Orzeczenie · 2025-08-26

III FSK 226/25

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-08-26

NSApodatkoweWysokansa

zabezpieczenieegzekucja administracyjnanieostateczna decyzjaryzyko udaremnienia egzekucjiordynacja podatkowapostępowanie egzekucyjneskarżącyorgan egzekucyjnyNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. J. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy można prowadzić postępowanie zabezpieczające na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd pierwszej instancji uznał, że sam fakt nieostateczności decyzji nie wyklucza możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania zabezpieczającego, jeśli istnieją przesłanki z art. 154 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślono, że celem zabezpieczenia jest zapewnienie realnej możliwości wykonania obowiązku w przyszłości, a nie jego bieżące wykonanie. Sąd odwołał się do judykatury, wskazując, że taka interpretacja jest zgodna z ratio legis przepisów i nie narusza praw strony. WSA w Łodzi wskazał również na przesłanki uzasadniające zabezpieczenie w tej konkretnej sprawie, takie jak unikanie przez skarżącego wykonania obowiązku podatkowego poprzez nieujawnianie dochodów oraz brak stałych źródeł dochodu, co mogło świadczyć o realnym ryzyku utrudnienia lub udaremnienia egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził, że zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku i braku jego wymagalności nie są zasadne w kontekście postępowania zabezpieczającego. Podkreślono, że zarzut nieistnienia obowiązku nie może być skutecznie podnoszony w postępowaniu zabezpieczającym, a jego ratio legis polega na gwarancji wykonania obowiązku w przyszłości, gdy stanie się wymagalny. NSA powołał się na art. 154 § 2 u.p.e.a., który dopuszcza zabezpieczenie przed terminem płatności należności. Sąd wskazał również, że przepisy dotyczące przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne (art. 154 § 4 i 6 u.p.e.a.) potwierdzają dopuszczalność zabezpieczenia nieostatecznej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., NSA stwierdził, że "inne przyczyny" braku wymagalności muszą mieć charakter szczególny, a w tej sprawie takie nie wystąpiły. Podkreślono, że niewymagalność obowiązku nie jest przeszkodą, lecz przesłanką dopuszczalności postępowania zabezpieczającego. NSA w pełni podzielił stanowisko WSA co do spełnienia przesłanek zastosowania zabezpieczenia, wskazując na unikanie przez skarżącego obowiązków podatkowych i brak stałych dochodów jako dowody ryzyka udaremnienia egzekucji. Sąd uznał, że wystarczające jest uprawdopodobnienie ryzyka bezskuteczności egzekucji, a przyjęcie stanowiska skarżącego sparaliżowałoby instytucję zabezpieczenia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie dopuszczalności zabezpieczenia zobowiązań podatkowych na podstawie nieostatecznej decyzji, nawet bez nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji uzasadnionego ryzyka udaremnienia egzekucji.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania zabezpieczającego w administracji i nie przesądza ostatecznie o istnieniu czy wymagalności zobowiązania podatkowego.

Zagadnienia prawne (4)

Czy dopuszczalne jest prowadzenie postępowania zabezpieczającego zobowiązania podatkowe na podstawie nieostatecznej decyzji, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania zabezpieczającego na podstawie nieostatecznej decyzji, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, jeżeli zachodzą przesłanki z art. 154 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a istnieje realne ryzyko udaremnienia lub utrudnienia przyszłej egzekucji.

Uzasadnienie

Postępowanie zabezpieczające ma na celu zapewnienie realnej możliwości wykonania obowiązku w przyszłości, a nie jego bieżące wykonanie. Przepisy, w tym art. 154 § 2 u.p.e.a., dopuszczają zabezpieczenie przed terminem płatności lub wykonania obowiązku. Analiza przepisów dotyczących przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne (art. 154 § 4 i 6 u.p.e.a.) potwierdza, że zabezpieczenie może poprzedzać ostateczność decyzji lub nadanie jej rygoru wykonalności. Zarzut nieistnienia obowiązku nie ma zastosowania w postępowaniu zabezpieczającym, a zarzut braku wymagalności nie jest przeszkodą, lecz przesłanką dopuszczalności tego postępowania.

Czy zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) może być skutecznie podniesiony w postępowaniu zabezpieczającym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut nieistnienia obowiązku nie może być skutecznie podniesiony w ramach postępowania zabezpieczającego, ponieważ postępowanie to dotyczy obowiązków, które w danym momencie nie są jeszcze wymagalne, a jego celem jest zapewnienie gwarancji wykonania obowiązku w przyszłości.

Uzasadnienie

Ratio legis postępowania zabezpieczającego polega na stworzeniu tymczasowej gwarancji wykonania obowiązku w przyszłości, gdy ten stanie się wymagalny. W takim ujęciu zarzut nieistnienia obowiązku, odnoszący się do etapu egzekucji, traci rację bytu.

Czy zarzut braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) stanowi przeszkodę w prowadzeniu postępowania zabezpieczającego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, brak wymagalności obowiązku nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania zabezpieczającego, a wręcz może być jego przesłanką, jeśli istnieje ryzyko udaremnienia przyszłej egzekucji.

Uzasadnienie

Postępowanie zabezpieczające jest instytucją odrębną od egzekucji. Niewymagalność obowiązku nie jest przeszkodą, lecz przesłanką dopuszczalności jego prowadzenia, zgodnie z art. 154 § 2 u.p.e.a. "Inne przyczyny" braku wymagalności, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., muszą mieć charakter szczególny i zbliżony do wskazanych przez ustawodawcę.

Czy organ egzekucyjny wykazał istnienie przesłanek uzasadniających zastosowanie zabezpieczenia (art. 154 § 1 i 2 u.p.e.a.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ egzekucyjny wykazał istnienie przesłanek uzasadniających zastosowanie zabezpieczenia, w tym unikanie przez skarżącego wykonania obowiązku podatkowego i brak stałych źródeł dochodu, co rodziło obiektywne ryzyko braku płynności finansowej i zagrożenie dla wykonania przyszłej egzekucji.

Uzasadnienie

Ustawodawca nie wymaga udowodnienia pewności bezskuteczności egzekucji bez zabezpieczenia, wystarczające jest uprawdopodobnienie takiego ryzyka na podstawie obiektywnych przesłanek. Funkcją zabezpieczenia jest przeciwdziałanie poważnemu niebezpieczeństwu dla skuteczności egzekucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 327/24.

Przepisy (11)

Główne

u.p.e.a. art. 154

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. a i b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 155

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

O.p. art. 233 § § 1 pkt 2 lit. b

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2