III FSK 753/24

III FSK 753/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Paweł Borszowski
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1186/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-12-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 174 pkt 1 i 2, art. 176,  art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. [...] S.A. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1186/23 w sprawie ze skargi S. [...] S.A. z siedzibą w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 22 czerwca 2023 r. nr 2401-IEW3.720.12.2023.5 UNP: 2401-23-140760 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. [...] S.A. z siedzibą w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1186/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) oddalił skargę S. [...] S.A. z siedzibą w B. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 22 czerwca 2023 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Skargę kasacyjną wniosła Skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez uchylenie się przez Sąd pierwszej instancji od prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, wskutek przedstawienia sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, w zakresie wniesionego zarzutu, gdzie błędnie wskazał Sąd, że była w nim kwestionowana prawidłowość określenia obowiązku w decyzji podatkowej oraz że w okolicznościach sprawy rozpoznanie zarzutu prowadziłoby do naruszenia zasady niekonkurencyjności środków, w sytuacji w której przedmiotem zarzutu była bezpodstawność wydania decyzji podatkowej bez wcześniejszego i zgodnego z procedurą rozpatrzenia wniosku strony postępowania o wyłączenie organu podatkowego od prowadzenia sprawy, co skutkuje niewymagalnością obowiązku i w tym kontekście nie stanowi przedmiotu zarzutu postępowania jurysdykcyjnego;
2) art. 133 § 1 P.p.s.a. z uwagi na wadliwe przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, polegające na oparciu uzasadnienia wyroku w części dotyczącej zarzutu opartego na bezpodstawności decyzji podatkowej wydanej przez organ podatkowy wobec, którego złożony został wniosek o wyłącznie od prowadzenia spraw podatkowych na podstawie art. 131 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.), na własnych ustaleniach, które nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy, że wniosek ten był przedmiotem rozpatrzenia, w sytuacji w której wniosek o wyłączenie organu od prowadzenia sprawy nie został przekazany zgodnie z procedurą do rozpatrzenia właściwemu organowi;
3) art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez niezasadne oddalenie skargi i zaakceptowanie błędnego rozstrzygnięcia organów obu instancji, podczas gdy organy bezzasadnie stwierdziły niedopuszczalność zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, w sytuacji w której zarzut zgłoszony został skutecznie i był dopuszczalny, gdyż przedmiotem zarzutu egzekucyjnego braku wymagalności tytułu wykonawczego mogą być okoliczności, które nastąpiły przed wydaniem tytułu wykonawczego i dotyczyły prawidłowości wydania oraz doręczenia decyzji, na podstawie, której wystawiono obowiązek;
4) art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 oraz art. 59 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi i zaakceptowanie błędnego rozstrzygnięcia organów obu instancji w sprawie podlegającej umorzeniu z powodu niedopuszczalności egzekucji decyzji podatkowej obarczonej wadą prawną stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania podatkowego, do czego doszło również w wyniku błędnej wykładni art. 59 § 1 oraz art. 59 § 4 u.p.e.a polegającej na uznaniu, że przepis ten jest adresowany do organu egzekucyjnego, podczas gdy dotyczy on również kompetencji wierzyciela uprawnionego w żądaniu umorzenia egzekucji, również w sytuacji rozpoznania przesłanki jej niedopuszczalności.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS i umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca oświadczyła, że nie wnosi o rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesiono w niej zarzuty na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., ale co warto odnotować, nie wszystkie wskazane w petitum przepisy jako naruszone, są przepisami postępowania. Nie jest to jednak zasadnicza wada skargi kasacyjnej, gdyż tę stanowi brak uzasadnienia zarzutów kasacyjnych, według reguł ustanowionych przepisami prawa.
Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej i szczegółowo je uzasadnić. Zatem autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do powołania przepisów prawa, które w jego ocenie zostały naruszone, lecz ma obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia tym przepisom. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpoznania należycie uzasadnionych zarzutów kasacyjnych.
Obowiązek uzasadnienia zarzutów nakłada na sporządzającego skargę kasacyjną powinność połączenia poszczególnych zarzutów z argumentami uzasadnienia. Jakkolwiek przepisy nie wprowadzają w tym zakresie szczególnych wymagań dla konstrukcji uzasadnienia i skutek ten możliwy jest do osiągnięcia w dowolny sposób, to musi być możliwe względnie jednoznaczne przyporządkowanie poszczególnych argumentów do zarzutów, tak aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł odnieść się do nich, rozpoznając skargę kasacyjną. Argumenty uzasadnienia powinny pozostawać w rzeczowym związku z przedmiotem zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie decydować, jakich argumentów zamierzała użyć strona dla uzasadnienia stawianych zarzutów.
W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w przypadku zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. wniesionego na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., należy wskazać na czym polegała jego błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie.
Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 P.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej. Ponieważ skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe.
Przypomnienie tych oczywistych i utrwalonych w orzecznictwie zasad było konieczne, gdyż wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna uchybia im tak dalece, że uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Jak powiedziano na wstępie, żaden z zarzutów kasacyjnych nie został uzasadniony. W ogóle nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy. O przepisach tych nawet nie wspomniano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a więc i nie podano sposobu w jaki, zadaniem Skarżącej, zostały one naruszone. Napomknięto o art. 59 u.p.e.a. (który jest przepisem prawa materialnego), ale przepis ten nie mógł być w niniejszej sprawie stosowany, gdyż dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego, natomiast przedmiotem tej sprawy są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej można wywnioskować, że Skarżąca wiąże wadliwość postępowania egzekucyjnego z tym, że postępowaniu podatkowym nie został rozpatrzony wniosek o wyłączenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] od prowadzenia sprawy podatkowej, w czym upatruje ona wadliwość decyzji wymiarowej, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy. Jednak argumentów na tę okoliczność Skarżąca nie zbudowała w oparciu o przepisy prawa, z których wynikałby obowiązek organu egzekucyjnego do zajęcia stanowiska w tym zakresie, czy też obowiązek dokonania kontroli czynności z zakresu postępowania podatkowego. Twierdzenia Skarżącej są gołosłowne. Uzasadnienie skargi kasacyjnej jest zredagowane w taki sposób, że prezentowanego w nim stanowiska nie można przyporządkować do konkretnego zarzutu z petitum. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu, o czym była już mowa.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.
sędzia P. Borszowski sędzia S. Presnarowicz sędzia J. Sokołowska