III FSK 687/24

III FSK 687/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Sławomir Presnarowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2353/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18, art. 67 § 2,  art. 89 § 1 w zw. z art. 164
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 33a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6 oraz art. 8 § 1 i art 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. S.K.A. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 2353/23 w sprawie ze skargi G.S.K.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr 1401-IEE2.712.6.2023.4.ASP w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz G. S.K.A. z siedzibą w P. kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2353/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "sąd I instancji") oddalił skargę G. S.K.A. z siedzibą w P. (dalej: "Skarżący", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor", "DIAS", "Organ") z dnia 31 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku Skarżący, żądając rozpoznania sprawy na rozprawie, zaskarżył go w całości i wniósł o uchylenie przedmiotowego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, lub ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dodatkowo Skarżący wniósł
o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z właściwymi przepisami.
Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie:
I. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a., poprzez:
1. błędne uznanie, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisu art. 67 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 2505, dalej: "u.p.e.a.") wydając zawiadomienie, bez wyraźnego oznaczenia organu egzekucyjnego,
2. błędne uznanie, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisu art. 89
w zw. z art. 67 § 2 u.p.e.a., wydając zawiadomienie bez jednoznacznego wskazania konkretnej wierzytelności, co z kolei nie pozwoliło Stronie na dokładne utożsamienie zobowiązania, którego dotyczyło przedmiotowe zawiadomienie,
3. błędne uznanie, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisu art 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 164 u.p.e.a. oraz art. 33a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: "o.p."), poprzez nieuznanie zarzutu wydania zawiadomienia obejmującego należności dotyczące miesięcy (maj oraz lipiec 2016 r.) za które została wydana decyzja określająca;
II. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 6 oraz art. 8 § 1 i art 9 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez uznanie przez Sąd, iż organ egzekucyjny działał zgodnie z zasadą praworządności oraz zasadą zaufania do władzy publicznej, skutkiem czego w okolicznościach rozpoznanej sprawy uznano, że czynność zabezpieczająca nie była wadliwa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Skarżącego oraz o zasądzenie na rzecz Organu od Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej uregulowanych w powołanym art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisu art. 67 § 2 u.p.e.a., wydając zawiadomienie, bez wyraźnego oznaczenia organu egzekucyjnego. Stosownie do przepisu art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (w brzmieniu w obowiązującym w spornym okresie), zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności powinno zawierać oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego. W zawiadomieniu z dnia 8 marca 2023 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w polu przeznaczonym na oznaczenie organu egzekucyjnego, nie wskazano organu egzekucyjnego (pusta rubryka), który dokonał zajęcia zabezpieczającego. Okoliczność, że przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zawiera podpis pracownika organu egzekucyjnego, ze wskazaniem, że osoba ta działa z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (organu egzekucyjnego), nie wypełnia dyspozycji przewidzianej w cytowanym przepisie art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Należy podkreślić, że oznaczenie organu egzekucyjnego, to nie tylko nazwa własna tego organu (Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.), ale również adres jego siedziby. Umiejscowienie w danym piśmie (zawiadomieniu) nazwy własnej organu egzekucyjnego oraz adresu jego siedziby, ma szczególne znaczenie przy sporządzaniu i wnoszeniu skargi na czynności zabezpieczające, gdyż nie może opierać się na domysłach strony. W rozpatrywanej sprawie, również na stronie drugiej przedmiotowego zawiadomienia, w części przeznaczonej na pouczenia o prawie do zaskarżenia danego zawiadomienia, nie zawarto ani nazwy organu egzekucyjnego, ani adresu jego siedziby.
Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisu art. 89 w zw. z art. 67 § 2 u.p.e.a., wydając zawiadomienie bez jednoznacznego wskazania konkretnej wierzytelności, co z kolei nie pozwoliło Stronie na dokładne utożsamienie zobowiązania, którego dotyczyło przedmiotowe zawiadomienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu wyrażonego przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że umieszczenie w przedmiotowym zawiadomieniu wskazania "z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego prowadzonego pod sygnaturą akt III SA/Wa 3512/17" w dostateczny sposób konkretyzowało zajętą wierzytelność. Skarżąca mogła mieć poważne wątpliwości co do tego, jakiej wierzytelności i w jakiej kwocie to zajęcia dotyczy, bowiem zawiadomienie nosiło datę 8 marca 2023 r., wyrok WSA o wskazanej sygnaturze został wydany w dniu 29 sierpnia 2018 r., natomiast wyrok NSA w postępowaniu kasacyjnym dotyczącym tej sprawy zapadł w dniu 23 sierpnia 2022 r. W ocenie WSA, zajęcie na podstawie art 89 § 1 u.p.e.a. "dotyczy wszystkich wierzytelności, które zobowiązany posiada u dłużnika zajętej wierzytelności z jakiegokolwiek tytułu (...) Potrzeba ich sprecyzowania w sposób wskazywany przez spółkę nie ma istotnego znaczenia; zresztą w ocenie Sądu oznaczenie wierzytelności jest czytelne (wszak ew. koszty postępowania kasacyjnego powinny zostać oznaczone inną sygnaturą)". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ta argumentacja jest niezrozumiała, ponieważ z jednej strony WSA twierdzi, że zajęcie zabezpieczające dotyczy "wszystkich wierzytelności z jakiegokolwiek tytułu", a z drugiej, że dotyczy tylko kosztów postępowania I instancji. Brak dokładnego wskazania przez organ I instancji konkretnej wierzytelności, która podlega zajęciu, stanowi naruszenie przepisu art. 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 67 § 2 u.p.e.a.
Naczelny Sąd Administracyjny za trafny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisu art 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 164 u.p.e.a. oraz art. 33a o.p., poprzez nieuznanie zarzutu wydania zawiadomienia obejmującego należności dotyczące miesięcy (maj oraz lipiec 2016 r.), za które została wydana decyzja określająca. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że jeżeli decyzja wymiarowa za maj 2016 r. (z dnia 12 września 2022 r.) określała nadwyżkę podatku naliczonego nad podatkiem należnym, a nie zobowiązanie podatkowe, to wskazywanie w przedmiotowym zawiadomieniu zarządzenia zabezpieczenia dotyczącego tego okresu, powoduje wadliwość czynności zabezpieczającej. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do realizacji zabezpieczenia zobowiązania, którego faktycznie nie ma. WSA nie odniósł się w żaden sposób do podniesionego przez Skarżącą zarzutu wadliwości argumentacji organu II instancji, który wskazywał, że na dzień sporządzenia zajęcia, brak było w obiegu prawnym ostatecznej decyzji określającej prawidłową wysokość zobowiązania za lipiec 2016 r.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznaje również naruszenie przez WSA przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez uznanie przez WSA, iż organ egzekucyjny działał zgodnie z zasadą praworządności oraz zasadą zaufania do władzy publicznej.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 185 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
s. Bogusław Woźniak s. Krzysztof Winiarski s. Sławomir Presnarowicz (spr.)