III FSK 771/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2026-02-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-06-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Olesińska Paweł Borszowski /przewodniczący/ Wojciech Stachurski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wr 359/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2025-03-11 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2505 art. 33 par 2 pkt 1, art. 34 par 3 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 359/24 w sprawie ze skargi M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2024 r., nr SKO 4810.6.2024 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 11 marca 2025 r., I SA/Wr 359/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. M. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 19 stycznia 2024 r., nr SKO 4810.6.2024, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem SKO we Wrocławiu stwierdziło niedopuszczalność zażalenia Skarżącej wniesionego na postanowienie Prezydenta [...] z 31 października 2023 r., którym oddalono zarzuty A. M. (małżonka Skarżącej) w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 1 czerwca 2021 r., nr [...], obejmującego podatek od nieruchomości za 2021 r. Kolegium uznało, że Skarżącej nie przysługuje uprawnienie do wniesienia zażalenia. Podmiotem legitymowanym do wniesienia zażalenia będzie wyłącznie zobowiązany, z inicjatywy którego toczyło się zakończone tym postanowieniem postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podzielił stanowisko organu odwoławczego. Wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.; dalej: "u.p.e.a."), to zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zdaniem sadu, skoro prawo wniesienia zarzutów służy zobowiązanemu, to również zobowiązany ma prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów. Tylko ten podmiot może kwestionować rozstrzygnięcie wierzyciela w tym przedmiocie. Jedynie zobowiązany ma interes prawny (to jest taki, który ma umocowanie w przepisach prawa) do wniesienia zarzutu oraz ewentualnie do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na skutek owego zarzutu. Natomiast postanowienie wierzyciela rozstrzygające zarzuty zobowiązanego nie dotyczy praw, obowiązków czy ogólnie sytuacji prawnej Skarżącej, bowiem to nie jej zarzuty zostały rozstrzygnięte. Prawidłowo zatem Kolegium, stwierdzając brak legitymacji Skarżącej do wniesienia zażalenia, zastosowało art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn., dalej: ,,k.p.a."). Sąd podkreślił, że brak legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela o oddaleniu zarzutów zobowiązanego nie pozbawia Skarżącej – jako małżonki zobowiązanego – możliwości skorzystania z innych instytucji przewidzianych w u.p.e.a. dla obrony jej praw. W tym zakresie sąd wskazał, że na podstawie art. 27f § 1 u.p.e.a., w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo sprzeciwu. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł wyznaczony z urzędu pełnomocnik Skarżącej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia (art. 174 pkt. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), w postaci: 1) art. 145 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i bezzasadne oddalenie skargi Skarżącej podczas gdy w sprawie niniejszej zaistniało naruszenie prawa - art. 33 § 1 u.p.e.a.; 2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i oddalenie skargi pomimo zaistnienia przesłanek wskazanych w ww. przepisie obligujących sąd do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia, w postaci naruszenia przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy - a to naruszenia przez organ wydający zaskarżone postanowienie art. 33 § 1 u.p.e.a., polegające na błędnej interpretacji, że Skarżącej nie przysługuje legitymacja do wniesienia środka zaskarżenia; 3) art. 135 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie przez sąd środków w celu usunięcia naruszenia prawa - art. 33 § 1 u.p.e.a., które to naruszenie miało miejsce w toku podjęcia zaskarżonego postanowienia; W oparciu o te zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł: o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi przez Naczelny Sad Administracyjny poprzez uchylenie postanowienia SKO we Wrocławiu z 19 stycznia 2024 r., w całości; a w razie nieuwzględnienia tego żądania wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu. Wniósł także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów postępowania. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto, wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Istota powstałego w tej sprawie sporu, odzwierciedlona treścią zarzutów kasacyjnych, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Skarżąca miała legitymację do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane wobec jej małżonka w sprawie zgłoszonych przez niego zarzutów w egzekucji administracyjnej. Rozstrzygnięcie tego sporu wiąże się z oceną, czy małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo do złożenia zarzutów w egzekucji administracyjnej skierowanej do majątku wspólnego małżonków, które to zagadnienie budzi pewne wątpliwości w orzecznictwie. Z jednej strony prezentowany jest pogląd, że legitymacja do złożenia zarzutu przysługuje zawsze małżonkowi zobowiązanego w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego. Wskazuje się przy tym, że art. 1a pkt 20 u.p.e.a., który zawiera definicję "zobowiązanego", nie można interpretować jako stojącego na przeszkodzie by przyznać małżonkowi zobowiązanego prawo do złożenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (zob. wyroki NSA: z 3 kwietnia 2012 r., II GSK 36/11; z 24 listopada 2016 r., II GSK 1183/15). Podobne stanowisko prezentowane jest także w piśmiennictwie (zob. A. Cudak, Podmioty legitymowane do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2009, nr 