III FSK 1219/25

III FSK 1219/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
I SAB/Go 4/25 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 2025-07-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 § 1a, art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu `18 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 lipca 2025 r., sygn. akt I SAB/Go 4/25 w sprawie ze skargi T. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze w przedmiocie rozpoznania zażalenia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 15 lipca 2025 r., sygn. akt I SAB/Go 4/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę T. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze w przedmiocie rozpoznania zażalenia (pkt 1 sentencji) oraz zwrócił stronie skarżącej kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi (pkt 2 sentencji). Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a."
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł skargę za pośrednictwem systemu e-doręczeń na adres AE:PL-96589-17754-EAWUB-22, będący adresem do doręczeń elektronicznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze. Zdaniem Sądu, obecnie przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują natomiast możliwości komunikacji procesowej za pomocą adresów do doręczeń elektronicznych, zarówno przy składaniu pism bezpośrednio do sądu, jak i za pośrednictwem organów administracji publicznej. Obecnie obowiązującym środkiem komunikacji elektronicznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest elektroniczna platforma ePUAP.
WSA w Gorzowie Wielkopolskim przyjął, że skoro w niniejszej sprawie strona wniosła skargę za pośrednictwem systemu e-doręczeń, pomijając elektroniczną skrzynkę podawczą organu dostępną na platformie ePUAP, to skarga została nieskutecznie wniesiona do sądu. W ocenie Sądu zaistniała zatem jedna z przesłanek odrzucenia skargi, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wniósł T. M., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu postanowieniu, na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzucono:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj.:
1. art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1557 ze zm.) - dalej: "ustawa o informatyzacji" w zw. z art. 54 § 1a p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że elektroniczną skrzynką podawczą (ESP) jest wyłącznie elektroniczna skrzynka podawcza udostępniana w systemie teleinformatycznym ePUAP podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że każda elektroniczna skrzynka, bez względu na nazwę i podstawę faktyczną i prawną funkcjonowania jest elektroniczną skrzynką podawczą w rozumieniu tychże przepisów o ile spełnia ustawowe kryteria funkcjonalne przewidziane dla elektronicznej skrzynki podawczej
2. co w konsekwencji doprowadziło Sąd do niewłaściwego zastosowania ww. przepisów poprzez uznanie, że złożenie przez skarżącego skargi na adres do doręczeń elektronicznych (ADE) organu administracji publicznej nie może być uznane za skuteczne wniesienie skargi w okolicznościach, w których ADE także jest elektroniczną skrzynką podawczą w rozumieniu ustawy o informatyzacji oraz ustawy p.p.s.a.;
II. Naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 54 § 1a p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe odrzucenie skargi jako nieskutecznie wniesionej w sytuacji, gdy została ona wniesiona skutecznie do organu w sposób zgodny z ww. przepisami na elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej na adres ADE w systemie, uchybienie to miało decydujący wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało pozbawieniem skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania jego skargi na przewlekłość postępowania;
2. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu na skutek zastosowania przez Sąd I instancji nadmiernego formalizmu i odrzucenie skargi z powodu, który nie miał żadnego wpływu: na bieg sprawy, na terminowość wniesienia skargi, na jej integralność, na możliwość zapoznania się z nią przez organ, co stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądowej kontroli administracji, naruszając tym samym istotę tego prawa;
3. art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez uchylenie się przez Sąd I instancji od sprawowania wymiaru sprawiedliwości i dokonania kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, gdyż Sąd, zamiast realizować swoją podstawową funkcję ustrojową, skupił się na potencjalnym proceduralnym, błahym uchybieniu strony, które w żaden sposób nie utrudniało merytorycznego rozpoznania sprawy, odwracając w ten sposób role procesowe i dokonując w istocie kontroli działań strony, a nie organu.
Ponadto, wniesiono o rozważenie przekazania składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 ust. 3 p.p.s.a., do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne budzącego poważne wątpliwości: "Czy wniesienie skargi przez skarżącego na adres do doręczeń elektronicznych (ADE) organu administracji publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych jest nieskuteczne i skutkuje odrzuceniem tej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 54 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne".
Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim podlega uchyleniu.
Przed przystąpieniem do rozpatrzenia zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że zagadnienie prawne jakie zaistniało w sprawie było już przedmiotem rozważań zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie zaprezentowano dwa skrajne poglądy na ww. zagadnienie.
