III FSK 814/25

III FSK 814/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Kolanowski
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
III FSK 732/23 - Wyrok NSA z 2025-05-28
I SA/Bk 18/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-03-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 270; art. 273 § 2; art. 280 § 1; art. 282 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 716
art. 2 ust. 3 pkt 4.
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Witan, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi P. S.A. z siedzibą w W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 732/23, w sprawie ze skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 18/23 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 28 października 2022 r., nr 405.404/D-1/16/2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 28 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 732/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca lub Spółka) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 1 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 18/23, w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 28 października 2022 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r.
Sąd ocenił, że w odniesieniu do spornych nieruchomości nie było podstaw do zastosowania zwolnienia przewidzianego dla infrastruktury kolejowej. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że użyty w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) zwrot "jest udostępniana przewoźnikom kolejowym" oznacza faktyczne udostępnienie infrastruktury przewoźnikowi kolejowemu, a nie jedynie potencjalną możliwość jej udostępnienia. W konsekwencji infrastruktura kolejowa, na której zawieszono ruch osobowy i towarowy oraz która nie była faktycznie wykorzystywana przez przewoźnika kolejowego, nie mogła korzystać ze zwolnienia podatkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że nie było podstaw do zastosowania zasady in dubio pro tributario, ponieważ wątpliwości co do znaczenia pojęcia "jest udostępniana" miały charakter subiektywny i nie stanowiły niedających się usunąć wątpliwości interpretacyjnych. Sąd nie podzielił także stanowiska Spółki, że dla ustalenia znaczenia tego zwrotu konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego językoznawcy, wskazując, że wykładnia przepisu należy do organów i sądów, a nie do biegłego.
W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny zaakceptował ponadto stanowisko, że sporne nieruchomości pozostawały związane z działalnością gospodarczą Spółki, skoro Spółka jest przedsiębiorcą, a przedmiot jej działalności obejmuje m.in. obrót nieruchomościami, zarządzanie nieruchomościami i ich wynajem. Sąd wskazał, że Spółka ewidencjonuje w księgach rachunkowych rzeczowe aktywa trwałe, w tym grunty własne oraz prawo użytkowania wieczystego gruntów, a część nieruchomości oddaje do odpłatnego korzystania, uzyskując z tego tytułu czynsz. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sporne nieruchomości mogły służyć działalności gospodarczej Spółki, a sam fakt ich czasowego niewykorzystywania, status infrastruktury nieczynnej albo brak prowadzenia na nich bieżącej działalności nie przesądzał o braku związku z działalnością gospodarczą. Sąd nie podzielił również argumentacji Spółki dotyczącej amortyzacji, wskazując, że okoliczność, iż Spółka nie jest uprawniona do dokonywania odpisów amortyzacyjnych od prawa użytkowania wieczystego gruntów, nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ organy uzasadniły sposób opodatkowania nieruchomości bez odwoływania się do kwestii amortyzacji.
Sąd odniósł się także do zarzutu dotyczącego działki nr [...], ob. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako droga. Sąd przyjął, że samo oznaczenie działki symbolem "dr" nie jest wystarczające do zastosowania wyłączenia z opodatkowania dotyczącego gruntów zajętych pod pasy drogowe dróg publicznych. Dla uznania drogi za publiczną konieczne jest bowiem spełnienie przesłanek wynikających z ustawy o drogach publicznych, w szczególności formalne zaliczenie drogi do jednej z kategorii dróg publicznych.
