Orzeczenie · 2024-04-12

III FSK 3824/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-04-12

NSApodatkoweWysokansa

odpowiedzialność podatkowaczłonek zarząduzaległości podatkowespółka z o.o.podatek akcyzowyprawo upadłościoweniewypłacalnośćtermin złożenia wnioskuordynacja podatkowasąd administracyjny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pobieżną ocenę materiału dowodowego, a także naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 116 Ordynacji podatkowej (o.p.) i przepisów Prawa upadłościowego (p.u.). Sąd kasacyjny podkreślił, że zarzuty skargi kasacyjnej były sformułowane zbyt ogólnie i nieprecyzyjnie, co utrudniało ich rozpoznanie. Poza tym, sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące niewypłacalności dłużnika (art. 10 i 11 p.u.) oraz momentu powstania odpowiedzialności członka zarządu (art. 116 o.p.). Sąd wskazał, że niewypłacalność spółki stwierdza się, gdy utraciła ona zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub gdy zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku. W przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, takich jak podatek akcyzowy, wymagalność powstaje z upływem terminu płatności, a nie z datą wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania. NSA uznał, że spółka przestała regulować wymagalne zobowiązania publicznoprawne już w styczniu 2016 r. (podatek VAT za grudzień 2015 r.), a następnie również podatek akcyzowy za wrzesień 2016 r. W związku z tym, wniosek o ogłoszenie upadłości powinien był zostać złożony w terminie do 25 stycznia 2016 r. (lub kwietniu 2016 r. w zależności od interpretacji momentu powstania niewypłacalności), a nie w lutym 2018 r. Jak wskazał sąd, zarząd spółki miał prawo kontynuować działalność mimo zadłużenia, ale musiał liczyć się z ryzykiem odpowiedzialności. Skoro wniosek o upadłość został złożony z uchybieniem terminu, przesłanka negatywna do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej nie została spełniona. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego dotyczących odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, w szczególności momentu powstania niewypłacalności i wymagalności zobowiązań podatkowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów w brzmieniu obowiązującym w danym okresie. Należy uwzględnić ewentualne zmiany legislacyjne.

Zagadnienia prawne (3)

Czy wniosek o ogłoszenie upadłości spółki złożony po upływie terminu płatności zobowiązań podatkowych, ale przed wydaniem decyzji określającej wysokość tych zobowiązań, może stanowić podstawę do uwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności za te zaległości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o ogłoszenie upadłości musi być złożony w terminie wynikającym z przepisów Prawa upadłościowego, liczonym od momentu powstania niewypłacalności, a nie od daty wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że niewypłacalność spółki stwierdza się na podstawie utraty zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań lub przekroczenia wartości majątku. W przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, wymagalność powstaje z upływem terminu płatności. Spółka przestała regulować zobowiązania podatkowe w styczniu 2016 r., co oznaczało niewypłacalność i obowiązek złożenia wniosku o upadłość w terminie. Wniosek złożony w lutym 2018 r. był spóźniony.

Czy zobowiązanie podatkowe powstające z mocy prawa jest wymagalne przed wydaniem decyzji określającej jego wysokość?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zobowiązanie podatkowe powstające z mocy prawa jest wymagalne z upływem terminu płatności określonego w przepisach prawa, niezależnie od wydania decyzji określającej jego wysokość.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże jego powstanie, a termin płatności wynika z przepisów prawa. Zaległość podatkowa to podatek niezapłacony w terminie płatności. Wymagalność nie jest powiązana z datą wydania lub doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania.

Czy zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane z zachowaniem wymogów formalnych określonych w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty skargi kasacyjnej były zbyt ogólne, nieprecyzyjne i nie wykazywały związku między wymienionymi przepisami a konkretnymi naruszeniami popełnionymi przez sąd pierwszej instancji.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że skarga kasacyjna powinna zawierać konkretne uzasadnienie naruszeń przepisów, a nie jedynie wyliczenie wielu przepisów bez wskazania, na czym polega naruszenie każdej z norm. Brak precyzji uniemożliwia sądowi samodzielne budowanie zarzutów i ustalanie treści naruszonej normy prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (43)

Główne

o.p. art. 116 § 1

Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Odpowiedzialność należy powiązać z momentem powstania zobowiązania podatkowego z mocy prawa, a nie z datą wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania.

o.p. art. 116 § 2

Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

o.p. art. 116 § 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 107 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 108 § 1

Ordynacja podatkowa

p.u. art. 10

Prawo upadłościowe

Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny.

p.u. art. 11 § 1

Prawo upadłościowe

Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

p.u. art. 11 § 1a

Prawo upadłościowe

Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

p.u. art. 11 § 2

Prawo upadłościowe

Dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

p.u. art. 21 § 1

Prawo upadłościowe

p.u. art. 21 § 1a

Prawo upadłościowe

Wniosek o ogłoszenie upadłości należy złożyć w terminie 30 dni od dnia wystąpienia podstaw do ogłoszenia upadłości.

Dz.U. 2017 poz 201 art. 116 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

lit. a - przesłanka negatywna do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej, gdy spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości.

Pomocnicze

o.p. art. 10

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 11 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 11 § 2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 21 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 5

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe to wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia podatku w określonej wysokości, terminie i miejscu.

o.p. art. 21 § 3

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 47 § 3

Ordynacja podatkowa

Za termin płatności uważa się ostatni dzień, w którym wpłata powinna nastąpić zgodnie z przepisami prawa podatkowego, jeśli podatnik jest obowiązany sam obliczyć i wpłacić podatek.

o.p. art. 52 § 1

Ordynacja podatkowa

Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.

p.p.s.a. art. 151