III FSK 159/25

III FSK 159/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 527/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-10-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 174 pkt 2, art. 153, art. 141 § 4, art. 152 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 97 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18¸ art. 56 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 527/24 w sprawie ze skargi J.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 lutego 2024 r. nr 2401-IEW2.711.8.2023.8 UNP: 2401-24-047388 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz J.C. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 527/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.C. (dalej jako: "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 lutego 2024 r. nr 2401-IEW2.711.8.2023.8 UNP: 2401-24-047388 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w punkcie 1 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 10 listopada 2023 r. nr [...]; w punkcie 2 zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz Skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jako podstawę prawną powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gliwicach wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") poprzez błędne przyjęcie, przez Sąd I instancji, że w sprawie nie istnieje potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, gdy tymczasem oddalenie lub uznanie skargi kasacyjnej przez NSA od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21.09.2022 r. sygn. akt I SA/GI 247/22 będzie stanowiło wytyczne dla rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu, a ponadto rozpatrzenie zarzutów ma dokonać wierzyciel z uwagi na merytoryczny charakter rozstrzygnięcia, zatem zagadnienie wstępne obejmujące formalne aspekty sprawy ma decydujący wpływ na te rozstrzygnięcie;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej jako: "u.p.e.a.") poprzez błędne przyjęcie, przez Sąd I instancji, że w sprawie nie można zastosować art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i nieuprawnione twierdzenie tego Sądu, że kwestie przesłanek zawieszenia postępowania zostały kompleksowo zawarte w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pomimo tego, że art. 18 u.p.e.a. wskazuje na odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., a art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. nakazuje zawieszenie postępowania w innych przypadkach przewidzianych w ustawach, co wskazuje na brak kompleksowego uregulowania kwestii zawieszenia postępowania zawartego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;
3. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:
- nieprawidłową tezę Sądu I instancji wskazującą, że uchylenie przez Sąd decyzji wymiarowej, w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy nie jest przesłanką zawieszenia postępowania w przedmiocie zarzutów do czasu uprawomocnienia się tego orzeczenia,
- zatarcie różnic i kompetencji pomiędzy organem egzekucyjnym, a wierzycielem przez Sąd I instancji. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu w egzekucji administracyjnej, natomiast za postępowanie egzekucyjne, w ramach którego może dojść do zawieszenia tegoż postępowania (egzekucyjnego) jest odpowiedzialny organ egzekucyjny,
- przyjęcie przez WSA w Gliwicach, że zaskarżone postanowienia zasługują na ich wyeliminowanie z obrotu prawnego, mimo, że nie została przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzona skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21.09.2022 r. sygn. akt I SA/GI 247/22;
4. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez nieprawidłową tezę Sądu I instancji odnoszącą się do art. 152 § 1 p.p.s.a., który dotyczy uwzględnienia skargi przez Sąd, a nie przedmiotu sporu, tj. zawieszenia w sprawie rozpatrzenia przez wierzyciela zarzutów w egzekucji administracyjnej.
Stawiając te zarzuty pełnomocnik organu wniósł o: uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Skarżącej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.
Jak stanowi zaś art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Autor skargi kasacyjnej sformułował zarzuty w oparciu o podstawę określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stawia wymóg wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, który zakwestionował prawidłowość zawieszenia - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 8 sierpnia 2022 r. do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach z 21 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 247/22, uchylającego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 grudnia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadne są zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.. w zw. z art.18 u.p.e.a.
Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w niniejszej sprawie zawieszenie postępowania w przedmiocie zarzutów nie było uprawnione. Odpowiednie stosowanie regulacji k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o którym mowa w art. 18 u.p.e.a., oznacza bowiem, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna. Konsekwentnie, skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. Co prawda w treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. znajduje się odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zawartych w innych ustawach, jednak celem ustawodawcy było odesłanie do uregulowań szczególnych, nie zaś k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 12 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 3633/21; wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10; wyrok NSA z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1392/13; wyrok NSA z 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2075/15).
Innymi słowy, art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odwołuje się do przepisów innych ustaw przewidujących wprost możliwość lub obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. np. P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, teza 5 do art. 18).
Zatem przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a nie mógł w ogóle znaleźć odpowiedniego zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym (por. np. P. Pietrasz (w:) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, teza 4.3. do art. 56).
Nie stanowi naruszenia prawa wypowiedź Sądu pierwszej instancji, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Podobnie jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 P.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 p.p.s.a. akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie (por. wyroki NSA: z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 3698/15; z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 457/17, 10 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2825/17; z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17; z 20 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 870/18). Przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. "zawiesza" więc skutki prawne uchylonego aktu, przez co wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego.
Przy czym wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, rozpoznanie przez sąd administracyjny sprawy dotyczącej wymiaru podatku nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym tego podatku. Decyzja ostateczna co do zasady podlega wykonaniu, a zatem wynikające z niej obowiązki mogą być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, by ocena zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uzależniona była od uprzedniego wydania prawomocnego wyroku w sprawie decyzji określającej zobowiązania podatkowe (por. wyrok NSA z 12 września 2024 r., sygn. akt III FSK 593/22).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie wykazał bowiem, w czym upatruje naruszenia art. 153 p.p.s.a. oraz jego ewentualnego wpływu na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera co najmniej jednego z ustawowych elementów formalnych lub jeżeli sąd nie zawarł w uzasadnieniu stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Co istotne, poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność uzasadnienia, a nie prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia, czy prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera ustawowe elementy wymienione w tym przepisie, przedstawiając merytoryczne motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wydane orzeczenie poddaje się kontroli instancyjnej. Przeczy to zatem temu, co podniesiono w skardze kasacyjnej i nie pozwala na uznanie trafności stawianych zarzutów.
W konsekwencji nie naruszało prawa uchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 10 listopada 2023 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., wobec stwierdzenia, że zawieszenie postępowania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie było uprawnione.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).
sędzia D. Gajewski sędzia J. Sokołowska sędzia K. Przasnyski (spr.)