W zakresie zarzutów procesowych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ewentualne uchybienia organów, w tym niewyznaczenie stronie terminu do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Pismem z 25 czerwca 2025 r. Skarżąca, na podstawie art. 273 § 2, art. 275 oraz art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2025 r. W ramach wniesionej skargi Skarżąca podniosła zarzuty:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440 ze zm.; dalej: u.d.p.) poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, które polegało na uznaniu, że droga posadowiona na terenie działki nr [...] oraz części działki [...] nie są drogą publiczną, w sytuacji gdy z informacji uzyskanych w dniu 26 maja 2025 r. od Powiatowego Zarządu Dróg w [...] wynika jednoznacznie, iż przez przedmiotowe działki przebiega droga powiatowa nr [...] (wcześniej nr [...]) - droga ta jest drogą publiczną nieprzerwanie od dnia [...] do dnia dzisiejszego na podstawie:
a. rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. z 1986 r. Nr 30 poz. 151 ze zm.), które obowiązywało w okresie od 29 sierpnia 1986 r. do 1 stycznia 1999 r.,
b. art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1988 r. Nr 133 poz. 872 ze zm.), który obowiązuje od 1 stycznia 1999 r. do dnia dzisiejszego (zaliczenie drogi przebiegającej przez działkę nr [...] oraz część działki nr [...] z mocy prawa do kategorii dróg powiatowych),
c. uchwały Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] 2001 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg powiatowych (Dz. Urz. Woj. [...] z 2001 r. nr [...] poz. [...]),
d. uchwały Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] 2003 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2001 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg powiatowych (Dz. Urz. Woj. [...] z 2003 r. nr [...] poz. [...]);
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o.l. w zw. z art. 1 oraz art. 2a ust. 2 u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, które polegało na uznaniu, że Skarżąca mogła stać się użytkownikiem wieczystym działki nr [...] oraz części działki nr [...] (w części w której doszło do ich zajęcia przez drogę powiatową nr [...] (wcześniej nr [...]), w sytuacji gdy zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nieruchomości, na których znajdują się drogi publiczne z mocy prawa wyłączone są spod obrotu cywilnoprawnego (res publicae extra cemmercium), dlatego nie istnieje podstawa do uznawania Skarżącej jako użytkownika wieczystego tej części działki nr [...] oraz części działki nr [...], po której przebiega droga powiatowa nr [...] (wcześniej nr [...]), ponieważ własność tej części działek należy do właściwego powiatu (Powiatu [...]);
3. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 233 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.; dalej: k.c.) w zw. z art. 1 oraz art. 2a ust. 2 u.d.p. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, iż Skarżąca mogła stać się użytkownikiem wieczystym działki nr [...] oraz części działki nr [...] w części, w której doszło do ich zajęcia przez drogę powiatową nr [...] (wcześniej nr [...]), w sytuacji gdy nieruchomości, na których znajdują się drogi publiczne, z mocy prawa wyłączone są spod obrotu cywilnoprawnego (res publicae extra cemmercium) oraz ich własność należy do właściwego powiatu (Powiatu [...]);
4. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w zw. z art. 1 oraz art. 2a ust. 2 u.d.p. w zw. z art. 2 ust. 1-4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 814 ze zm.; dalej: u.s.p.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, iż część drogi powiatowej nr [...] (wcześniej nr [...]), która posadowiona jest na działce nr [...] oraz części działki nr [...], jest własnością Skarżącej, a nie Powiatu [...] (art. 235 § 1 i § 2 k.c. oraz art. 31 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.; dalej: u.g.n.), w sytuacji gdy zgodnie z prawem nieruchomości, na których znajdują się drogi powiatowe z mocy prawa wyłączone są spod obrotu cywilnoprawnego (res publicae extra cemmercium), dlatego nie istniała możliwość nabycia przez Skarżącą prawa użytkowania wieczystego fragmentu tej drogi na podstawie decyzji Wojewody [...] z 5 sierpnia 2002 r., znak [...];
5. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w zw. z art. 235 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 31 u.g.n., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, iż część drogi powiatowej nr [...] (wcześniej nr [...]), która posadowiona jest na działce nr [...] oraz części działki nr [...], jest własnością Skarżącej, a nie Powiatu [...], w sytuacji gdy nieruchomości, na których znajdują się drogi publiczne z mocy prawa wyłączone są spod obrotu cywilnoprawnego (res publicae extra cemmercium) oraz ich własność należy do właściwego powiatu (Powiatu [...]).
W świetle tak sformułowanych zarzutów kasacyjnych Skarżąca wniosła o:
1. uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 732/23;
2. uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 15 września 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 18/23;
3. wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku, w treści którego uchyliłby decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 28 października 2022 r., znak 405.404/D-1/16/2022 oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z 26 listopada 2021 r., znak: [...] w całości;
4. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw Skarżącej w pierwszej instancji;
5. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw Skarżącej w drugiej instancji;
6. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego.
