. w związku z art. 8 § 1 K.p.a. polegające na wystosowaniu w dniu 27 marca 2023 r. do Skarżącej wezwania do wykonania działań, o których mowa w pkt 3 przedmiotowego przepisu, w terminie 15 dni od dnia jego doręczenia przy jednoczesnym wystawieniu tytułów wykonawczych i zainicjowaniu postępowania egzekucyjnego co do kwot wskazanych w przedmiotowym wezwaniu co doprowadziło do pozbawienia Skarżącej realnej szansy na uczynienie zadość żądaniom wskazanym w wezwaniu oraz obciążenia Skarżącej kosztami egzekucyjnymi w znacznej wysokości.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa adwokackiego. Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W niniejszej sprawie pismo Skarżącej z dnia 27 kwietnia 2023 r. wniesione w toku postępowania egzekucyjnego zostało uznane, zgodnie z jej wolą, za zawierające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.
Przepis ten stanowi, iż podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b ( w lit. a mowa odroczeniu terminu wykonania obowiązku, w lit. b mowa o rozłożeniu na raty spłaty należności pieniężnej). Spełnienie przesłanki z cytowanego przepisu Skarżąca wiązała z regulacją z art. 37 ust. 1 pkt 3 u.f.z.o. Organy i Sąd pierwszej instancji wyjaśnili Skarżącej, że postępowanie, o którym mowa w tym przepisie stanowi postępowanie odrębne od postępowania egzekucyjnego i służy innym celom, tj. zapobieżeniu wstrzymania dotacji. Obszerne i wyczerpujące wyjaśnienia w tym zakresie zostały przedstawione w zaskarżonym wyroku , ale mimo to Skarżąca obstaje przy tych samych argumentach.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko WSA jest prawidłowe i wobec tego pozostaje je powtórzyć.
Zważywszy na motyw przewodni uzasadnienia skargi kasacyjnej, przypomnieć trzeba sekwencję zdarzeń jaka miała miejsce w rozpoznanej sprawie, gdyż to one dobrze ilustrują stan rzeczy.
Otóż Skarżąca decyzją Prezydenta Miasta [...] (dalej: Prezydent Miasta) z dnia 31 sierpnia 2021 r. została zobowiązana do zwrotu pobranej w nadmiernej wysokości dotacji dla dwóch szkół. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO decyzją z dnia 29 października 2021 r. W dniu 9 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta skierował do Skarżącej upomnienie (doręczone jej dnia 28 czerwca 2022 r.), w którym wezwał ją do uregulowania należności wynikających ww. decyzji, zaś 20 marca 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący te należności i przesłał go do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. W piśmie z 27 marca 2023 r. Prezydent Miasta wezwał Skarżącą, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 u.f.z.o., do wykonania decyzji z 31 sierpnia 2021 r., w terminie 15 dni.
We wspomnianym wcześniej piśmie z dnia 27 kwietnia 2023 r. Skarżąca utrzymywała, że tytuł wykonawczy wystawiono przed upływem terminu, jaki wyznaczono jej w piśmie z 27 marca 2023 r., w związku z czym nie miała możliwości dobrowolnego wykonania wezwania w wyznaczonym terminie. Z tej okoliczności Skarżąca wywodziła niedopuszczalność egzekucji. Taką linię obrony Skarżąca prezentowała na każdym etapie postępowania, również w skardze kasacyjnej.
Skarżąca twierdząc, że nie miała możliwości dobrowolnego wykonania wezwania z dnia 27 marca 2023 r., czyli de facto wykonania wynikającego z decyzji z dnia 31 sierpnia 2021 r. obowiązku zwrotu dotacji, pomija kluczową dla wyniku niniejszej sprawy okoliczność, iż czas na dobrowolne dokonanie zwrotu dotacji miała od dnia otrzymania decyzji SKO z dnia 29 października 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 31 sierpnia 2021 r. do dnia wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 20 marca 2023 r. (jest to okres ok. 17 miesięcy). Miała też dużo czasu na wykonanie obowiązku określonego ww. decyzją po otrzymaniu upomnienia, bo od dnia 28 czerwca 2022 r. do dnia 20 marca 2023 r. kiedy został wystawiony tytuł wykonawczy (jest to okres ok. 9 miesięcy). Mimo groźby wszczęcia postępowania egzekucyjnego Skarżąca ignorowała obowiązek zwrotu dotacji. W tej sytuacji podjęta w skardze kasacyjnej próba przerzucenia skutków postępowania Skarżącej na organy administracji publicznej, poprzez powołanie się na zasadę zaufania, nie może być skuteczna, tak jak i przyjęta przez nią linia obrony.
Organy postąpiły zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Obowiązek zwrotu dotacji był wymagalny, jako że decyzja w tym przedmiocie ma przymiot ostateczności, zatem jest wykonalna. Zgodnie z wymogami art. 15 § 1 u.p.e.a. do Skarżącej zostało wystosowane upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Ponieważ Skarżąca nie zwróciła dotacji, wierzyciel, którym jest Prezydent Miasta, zobowiązany był, mocą art. 6 § 1 u.p.e.a., podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Nie było ku temu żadnych przeszkód prawnych. Z pewnością taką przeszkodą nie była regulacja z art. 37 ust. 1 pkt 3 u.f.z.o.
Według postanowień tego ostatnio przywołanego przepisu, jeżeli szkoła, o której mowa w art. 26 ust. 2, lub niepubliczna placówka, o której mowa w art. 2 pkt 3, 6, 8 i 10 ustawy - Prawo oświatowe nie wykonała decyzji administracyjnej lub prawomocnego wyroku sądu wydanych w związku z przekazaną dotacją - organ dotujący wzywa dyrektora szkoły lub placówki lub organ prowadzący tę szkołę lub placówkę do wykonania działań, o których mowa w pkt 1-3, w wyznaczonym terminie. Z kolei zgodnie z ust. 2 tego artykułu, po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w ust. 1, organ dotujący wstrzymuje, w drodze decyzji administracyjnej, przekazywanie szkole, o której mowa w art. 26 ust. 2, lub niepublicznej placówce, o której mowa w art. 2 pkt 3, 6, 8 i 10 ustawy - Prawo oświatowe, dotacji do dnia wykonania działań, o których mowa w ust. 1.
Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, Prezydent Miasta wystosowując do Skarżącej pismo z dnia 27 marca 2023 r. wzywające ją, w trybie art. 37 ust. 1 pkt 3 u.f.z.o., do wykonania decyzji z dnia 31 sierpnia 2021 r., działał jako organ dotujący. Wstrzymanie dotacji musi być bowiem poprzedzone takim wezwaniem, co wynika wprost z ust. 2 tego artykułu. Natomiast wysyłając do Skarżącej upomnienie i wystawiając tytuł wykonawczy, Prezydent Miasta działał jako wierzyciel podejmujący czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, celem przymuszenia Skarżącej do wykonania ciążących na niej obowiązków. W każdym przypadku działał na podstawie innych przepisów prawa i inny był cel podjętych działań. Dostosowanie się Skarżącej do wezwania z dnia 27 marca 2023 r. umożliwiłoby jej uniknięcie wstrzymania dotacji, a dostosowanie się do upomnienia pozwoliłoby na uniknięcie egzekucji administracyjnej.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zarzuty kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek podnieść należy, że nie zostały one uzasadnione zgodnie z wymogami art. 174 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a., co jest o tyle istotne, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany nie tylko zarzutami, ale ich uzasadnieniem. Sąd nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
sędzia D. Gajewski sędzia J. Brolik sędzia J. Sokołowska