III FSK 203/25

III FSK 203/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Marta Waksmundzka-Karasińska /sprawozdawca/
Paweł Borszowski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wr 1001/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-07-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 183 § 1 i § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), starszy asystent sędziego Jakub Witan, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Wr 1001/23 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 5 września 2023 r. nr SKO 4121/190/2023 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej jako "Sąd I instancji", "WSA"), wyrokiem z 9 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 1001/23 oddalił skargę P. B. (dalej jako "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej jako "SKO") z 5 września 2023 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący reprezentowany przez doradcę podatkowego zaskarżył go w całości i żądając przeprowadzenia rozprawy wniósł o stwierdzenie nieważności postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem na podstawie art. 183 § 1 i § 2 pkt 4 w związku z art. 16 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w związku z nienależytą obsadą składu sądu orzekającego. Wniesiono także o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, kosztów uzasadnienia wyroku i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Skargę kasacyjną Skarżący oparł na następujących podstawach:
I. naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483, ze zm., dalej: "Konstytucja RP"), art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm., dalej: "Konwencja"), art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE.C z 2007 r., poz. 303.1, dalej: "Karta Praw Podstawowych UE") i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., nr 90, poz. 864, dalej: "TUE") oraz art. 16 i art. 183 § 1 i 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie tych przepisów i podjęcie orzeczenia bez udziału trzech sędziów, z udziałem osób nieuprawnionych powołanych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim, niezgodnie z obowiązującymi przepisami przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 ze zm., dalej: "ustawa zmieniająca"), co prowadzi do naruszenia wskazanych wyżej przepisów i nieważności postępowania zgodnie z art. 183 § 1 i 2 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 16 p.p.s.a.;
II. naruszeniu prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE i art. 19 ust. 1 TUE oraz art. 16 i art. 183 § 1 i 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie tych przepisów i podjęcie orzeczenia bez udziału trzech sędziów, z udziałem osób nieuprawnionych powołanych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego niezgodnie z obowiązującymi przepisami przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy zmieniającej, co prowadzi do naruszenia wskazanych wyżej przepisów i nieważności postępowania zgodnie z art. 183 § 1 i 2 pkt 4 p.p.s.a.
SKO nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W tej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zarzuty kasacyjne nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyroku.
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – w sprawie nie zachodzi przesłanka nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co miałoby polegać na tym, że Sąd I instancji był nienależycie obsadzony z uwagi na udział sędziów powołanych do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy zmieniającej.
Problem skuteczności powołań sędziowskich w procedurze prowadzonej z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po 2017 r. był już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Składy orzekające NSA, choć zwracały uwagę na istotne wątpliwości związane z funkcjonowaniem KRS w takim kształcie, nie podważały skuteczności samych powołań sędziowskich. W dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, że samodzielną przesłanką wyłączenia sędziego nie może być wyłącznie wadliwość procesu jego powoływania, ale musi ponadto wystąpić konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 Konwencji. Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 16 p.p.s.a. nie zachodzi wyłącznie dlatego, że w składzie sądu bierze udział sędzia rekomendowany do tego urzędu przez Krajową Radę Sądownictwa powołaną do życia ustawą zmieniającą. Kwestię zasadności zarzutu nienależytej obsady sądu można brać pod uwagę wyłącznie wtedy, gdy zostanie wykazane, jakie konkretnie okoliczności miałyby mieć wpływ na poddanie w wątpliwość niezawisłości i bezstronności sądu, który ma orzekać w danej sprawie. Temu wymogowi Skarżący kasacyjnie nie sprostał. W skardze kasacyjnej Skarżący skupił się jedynie na krytyce procedury nominacyjnej, przeprowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa w jej kształcie wprowadzonym ustawą zmieniającą, bez podania jakichkolwiek merytorycznych argumentów mogących wywołać przy rozpoznawaniu sprawy uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów wskazanych w skardze kasacyjnej. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, Skarżący w postępowaniu przed Sądem I instancji, pismem z 23 maja 2024 r. został zawiadomiony o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, ze wskazaniem także sędziego zastępcy. Skarżący mógł złożyć wniosek o wyłączenie sędziego (sędziów), jeżeli jego zdaniem uzyskał on powołanie do pełnienia urzędu w okolicznościach rzutujących następnie na postrzeganie go jako sędziego niezależnego i bezstronnego, czego nie uczynił. Brak tego rodzaju wniosków w czasie, gdy toczyło się postępowanie przed Sądem I instancji oznacza zwykle, że jego przebieg nie wywołuje wątpliwości stron co do tego, czy sąd rozpoznający ich sprawę jest niezależny, a sędzia niezawisły i bezstronny.