Jednocześnie Skarżąca wniosła na podstawie art. 276 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, tj.:
1. rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim wraz z stroną tytułową dziennika ustaw oraz załącznikiem nr 1 - na fakt, iż droga pomiędzy miejscowością [...] – [...] z dniem [...] stała się drogą wojewódzką (drogą publiczną);
2. uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2001 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg powiatowych, znajdującej się w dzienniku urzędowym Województwa [...] z 2001 r. nr [...] poz. [...] wraz ze stroną tytułową dziennika;
3. uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2003 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2001 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg powiatowych, znajdującej się w dzienniku urzędowym Województwa [...] z 2003 r. nr [...] poz. [...] wraz ze stroną tytułową dziennika
- na fakt, iż droga pomiędzy miejscowością [...] – [...] stanowi drogę powiatową (drogę publiczną) - zob. pkt 63 załącznika nr 1 do uchwały Rady Powiatu [...] nr [...] oraz pkt 63 załącznika nr 1 do uchwały Rady Powiatu [...] nr [...];
4. kopii archiwalnej mapy zasadniczej złożonej w 1998 r. przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w [...], wpisanej do ewidencji w dniu [...] 1998 r. nr [...] (identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...];
5. kopii archiwalnej mapy zasadniczej działki [...], obr. [...] (identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...])
- na fakt, iż działka nr [...] jest w większości zajęta przez drogę publiczną;
6. wydruk pisma Powiatowego Zarządu Dróg w [...] podpisanego w dniu 26 maja 2025 r. godz. 11:35 znak: [...] - na fakt wskazania dnia i godziny uzyskania przez Skarżącą informacji o tym, iż działka nr [...] stanowi cześć drogi powiatowej nr [...] (wcześniej nr [...]) oraz że mapa zasadnicza drogi publicznej nr [...] (wcześniej nr [...]), w tym działki, znajduje się we właściwym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej w Kartograficznej oraz Kolejowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] przy ul [...];
7. wydruku pisma Powiatowego Zarządu Dróg w [...] podpisanego w dniu 3 czerwca 2025 r. znak: [...] - na fakt uzyskania informacji przez Skarżącą, iż działka nr [...] droga pomiędzy miejscowością [...] – [...] stała się z mocy prawa drogą publiczną na podstawie uchwały Rady Powiatu [...] nr [...] oraz pkt 63 załącznika nr 1 do uchwały Rady Powiatu [...] nr [...];
8. wydruku podania o udostępnienie map zasadniczej w wersji analogowej dotyczącej działki nr [...] obr. [...], na której znajduje się fragment drogi powiatowej nr [...] (wcześniej nr [...]) - na fakt wystąpienia w dniu 30 maja 2025 r. do Starostwa Powiatowego w [...] z podaniem o udostępnienie archiwalnej mapy zasadniczej drogi powiatowej nr [...] (wcześniej nr [...]) na odcinku, w którym przechodzi ona przez działkę nr [...];
9. kopii arkusza nr [...] zawierającego mapę sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500 w wersji analogowej z [...] 1987 r. wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu [...] 1988 r. - na fakt, iż działka nr [...] jest w większości zajęta przez drogę publiczną;
10. kopii dokumentu obliczenia opłaty nr [...] (identyfikator wniosku [...]) - na fakt, iż pomiędzy złożeniem podania o udostępnienie kopii mapy zasadniczej, a datą uzyskania zasobu geodezyjnego minęło 5 dni roboczych (realizacja podania zajęta 5 dni roboczych);
11. wydruku korespondencji e-mail pomiędzy r.pr. A. D. oraz Główną Biblioteką Komunikacyjną Ministerstwa Infrastruktury (dalej: Biblioteka Ministerstwa Infrastruktury) w sprawie udostępnienia map określających przebieg drogi powiatowej z drogą kolejową w miejscowości [...] w Gminie [...] Województwo [...] - na fakt braku posiadania przez Bibliotekę Ministerstwa Infrastruktury dzienników urzędowych Województwa [...] z lat 2001 i 2003 r. oraz poinformowaniu o tym, iż Biblioteka Ministerstwa Infrastruktury posiada atlas drogowy Polski w skali 1:95000 wyd. Piętka ukazujący jedyne połączenie drogowe pomiędzy miejscowością [...] – [...];
12. poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii str. [...] atlasu drogowego Polski w skali 1:95000 wyd. Piętka (wraz ze stroną tytułową) ukazującego, iż pomiędzy miejscowością [...] i [...] istnieje tylko jedno bezpośrednie połączenie - na fakt, iż istnieje tylko jedna droga pomiędzy miejscowością [...] – [...] oraz że jest droga, która przechodzi przez działkę nr [...];
13. poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji Wojewody [...] z 5 sierpnia 2002 r., znak [...].
