III FSK 973/24

III FSK 973/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska
Wojciech Stachurski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 167/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 239b par 1 pkt 4, art. 239 par 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 167/24 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 listopada 2023 r., nr KOA/5720/Fi/23 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 10 kwietnia 2024 r., III SA/Wa 167/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka"), uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 15 listopada 2023 r., nr KOA/5720/Fi/23, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Legionowo z 4 października 2023 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z 20 września 2022 r., określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie 71.432 zł. Kontrolując zaskarżone postanowienie sąd stwierdził, że w sprawie zachodzi przesłanka nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, o której mowa art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn zm.; dalej "o.p."), tj. okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Organy nie wykazały jednak spełnienia drugiej przesłanki, o której mowa w art. 239b § 2 o.p., tj. nie uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zdaniem sądu, sam fakt wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji nie uprawdopodobnia, że wynikające z tej decyzji zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Zaskarżonemu w całości wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako: ,,p.p.s.a."), postawione zostały zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. :
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 239b § 2 o.p., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że dla uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 239b § 2 o.p. niezbędne jest wskazanie okoliczności świadczących o tym, że postępowanie odwoławcze nadal może nie zostać zakończone przed upływem terminu przedawnienia podczas, gdy z ww. przepisów taki warunek nie wynika a przyczyną (okolicznością) stwarzającą ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego jest długotrwałość postępowania odwoławczego, a w konsekwencji okres niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną przymiotu ostateczności;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 i art. 124 o.p. zw. z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 239b § 2 o.p. polegające na uwzględnieniu skargi i uchyleniu zaskarżonego postanowienia po mylnym przyjęciu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie naruszyło art. 121 i 124 o.p. poprzez niewyjaśnienie skąd obawa tut. organu, że decyzja ostateczna nadal nie zostanie wydana przed upływem terminu przedawnienia podczas, gdy wyjaśnienie tej kwestii nie spowoduje zmiany oceny i rozstrzygnięcia organu, a tym samym nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż przyczyną (okolicznością) stwarzającą ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego jest li tylko długotrwałość postępowania odwoławczego, a w konsekwencji okres niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną przymiotu ostateczności, a nie zaś przyczyny długotrwałości postępowania odwoławczego przed SKO.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniósł także o zasądzenie od Spółki na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Spółki wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw Spółki w drugiej instancji.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne.
Przede wszystkim niezasadny jest zarzut błędnej wykładni art. 239b § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 239b § 2 o.p. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, że decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Z kolei w myśl art. 239b § 2 o.p., przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności wymaga spełnienia co najmniej jednej z przesłanek z art. 239 § 1, a ponadto spełnienia przesłanki z art. 239b § 2 o.p. Zwraca się przy tym uwagę, że spełnienie jednej czy nawet większej ilości przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zawartych w art. 239b § 1 o.p. nie może stanowić samo przez się spełnienia przesłanki określonej w 239b § 2 o.p., gdyż takie rozumowanie ten ostatni przepis czyniłyby zbędnym. Z treści tego przepisu wynika konieczność wskazania okoliczności faktycznych, które prowadzić mogą do wniosku, że zobowiązanie podatkowe z decyzji podatkowej nie zostanie wykonane. Również te okoliczności faktyczne muszą wynikać z posiadanej przez organ wiedzy znajdującej oparcie w dowodach (zob. wyrok NSA z 10 sierpnia 2011 r., I FSK 1245/10). Podkreśla się również, że w przypadku oparcia rozstrzygnięcia na przesłance z art. 239b § 1 pkt 4 o.p., uprawdopodobnienie, o którym traktuje § 2 polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązanie podatkowe z decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są wszystkie te okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Okoliczności te mogłyby mieć wyłącznie znaczenie w przypadku zaistnienia pozostałych przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1–3 o.p. (zob. np. wyroki NSA: z 6 października 2020 r., I FSK 1937/17, z 15 lipca 2024 r., I FSK 1290/20).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela te poglądy akcentując dodatkowo, że nadanie nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stanowi odstępstwo od reguły, że decyzja taka nie podlega wykonaniu (art. 239a o.p.). Z tego względu z jednej strony, regulacji zawartej w art. 239b § 1 i 2 o.p. nie można interpretować rozszerzająco w kierunku dopuszczalności rygoru natychmiastowej wykonalności, z drugiej zaś wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie musi zawierać przekonujące uzasadnienie nie tylko w zakresie spełnienia którejś z przesłanek z art. 239b § 1 o.p., ale także przesłanki z art. 239b § 2 o.p., tj. uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, WSA w Warszawie prawidłowo zinterpretował przywołane przepisy prawa. W szczególności słusznie zauważył, że w przypadku spełnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 o.p., nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie może mieć charakteru automatyzmu. Organ musi przedstawić rzeczową argumentację także w kwestii przesłanki z art. 239b § 2 o.p., tj. uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Takie uprawdopodobnienie może oczywiście wynikać z faktu wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji i związanego z tym ryzyka przedawnienia zobowiązania podatkowego przed rozpatrzeniem sprawy w drugiej instancji i uzyskaniem waloru ostateczności decyzji. Trafnie jednak sąd pierwszej instancji zauważył, powołując się na przykłady z orzecznictwa, że może to dotyczyć sytuacji, gdy do upływu terminu przedawnienia pozostał okres zbliżony do terminu wydania decyzji przez organ odwoławczy, zaś realia sprawy wskazują na prawdopodobieństwo, że organ odwoławczy nie zdoła rozpoznać wniesionego przez stronę odwołania przed upływem terminu jego przedawnienia (zob. wyrok NSA z 24 marca 2021 r., II FSK 3166/18).
W tej sprawie, jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, uzasadnienie przesłanki z art. 239b § 2 o.p., oparte zostało wyłącznie na stwierdzeniu, że Spółka wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Zabrakło natomiast wyjaśnienia, że w realiach rozpoznawanej sprawy stwarza to realne ryzyko przedawnienia zobowiązania podatkowego przed zakończeniem postępowania odwoławczego. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, wyrażona w tym zakresie ocena sprawy przez sąd pierwszej instancji nie dotyczy błędnej wykładni art.239b § 2 o.p., lecz prawidłowości ustaleń stanu faktycznego.
Z tych wszystkich względów niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wymienionych w niej przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski SNSA Jolanta Sokołowska