W wyrokach z 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 3626/21 i sygn. akt III FSK 4104/21, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wprost, że sędzia sądu administracyjnego bądź asesor sądowy w wojewódzkim sądzie administracyjnym, powołany do sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 TUE oraz art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych, a także art. 6 ust. 1 Konwencji, także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami. Innymi słowy, w aspekcie unijnych i konwencyjnych standardów prawa do sądu można uznać, że jeżeli w składzie orzekającym wojewódzkiego sądu administracyjnego zasiada sędzia bądź asesor sądowy spełniający konstytucyjne standardy niezależności, niezawisłości i bezstronności, nawet jeżeli został powołany przez Prezydenta na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą zmieniającą, to taki sąd należy uznać za sąd europejski w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 TUE, art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 ust. 1 Konwencji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił w tych orzeczeniach, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa krajowego przy powoływaniu sędziów sądów administracyjnych, nawet w kontekście wątpliwości co do konstytucyjności Krajowej Rady Sądownictwa. W związku z tym nie można uznać, że naruszenie dotyczyło normy kluczowej dla procesu powołania sędziów.
Także w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest wystarczającej podstawy prawnej, która pozwoliłaby jednoznacznie i precyzyjnie podważyć twierdzenie, że sędzia sądu administracyjnego powołany przez Prezydenta RP na urząd jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej oraz sędzią europejskim, nawet jeśli procedura jego powołania mogła zawierać pewne wady (wyroki NSA: z 7 czerwca 2024 r., sygn. akt III FSK 1389/22, z 24 września 2024 r., sygn. akt III FSK 787/24, z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 561-563/24, z 11 grudnia 2025 r., sygn. akt III FSK 764/24, z 29 stycznia 2026 r., sygn. akt III FSK 316/25, z 12 marca 2026 r., sygn. akt III FSK 185/25).
Co istotne, podobne stanowisko zajął Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 24 marca 2026 r. w sprawie C‑521/21 (ECLI:EU:C:2026:242) odnoszącym się do polskiego wymiaru sprawiedliwości. Trybunał odwołując się do wcześniejszych orzeczeń, w pkt 83 wyroku wskazał, że "okoliczność, że KRS w nowym składzie nie daje gwarancji niezależności wystarczających do rozwiania wszystkich uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości procedur powoływania sędziów, w których uczestniczy, nie wystarcza sama w sobie do stwierdzenia naruszenia wymogów nieodłącznych związanych z art. 19 ust.1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty [zob. podobnie wyrok TSUE z 22 lutego 2022 r., Openbaar Ministerie (Sąd ustanowiony ustawą w wydającym nakaz państwie członkowskim), C-562/21 PPU i C- 563/21 PPU, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo]". Trybunał wskazał, że sam fakt powołania sędziego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o ustawę zmieniającą nie oznacza, że nie stanowi on "niezawisłego i bezstronnego sądu" w rozumieniu prawa Unii. Powołując się na opinię rzecznika generalnego, Trybunał w pkt 91 wyroku wskazał, że "w celu ustalenia, czy sędziowie spełniają wymogi niezawisłości i bezstronności oraz stanowią 'sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy' w rozumieniu tych postanowień, należy zbadać nie tylko okoliczności związane z procesem ich powołania, lecz również inne istotne elementy kontekstu poprzez dokonanie całościowej oceny wszystkich okoliczności towarzyszących ich powołaniu [zob. podobnie wyrok z dnia 2 marca 2021 r., A.B. i in. (Powołanie sędziów Sądu Najwyższego - Odwołanie), C-824/18, EU:C:2021:153, pkt 132]".
Jak już wskazano wyżej, Skarżący kasacyjnie, poza krytyką procedury nominacyjnej nie przedstawił żadnej konkretnej argumentacji na poparcie swojego stanowiska.
Z powołanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznaje zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące wystąpienia przesłanki nieważności postępowania wynikającej z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE i art. 19 ust. 1 TUE.
Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
s. del. M. Waksmundzka- Karasińska s. K. Winiarski s. P. Borszowski