III FSK 1334/24

III FSK 1334/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /sprawozdawca/
Paweł Borszowski
Wojciech Stachurski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Lu 112/24 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-05-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 122, art. 187 § 1, art.188, art. 191, art. 197 § 1, art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K., S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 112/24 w sprawie ze skargi M. K., S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 21 listopada 2023 r., nr SKO.II.41/573/574/PP/2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z 24 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 112/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. K. i S. K. (dalej: "Skarżący", "Strony") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 21 listopada 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r.
1.2. Decyzją z 21 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie, po rozpatrzeniu odwołania skarżących, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z 28 grudnia 2023 r. określającą podatnikom zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2022 r. w wysokości 215.696 zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji określając przedmiotowe zobowiązanie podatkowe przyjął, że opodatkowaniem objęte zostały nieruchomości położone w C. przy ul. [...] składające się z działek nr 1 i 9, tj. grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako tereny kolejowe o powierzchni 44.671,00 m2 oraz znajdujące się na nich budowle oraz budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Grunty i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej są udostępniane przez zarządcę M. sp. z o.o. przewoźnikowi kolejowemu P. S.A. Jednocześnie infrastruktura kolejowa współużytkowana jest przez inne podmioty. Z powyższego wynika, że bocznica kolejowa nie jest zajęta wyłącznie do wykonywania zadań zarządcy.
Ponadto zdaniem organu podatkowego z analizy dokumentów wynika, że w 2022 roku na działce nr 1, stanowiącej prawo użytkowania wieczystego podatników znajduje się droga kolejowa (tory normalnotorowe i szerokotorowe), posiadające status bocznicy kolejowej, która nie jest jednak linią kolejową. Bocznica kolejowa, która nie została określona jako linia kolejowa, ale droga kolejowa połączona z linią kolejową, nie jest taką linią. Bocznica łączy się z linią kolejową, jednak nie jest jej częścią, gdyż leży poza jej obrębem. W związku z powyższym w opinii organu podatkowego brak jest również podstaw do zastosowania zwolnienia na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 70, dalej: "u.p.o.l.").
Na powyższą decyzję skarżący wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że trafnie dostrzegły jednak organy, że grunty te nie są zajęte wyłącznie do wykonywania zadań zarządcy. Z akt sprawy bezspornie wynika, że infrastruktura kolejowa na podstawie zawartych przez M. umów podnajmu, poddzierżawy i współużytkowania jest wykorzystywana przez inne podmioty niż zarządca M. sp. z o.o., tj. przez E. sp. z o.o., I. sp. z o.o., G. sp. z o.o., w prowadzonych przez te firmy działalnościach gospodarczych. Co przy tym istotne, żaden ze wskazanych podmiotów nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym tj. np. wykonywaniu przewozów kolejowych osób, wykonywaniu przewozów kolejowych rzeczy, świadczeniu usług trakcyjnych. Ponadto, w ocenie sądu pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postepowania w tym wskazanych w skardze. Wbrew jej zarzutom, analiza akt sprawy dowodzi, że organy w niczym nie uchybiły obowiązkom w zakresie dokonania stosownych ustaleń, wyprowadzając z nich adekwatne do stwierdzonych okoliczności konkluzje prawne. Zajęte w tej materii stanowisko zostało opatrzone uzasadnieniem, w którym zamieszczono istotne dla wyniku postępowania informacje. Tym samym, kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotnym wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do uznania skargi za bezzasadną.