Zdaniem Skarżącej wniosek o przeprowadzenie powyżej wskazanych dowodów jest tyle istotny, ponieważ dowody te uzasadniają wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Świadczą one bowiem o tym, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 26 listopada 2021 r., decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 28 października 2022 r., wyrok WSA w Białymstoku z 15 września 2023 r. oraz wyrok NSA z 28 maja 2025 r. zostały wydane w oparciu o błędny stan faktyczny, który godzi w dyrektywy zasady prawdy obiektywnej. Wójt oraz SKO uznali bowiem, iż Skarżąca jest właścicielem drogi publicznej, która przebiega przez działkę nr [...] oraz część działki [...], a co za tym idzie przypisali Skarżącej prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych działek w całości, co jest sprzeczne z treścią zasady res publicae extra commercium. Organy obu instancji nie uwzględniły również faktu, że zaliczeniu drogi przebiegającej przez działki do kategorii dróg powiatowych musiał towarzyszyć fakt przekazania prawa własności gruntów, na których przedmiotowe drogi były posadowione, Powiatowi [...] - wobec powyższego w dniu 5 sierpnia 2002 r. Wojewoda [...] działający jako przedstawiciel Skarbu Państwa nie mógł objąć zakresem decyzji znak [...] (na podstawie której Skarżąca stała się użytkownikiem wieczystym m.in. ww. działek) części drogi publicznej, ponieważ stosownie do art. 1 oraz 2a ust. 2 u.d.p. prawo własności nieruchomości w tej części przysługiwało Powiatowi [...].
Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Białymstoku nie skorzystało z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania.
Pismem z 24 kwietnia 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku przekazało stanowisko Gminy [...] wobec zarzutów i dowodów powołanych w skardze o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga o wznowienie postępowania sądowego nie zawiera uzasadnionych argumentów.
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w Dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, a zatem jest to instytucja, która ma na celu obalenie prawomocnych orzeczeń sądowych, umożliwiająca ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania zgodności z prawem wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia.
Postępowanie o wznowienie składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z treści art. 280 § 1 p.p.s.a. Etap pierwszy dotyczy badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W przypadku niespełnienia jednej z przesłanek sąd odrzuca skargę, natomiast jeśli spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępuje do drugiego etapu, wyznaczając rozprawę (por. K. Sobieralski, Glosa do postanowienia WSA w Gliwicach z 16 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 82/11, a także postanowienie NSA z 27 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 2120/13). W orzecznictwie NSA wyrażony został pogląd, według którego mimo błędu we wskazaniu przez stronę przepisu prawa (powołanego jako podstawa wznowienia postępowania) konieczne jest dokonanie oceny, czy tak wskazana podstawa mieści się w podstawach wymienionych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (m.in. w wyrok NSA z 11 października 2005 r. sygn. akt FSK 2448/04 - w sprawie, w której jako podstawę wznowienia strona wskazała art. 401 pkt 2 k.p.c.).
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że złożona skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie, a także, że została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do badania jej zasadności.
Podstawą rozpoznawanej skargi o wznowienie postępowania jest art. 273 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Już z treści przytoczonego przepisu wynika, że muszą to być okoliczności nieznane w toku postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, mogące mieć wpływ na wynik sprawy oraz takie, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. może stanowić niemożność skorzystania wcześniej z danego dokumentu w poprzednim postępowaniu. Istotne pozostaje zatem, czy wskazywane dokumenty istniały na etapie poprzedniego postępowania oraz czy strona mogła wcześniej powołać się na nie i je wykorzystać.
Wznowienie postępowania, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, może mieć zastosowanie tylko w ściśle określonych w ustawie przypadkach. Nie jest w takim razie dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Postępowanie wznowieniowe nie może służyć konwalidacji błędów i braków skargi kasacyjnej złożonej od wyroku pierwszoinstancyjnego, w ramach właściwego postępowania.