4, 18-30). W nowszym orzecznictwie prezentowane jest jednak stanowisko, do którego przychyla się również skład orzekający w niniejszej sprawie, że skoro małżonek zobowiązanego odpowiadający majątkiem wspólnym nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a § 1 pkt 20 u.p.e.a., to nie przysługują mu uprawnienia zarezerwowane wyłącznie dla zobowiązanego, a do takich uprawnień należy prawo do złożenia zarzutów w oparciu o art. 33 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy (zob. wyroki NSA z 8 kwietnia 2021 r., III FSK 2965/21, z 30 września 2021 r., III FSK 4135/21). Podzielając argumentację zawartą w tych ostatnich judykatach, a zwłaszcza w wyroku NSA z 8 kwietnia 2021 r., III FSK 2965/21, należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są specyficznym środkiem zaskarżenia, który przysługuje zobowiązanemu. Jego legitymacja do wniesienia zarzutów wynika z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który wymienia jako jeden z elementów tytułu wykonawczego pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a pośrednio wynika także z art. 35 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., stosownie do którego wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Zgodnie z zawartą w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. definicją legalną, zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Zamieszczenie przez ustawodawcę w tekście ustawy definicji legalnej determinuje ustalanie znaczenia tego pojęcia w procesie wykładni ustawy i aktów wykonawczych do niej w ściśle określony przyjęty w tej definicji sposób (M. Zieliński - Wykładnia prawa. Zasady Reguły Wskazówki, Warszawa 2002, s. 189-192 i 203). Nie jest w związku z tym dopuszczalne nadawanie tym samym wyrazom, czy wyrażeniom w obrębie danego aktu prawnego znaczeń odmiennych, niż wynikające z definicji legalnej w nim zamieszczonej. Skoro w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. ustawodawca wprowadził legalną definicję zobowiązanego, to przepisy ustawy łączą prawo do zarzutów z osobą zobowiązanego w rozumieniu tego przepisu. Legitymacja do wnoszenia środków prawnych przez zobowiązanego ma charakter formalny - wynika z samego faktu wskazania w tytule wykonawczym tego podmiotu jako zobowiązanego. Podmiot niewskazany w tytule wykonawczym jako zobowiązany nie może wnosić środków prawnych przysługujących zobowiązanemu ani żądać uznania go za zobowiązanego - uczestnika postępowania, nawet jeżeli na podmiocie tym istotnie ciąży egzekwowany obowiązek. Prawidłowość wskazania konkretnego podmiotu jako zobowiązanego ma znaczenie na etapie sporządzania tytułu wykonawczego przez wierzyciela oraz w toku postępowania egzekucyjnego - dla oceny zasadności zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Jedyne odstępstwo od tej zasady stanowi przyznanie legitymacji do zarzutów podmiotowi błędnie wskazanemu w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Jest to jednak usprawiedliwione tym, że pozwala temu podmiotowi na kwestionowanie dopuszczalności prowadzenia egzekucji przeciwko niemu. Należy zauważyć, że wskutek zmiany stanu prawnego od 30 lipca 2020 r. w przepisach u.p.e.a. wprowadzono szczegółowe regulacje dotyczące prowadzenia egzekucji z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego (art. 27e), sprzeciwu przysługującego małżonkowi zobowiązanego (art. 27f), praw przysługujących małżonkowi zobowiązanego (art. 27g) oraz skutków prawnych jakie wiążą się z ostatecznym oddaleniem lub uznaniem sprzeciwu małżonka zobowiązanego (art. 27h). Na podstawie tych regulacji sprzeciw małżonka zobowiązanego jest swoistym środkiem zaskarżenia, służącym małżonkowi zobowiązanego do obrony przed egzekucją z majątku wspólnego. Na podstawie obecnie obowiązujących regulacji małżonek zobowiązanego, wnosząc sprzeciw zmierza do wykazania, że nie jest dopuszczalna egzekucja z majątku wspólnego. W ramach sprzeciwu jest uprawniony do podnoszenia, że doszło do ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. Małżonek zobowiązanego może wnieść sprzeciw po wszczęciu egzekucji. Wprawdzie tytuł wykonawczy zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym (art. 27 § 1 pkt 9a u.p.e.a.). Wprowadzając ten szczególny środek prawny chroniący małżonka zobowiązanego jednoznacznie wskazano, że nie może on być wiązany z zarzutami przysługującymi zobowiązanemu. Przekonuje o tym uzasadnienie rządowego projektu tej nowelizacji (Sejm RP VIII kadencji, druk nr 3753), w którym stwierdzono, że przepis ten przyznaje małżonkowi zobowiązanego prawo uczestniczenia w egzekucji z majątku wspólnego z chwilą wniesienia sprzeciwu albo wniosku o udzielenie informacji, o którym mowa w art. 27e § 4 u.p.e.a. W oparciu o wprowadzone regulacje małżonek zobowiązanego uczestniczy na prawach zobowiązanego jedynie w egzekucji z majątku wspólnego, nie zaś w całym postępowaniu egzekucyjnym. Małżonek zobowiązanego nie jest więc uprawniony do wnoszenia zarzutów. Takie uprawnienia w dalszym ciągu zarezerwowane są wyłącznie dla zobowiązanego. Z tych względów sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że Skarżącej, która nie jest zobowiązaną, tylko małżonkiem zobowiązanego, nie przysługiwało prawo do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. W konsekwencji nie była ona również uprawniona do złożenia zażalenia na postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji, w którym rozpatrzone zostały zarzuty zobowiązanego. Dlatego niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika Skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wyjaśnić, że taki wniosek powinien być złożony do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 p.p.s.a.). SWSA (del.) Agnieszka Olesińska SNSA Paweł Borszowski SNSA Wojciech Stachurski
Pełny tekst orzeczenia
III FSK 771/25
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.