1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") zarzucam naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art.188, art. 191, art. 197 § 1, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: "o.p.") i oddalenie skargi pomimo, że była ona zasadna wskutek zaakceptowania naruszeń prawa przez organy podatkowe, tj.:
- wadliwe ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że infrastruktura kolejowa znajdująca się na terenie nieruchomości skarżącego nie służy wyłącznie do wykonywania zadań zarządcy infrastruktury o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym lub świadczenia usług przez operatora obiektu infrastruktury usługowej, o których mowa w ust. 2 i 3 załącznika nr 2 do ustawy o transporcie kolejowym, bez dokonania analizy czynności wykonywanych przez zarządcę infrastruktury kolejowej tj. spółkę M. Sp. z o.o. i bez analizy treści zawartych umów podnajmu i z pominięciem okoliczności, iż infrastruktura jest udostępniana licencjonowanemu przewoźnikowi, podczas gdy z należycie ustalonego i ocenionego materiału dowodowego, w szczególności dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że zostały spełnione dwie podstawy pozwalające na zastosowanie zwolnienia podatkowego odrębnie d z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 lit a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych;
- wadliwego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i przyjęcia, że infrastruktura kolejowa znajdująca się na nieruchomości skarżących nie tworzy linii kolejowej o szerokości torów większej niż 1435 mm z pominięciem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu transportu kolejowego oraz z pominięciem treści Statutu sieci kolejowej. Regulaminu Pracy Bocznicy Kolejowej Normalnotorowej i Szerokotorowej M. Sp. z o.o. w C. podczas gdy ze stanu faktycznego oraz z powyższych dokumentów wynika, że infrastruktura kolejowa znajdująca się na nieruchomości skarżących tworzy linię kolejową o szerokości torów powyżej 1435 mm co z kolei doprowadziło do pominięcia podstawy prawnej do zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit b) tiret l u.p.o.l.
2.2. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
3.2. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3.3. Zgodnie z art. 187 § 1 o.p. ustawodawca nakłada na organ prowadzący postępowanie podatkowe dwa zakresy obowiązków, tj. po pierwsze obowiązek zebrania, a po drugie obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Te dwa ustawowo określone zakresy obowiązków nałożonych na organ podatkowy pozostają ze sobą w związku funkcjonalnym, warunkiem bowiem rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób kwalifikowany, a zatem wyczerpujący jest zatem jego zebranie. Jednocześnie trzeba także zauważyć, że oba zakresy obowiązków odnoszą się do całego materiału dowodowego, które to wyrażenie prawodawca umieszcza na końcu regulacji art. 187 § 1 o.p. Pojęcie całego materiału dowodowego nie zostało doprecyzowane przez ustawodawcę, należy w związku z tym stwierdzić, że o zakresie całego materiału dowodowego decyduje organ podatkowy, a jest to jednocześnie konsekwencją charakteru danej sprawy podatkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trzeba równocześnie nadmienić, że tak ustawowo określone zakresy obowiązków nałożonych na organ prowadzący postępowanie podatkowe nie mają charakteru ograniczonego, gdyż w każdym przypadku należy odnosić je do pojęcia całego materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd tego Sądu wyrażony w wyroku z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1430/21, gdzie przyjęto, że "(...) Wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. obowiązek organów podatkowych co do gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obciąża on organy tylko do chwili uzyskania pewności co do stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja strony podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy prawa materialnego (...)". Ocena realizowanych obowiązków w ramach pierwszego zakresu nakazuje przyjąć, że chodzi o takie zebranie materiału dowodowego, który da pewność co do stanu faktycznego danej sprawy. Dlatego też obowiązki organu w ramach tego pierwszego zakresu wyznaczonego pojęciem całego materiału dowodowego będą realizowane do momentu uzyskania przez organ pewności co do stanu faktycznego danej sprawy. Stąd też zasadnie uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1093/21, że "(...) Zasada zupełności materiału dowodowego z art. 187 § 1 o.p. nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia (...)". Dokonując zatem oceny czynności przeprowadzonych przez organy podatkowe, jako stanowiących spełnienie zasady z art. 187 § 1 o.p., należy uwzględnić moment, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie jest wystarczający do podjęcia danego rozstrzygnięcia.
