III FSK 328/24

III FSK 328/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Brolik /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I SA/Kr 203/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-05-25
I SA/Kr 206/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-08-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 144, art. 116 § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2020 poz 1228
art. 11 ust. 1 i 1b, art. 21.
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Protokolant asystent sędziego Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 206/23 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 16 grudnia 2022 r., nr 1201-IEW-1.4123.18.2022.33 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 206/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA) oddalił skargę D. K. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 16 grudnia 2022 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2016 r. i od stycznia do lipca 2017 r., odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
Skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1) art. 144 § 1c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.) poprzez niedoręczenie pisma pełnomocnikowi na adres wskazany w pismach złożonych w toku postępowania podatkowego;
2) art. 116 § 1 pkt. 1 lit. a) O.p. w związku z art. 11 ust. 1 i 1b oraz art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm., dalej: P.u.) poprzez jego błędną wykładnię i orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego wraz ze Spółką, w sytuacji gdy Skarżący we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości;
3) art. 116 § 1 pkt. 1 lit. b) O.p. w związku z art. 11 ust. 1 i 1b oraz art. 21 P.u. poprzez orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, w sytuacji gdy organowi z urzędu było wiadomo iż Spółka posiada środki na rachunku organu podatkowego wynikające z nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.
Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego orzeczenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 144 § 1c O.p. Przepis ten stanowi, iż w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a i § 1b pkt 1, organ podatkowy doręcza pisma: 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, albo 2) za pokwitowaniem przez pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Zastosowanie tego przepisu jest uwarunkowane brakiem możliwości doręczenia w sposób, któremu ustawodawca nadał priorytet, tj. wskazany w § 1a i § 1b pkt 1. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. Według postanowień drugiego, w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a, organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego w ramach publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych.
W niniejszej sprawie szczególne znaczenie ma regulacja z art. 144 § 5 O.p., jako że spór dotyczy doręczenia decyzji pełnomocnikowi Skarżącego, który jest adwokatem. Otóż zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu, doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego.
Z przytoczonych przepisów wynika, iż zasadą jest doręczanie pism profesjonalnemu pełnomocnikowi za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego, natomiast przewidziane w art. 144 § 1c odstępstwa od tej zasady są możliwe w przypadku braku możliwości doręczenia pisma w sposób określony w art. 144 § 5.
Z poczynionych w sprawie ustaleń, które nie zostały podważone kasacyjne, wynika, że zaskarżona decyzja, wysłana za pomocą środków komunikacji elektronicznej, dotarła na podany przez pełnomocnika adres skrzynki elektronicznej na platformie ePUAP. Nie wystąpiła więc przesłanka z art. 144 § 1c O.p.
Podnoszona przez pełnomocnika okoliczność, iż zapomniał hasła do skrzynki ePUAP została prawidłowo oceniona przez Sąd pierwszej instancji. Słusznie WSA uznał, iż profesjonalny pełnomocnik powinien natychmiast uzyskać nowe hasło, albo założyć nowe konto, znając konsekwencje zaniechania w tym zakresie. Tymczasem od wystąpienia tego problemu do wydania zaskarżonej decyzji upłynęło ponad 5 miesięcy i mimo ewidentnego zaniechania pełnomocnika w usunięciu dość prostego problemu, usiłuje on skutki swojego niedbalstwa przerzucić na organ. Taka postawa pełnomocnika nie może zyskać akceptacji, a przede wszystkim nie sposób uznać w realiach sprawy, że doszło do naruszenia art. 144 § 1c O.p.
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. w związku z art. 11 ust. 1 i 1b oraz art. 21 P.u. Przede wszystkim nie został on uzasadniony zgodnie z wymogami art. 174 pkt 1 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. Przypomnieć więc trzeba, że uzasadnienie skargi kasacyjnej jest równie ważnym jej elementem jak podstawy kasacyjne. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Zatem to skarżący wyznacza zakres kontroli, wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone. Dlatego wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej i szczegółowo je uzasadnić. Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie decydować, jakich argumentów zamierzała użyć strona dla uzasadnienia stawianych zarzutów.
Wynikającym z art. 176 § 1 w związku z art. 174 P.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania (pkt 2 art. 174) powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Inaczej mówiąc, strona powinna wykazać, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji gdyby do nich nie doszło - wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny. Natomiast w przypadku zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. wniesionego na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., należy wskazać na czym polegała jego błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie.
Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, dlatego ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Ustawodawca uznał, że od tych osób można oczekiwać dokładności, rzetelności i profesjonalizmu, a w szczególności jasnego i zgodnego z wymaganiami wynikającymi z Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sporządzenia skargi kasacyjnej.
W petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. w związku z art. 11 ust. 1 i 1b oraz art. 21 P.u. przez błędną wykładnię, ale w jej uzasadnieniu nie wykazano w czym wyraża się błędna wykładnia każdego z tych przepisów i jaka powinna być wykładnia prawidłowa. Ograniczono się do powołania przepisów Prawa upadłościowego i w oderwaniu od treści art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. utrzymywano, że zobowiązanie podatkowe nie powstało w 2016 r., lecz na skutek wydania decyzji z dnia 30 czerwca 2021 r., a ponieważ uprawomocniła się ona 15 lipca 2021 r., to zdaniem Skarżącego, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu 13 października 2021 r. nastąpiło przed upływem 30-dniowego terminu, w którym ziściło się domniemanie o niewypłacalności Spółki.
Wadliwość zarzutu ogranicza możliwości kontrolne NSA. Powiedzieć jednak można, że zgodnie ze stanowiskiem WSA, odpowiedzialność osób trzecich (członków zarządu spółek kapitałowych) należy powiązać z momentem powstania zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa. Wtedy bowiem zobowiązanie to staje się wymagalne. Natomiast, wydana "następczo" decyzja wymiarowa nie kształtuje nowego obowiązku podatkowego i pozostaje bez wpływu na moment powstania zobowiązania podatkowego.
Organy ustaliły, że Spółka zaprzestała płacenia wymagalnych zobowiązań w podatku od towarów i usług w marcu 2016 r. i ta okoliczność nie została podważona kasacyjne. Zatem prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. w związku z art. 11 ust. 1 i 1b oraz art. 21 P.u. w ogóle nie został uzasadniony, więc uchyla się spod kontroli NSA. Gołosłowne twierdzenie o niezwróceniu nadwyżki podatku naliczonego na należnym w wysokości 270 000 zł nie zasługuje na poddanie go rozważaniom.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
sędzia W Stachurski s. J. Brolik s. J. Sokołowska