W obszernych wywodach uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA, strona zarzuca naruszenie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż utrzymanie dróg publicznych lub eksploatacja autostrad płatnych. Utrzymuje przy tym, że kwalifikacja spornych gruntów do wyłączonych z opodatkowania wynika z:
1) rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. z 1986 r. Nr 30 poz. 151 ze zm.), które obowiązywało obwiązywało od dnia 29 sierpnia 1986 r. do dnia 1 stycznia 1999 r.,
2) art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1988 r. Nr 133 poz. 872 ze zm.), który obowiązuje od 1 stycznia 1999 r. do dnia dzisiejszego (zaliczenie drogi przebiegającej przez działkę nr [...] oraz część działki nr [...] z mocy prawa do kategorii dróg powiatowych),
3) uchwały Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] 2001 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg powiatowych (Dz. Urz. Woj. [...] z 2001 r. nr [...] poz. [...]),
4) uchwały Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] 2003 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] 2001 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg powiatowych (Dz. Urz. Woj. [...] z 2003 r. nr [...] poz. [...]),
których to dokumentów nie mogła powołać w toku postępowania podatkowego i sądowego.
Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza, że wymienione dokumenty istniały wprawdzie na etapie poprzedniego postępowania, jednakowoż nie został spełniony drugi warunek wynikający z treści art. 273 § 2 p.p.s.a., tj. braku możliwości powołania się na nie i ich wykorzystania przez stronę w ramach wcześniejszego postępowania. Zauważyć bowiem wypada, że każdy z wymienionych wyżej aktów prawnych (powszechnie obowiązujących lub stanowiących akty prawa miejscowego) publikowany był we właściwym dzienniku promulgacyjnym (Dzienniku Ustaw czy dzienniku urzędowym właściwego województwa). Publikacja aktu prawnego we właściwym dzienniku promulgacyjnym rodzi nie tylko domniemanie prawdziwości i zgodności z aktami wyższego rzędu, w tym ustawą zasadniczą, lecz również domniemanie wiedzy o przyjętych w nim rozwiązaniach legislacyjnych. Stąd też brak przywołania treści takiego aktu prawnego w skardze kasacyjnej od wyroku pierwszoinstancyjnego, stanowi wadę takiego środka zaskarżenia, która nie może zostać konwalidowania w postępowaniu wznowieniowym. Stanowiłoby bowiem ono kolejny etap postępowania sądowoadministracyjnego, a nie realizację nadzwyczajnej procedury.
Na rozprawie przeprowadzonej 6 maja 2026 r. skład orzekający na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził dowód z dokumentów wskazanych we wnioskach dowodowych złożonych w sprawach połączonych, tj. w niniejszej oraz o sygn. III FSK 815/25, III FSK 816/25, III FSK 817/25 i III FSK 818/25. Uznając, że są one wiarygodne i posiadają moc dowodową w zakresie okoliczności, które wynikały z tez dowodowych zakreślonych przez Spółkę, jednocześnie przesądzono, że nie mogły stanowić okoliczności i środków dowodowych o przymiocie wskazanym w końcowym fragmencie art. 273 § 2 p.p.s.a. Niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z określonych środków dowodowych oznacza, że zdarzenie "wykrycia" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i jednocześnie nieujawnialnych, tj. nieznanych stronom. Przesłanka, o której mowa, nie zachodzi w sytuacji, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na określoną okoliczność lub środek dowody, który wyłącznie wobec opieszałości, zaniedbania, zapomnienia czy błędnej oceny ich nieprzydatności nie zostaje przez stronę wykorzystany (pod. J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, LexisNexis 2011, komentarz do art. 273). Powyższe skądinąd stanowi istotną odmienność względem analogicznej przesłanki wznowienia postępowania podatkowego wskazanej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., którego hipoteza normy weń zawartej nie przewiduje konieczności legitymowania się przez wnioskodawcę uprzednim brakiem wiedzy czy świadomości o danej okoliczności lub dowodzie.
Konsekwencją przyjętego stanowiska była ocena pozostałych dowodów przedłożonych przez Stronę jako pochodnych czy też pomocniczych względem aktów prawnych wskazanych w pkt 1-4 wniosków dowodowych.
Mając na względzie dokonaną ocenę prawną, uznać należy, że Skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek, które mogłoby stanowić podstawę podważenia w trybie wznowieniowym objętego skargą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem tutejszego Sądu z 28 maja 2025 r. nie wykazuje – w kontekście treści art. 273 § 2 p.p.s.a. – wad wymagających konwalidacji.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania wywiedzioną w sprawie.
SNSA Wojciech Stachurski SNSA Krzysztof Winiarski (spr.) SNSA Tomasz Kolanowski