3.4. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że stosownie do art. 188 o.p. ustawodawca określił, kiedy należy uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, tj. jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu jest zatem warunkowany tym, że przedmiotem dowodu są takie okoliczności, które mają znaczenie dla sprawy, przy czym ustawodawca rezygnuje z realizacji tego obowiązku wówczas, gdy okoliczności te, a zatem mające znaczenie dla danej sprawy, są stwierdzone wystarczająco innym dowodom. Normodawca posługuje się w tym przypadku szerokim zakresowo sformułowaniem innego dowodu. Nie ma zatem znaczenia o jaki dowód chodzi natomiast kluczowe jest sformułowanie odnoszące się do stwierdzenie tych okoliczności innym dowodem. Trzeba zatem podkreślić, że nie każde żądanie zgłoszenie wniosków dowodowych przez stronę będzie aktualizowało po stronie organu obowiązek zarówno ich uwzględnienia, jak i przeprowadzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd tego Sądu wyrażony w wyroku z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt III FSK 1561/21, gdzie przyjęto, że "(...) Zasada zupełności materiału dowodowego wyrażona w art. 188 o.p. nie oznacza, że samo zgłoszenie wniosków dowodowych przez stronę rodzi po stronie organu prowadzącego postępowanie obowiązek ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Organy podatkowe nie mają bowiem obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody (...)". Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się na dopuszczalność odmowy przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z uwagi na brak możliwości przyczynienia się danej czynności dowodowej do wyjaśnienia sprawy, czy też stwierdzenie, że dana okoliczność w sposób niebudzący wątpliwości została już udowodniona - wyrok NSA z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I FSK 1536/19.
3.5. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, grunty, których dotyczy niniejsza sprawa, nie są zajęte wyłącznie do wykonywania zadań zarządcy. Z akt sprawy bezspornie wynika, że infrastruktura kolejowa na podstawie zawartych przez M. umów podnajmu, poddzierżawy i współużytkowania jest wykorzystywana przez inne podmioty niż zarządca M. sp. z o.o., tj. przez E. sp. z o.o., I. sp. z o.o., G. sp. z o.o., w prowadzonych przez te firmy działalnościach gospodarczych. Co przy tym istotne, żaden ze wskazanych podmiotów nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym tj. np. wykonywaniu przewozów kolejowych osób, wykonywaniu przewozów kolejowych rzeczy, świadczeniu usług trakcyjnych. Powyższe stwierdzenie należy uznać za bezsporne, ponieważ nawet sami skarżący w odwołaniu podnosili, że żaden z podmiotów współkorzystających z infrastruktury będącej w użytkowaniu wieczystym zarządcy na podstawie umów nie przejął któregokolwiek z zadań wskazanych w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2023 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2117, ze zm. dalej: "u.t.k."). Oczywistym zatem jest, że przedmiotowa infrastruktura kolejowa nie jest zajęta wyłącznie do wykonywania zadań zarządcy jak tego wymaga omawiana regulacja. Wykorzystywana jest przez inne, niż zarządca infrastruktury podmioty, na zadania nie będące zadaniami zarządcy infrastruktury o których mowa w art. 5 ust. 1 u.t.k. Powyższe powoduje, że brak było podstaw do zastosowania żądanego przez skarżących zwolnienia wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l.
3.6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut, dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu transportu kolejowego jest również niezasadny. Stosownie do art. 188 o.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii, co wynika z art. 197 § 2 o.p.. Stwierdzić wypada, że w niniejszej sprawie taka potrzeba nie zachodziła. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty jednoznacznie dowodzą nadania obiektom kolejowym statusu bocznicy kolejowej, a więc nie linii kolejowej. Podatnicy nie przedstawili żadnych dowodów świadczących o tym, aby omawianej bocznicy kolejowej był jednocześnie nadany status linii kolejowej bądź by status bocznicy kolejowej uległ zmianie na status linii kolejowej. Tym samy błędne jest założenie podatników, że bocznica kolejowa jest jednocześnie linią kolejową, tj. że bocznica kolejowa tworzy linię kolejową. W konsekwencji, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art.188, art. 191, art. 197 § 1, art. 210 § 4 był bezzasadny.
3.7. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Paweł Borszowski Wojciech Stachurski Anna Dalkowska