W pierwszym z nich wojewódzkie sądy administracyjne (np. postanowienie WSA w Gliwicach z 31 marca 2025 r., sygn. akt I SAB/Gl 4/25 i z 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 466/25, postanowienie WSA w Bydgoszczy z 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 125/25 i 5 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 139/25, postanowienie WSA w Szczecinie z 20 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 131/25, postanowienie WSA w Poznaniu z 28 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Po 273/25, postanowienie WSA w Kielcach z 18 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Ke 67/25) uznały, że skargi wniesione za pomocą systemu e-Doręczenia należy odrzucać. W postanowieniach tych bowiem powoływano się na brzmienie art. 155 ust. 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o doręczeniach". Zgodnie z jego treścią "Sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r.". Wtedy bowiem w życie ma wejść nowy art. 65a p.p.s.a., z którego wynika, że sądowe doręczenia będą możliwe na wskazany adres do doręczeń elektronicznych lub adres "powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono pismo". Do tego czasu jednak skarga do sądu administracyjnego powinna być nadal wnoszona za pośrednictwem systemu ePUAP, a "skorzystanie z innego kanału komunikacji elektronicznej jest nieskuteczne". Część z powyższych postanowień było przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który niejednokrotnie podzielał powyższe stanowisko (postanowienia NSA z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt I FSK 786/25 oraz z 24 czerwca 2025 r., sygn. akt II FSK 672/25).
W drugim z poglądów (postanowienia NSA z 17 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1176/25 oraz z 24 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1395/25), który Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela i uznaje za własny, przyjęto, że "wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym i na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy została przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą e-PUAP sądu administracyjnego". Pogląd ten został zaaprobowany w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia NSA: z 27 października 2025 r., sygn. akt II FSK 1230/25; z 28 października 2025 r., sygn. akt I OSK 1516/25; postanowienie WSA w Poznaniu z 31 października 2025 r., sygn. akt III SA/Po 395/25; postanowienie WSA w Białymstoku z 12 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 862/25).
Odwołując się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniach postanowień NSA z 17 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1176/25 oraz z 24 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1395/25, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasadnie we wniesionej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1a p.p.s.a. Zasadnie także zarzucono, że przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia tego przepisu, prowadzi do pozbawienia skarżącego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, co narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Zaznaczenia przede wszystkim wymaga, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 – 5a "wniesienie skargi jest niedopuszczalne".
Przepis ten – jak wyjaśniono w piśmiennictwie – nawiązuje do przesłanek dopuszczalności zaskarżenia w węższym znaczeniu (sensu stricto) i w tym węższym znaczeniu przez "dopuszczalność skargi" należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, tzn. określenie, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, tzn. określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia.
Warunkami sensu stricto skutecznego złożenia skargi są więc:
1) złożenie skargi od aktu lub czynności (bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania) objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i art. 5 p.p.s.a.,
2) wniesienie skargi po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 powołanej wyżej ustawy),
3) wniesienie skargi przez podmiot, któremu – zgodnie z art. 50 § 1 lub 2 ustawy przysługuje legitymacja do jej wniesienia.
Przesłanki te mają charakter merytoryczny i wyznaczają przedmiotowy zakres postępowania sądowoadministracyjnego oraz legitymację do jego uruchomienia. Określają od jakiej formy działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga oraz komu ona przysługuje. W każdym przypadku stwierdzenia braku którejś z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia sensu stricto sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić (tak m.in. Woś Tadeusz. (red.) oraz Romańska Marta [w:] Woś Tadeusz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 58, Lex/el.).
W orzecznictwie przyjmuje się, że "niedopuszczalność skargi z innych przyczyn" wystąpi w szczególności, gdy skarga zostanie wniesiona na akt administracyjny, który nie został skutecznie doręczony stronom lub, gdy została wniesiona przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego (tak m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2477/20 oraz z 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 157/09).
Niedopuszczalne w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jest jej złożenie przez podmiot do tego nieuprawniony, np. jeżeli ten sam podmiot – gmina (jej organ) – raz występuje w sprawie jako organ administracji wykonujący swoje władztwo, a raz – gdy uzna, że jest to dla niego korzystne – jako strona domagająca się ochrony w istocie przed działaniami organu administracji wyższego stopnia (tak m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 157/09).
Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega odrzuceniu skarga, jeżeli została wniesiona na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji, w sytuacji, w której strona nie wyczerpała środków zaskarżenia, gdy organizacja społeczna wniosła skargę w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby, mimo że nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, została wniesiona przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem albo niemającą pełnomocnictwa, wniosła ją osoba, której ustawa szczególna nie przyznaje w konkretnym wypadku (na konkretny akt lub czynność) legitymacji skargowej (tak m.in. Kabat Andrzej [w:] Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 58, Lex/el.).
Odmienny charakter mają przesłanki formalne, których niedochowanie skutkuje odrzuceniem skargi. Należą do nich przesłanki wymienione w art. 58 § 1 pkt 2 – 5 oraz w art. 220 § 3 p.p.s.a., to jest: wniesienie skargi po upływie terminu do jej wniesienia (pkt 2), nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3), objęcie skargą sprawy pomiędzy tymi samymi stronami sprawy, która jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (pkt 4), jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (pkt 5), a także wniesienie skargi, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis – podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 tej ustawy).
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że do przesłanek merytorycznych, których brak skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie należy natomiast przewidziany w art. 54 § 1 p.p.s.a. tryb wniesienia skargi do sądu administracyjnego "za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi" oraz wynikający z § 1a tego przepisu wymóg wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego "do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Zachowanie trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego zaliczane bowiem jest w literaturze przedmiotu do wymagań formalnych (tak m.in. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 436-438).
Za zaliczeniem trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego do wymagań formalnych przemawia treść art. 53 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. Zgodnie z wymienionym przepisem sąd niezwłocznie przesyła wówczas skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął czynność, która jest przedmiotem skargi.
Wbrew zatem temu co przyjął Sąd I instancji, o "niedopuszczalności skargi z innych przyczyn" w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., nie mogło przesądzać to, że skarga w formie elektronicznej została złożona przez stronę skarżącą na inny niż e-PUAP kanał informacji elektronicznej, tj. za pośrednictwem systemu e-Doręczeń. Skarga wniesiona w ten sposób przez stronę została bowiem przekazana przez organ podatkowy wraz z odpowiedzią na skargę i pozostałymi dokumentami Sądowi I instancji na jego elektroniczną skrzynkę podawczą za pośrednictwem platformy e-PUAP (k. 28 - 39 akt sądowych). Następnie, za pośrednictwem tej platformy, Sąd I instancji oraz pełnomocnik skarżącego doręczali wzajemnie pisma procesowe.
W rozpoznawanej sprawie, skarga w formie elektronicznej została więc złożona do organu, który wydał zaskarżoną decyzję przez inny niż e-PUAP kanał informacji elektronicznej, ale organ ten, zgodnie z dyspozycją art. 54 § 2 p.p.s.a., przekazał ją w postaci elektronicznej na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu I instancji i wobec tego nie ulegało wątpliwości, że skarga skutecznie dotarła do adresata, tj. Sądu I instancji.
Istotne jest przy tym, że wniesiona w formie elektronicznej skarga zawierała adres elektroniczny pełnomocnika skarżącej na e-PUAP i została podpisana przez niego za pomocą kwalifikowanego podpisu elektronicznego (k. 35 akt sądowych). Tym samym spełniała wymóg przewidziany w art. 46 § 2a p.p.s.a., zgodnie z którym "W przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym".
Wbrew zatem temu co przyjął Sąd I instancji, sposób wniesienia skargi w postaci elektronicznej z wykorzystaniem systemu e-Doręczenia nie mógł prowadzić do jej odrzucenia, jako "niedopuszczalnej" w rozumieniu art. 56 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W kontekście przedstawionej wyżej argumentacji podkreślić należy dodatkowo, że przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. nie wyjaśnia, jak należy rozumieć pojęcie "elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Przepis ten posługuje się ogólnym pojęciem "elektronicznej skrzynki podawczej" i nie zawęża go np. do adresu elektronicznego konta na e-PUAP. Przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia, że skrzynką taką jest "wyłącznie e-PUAP" nie znajduje zatem oparcia w treści tego przepisu, a także w innych przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Występujących na tym tle wątpliwości nie rozstrzygają bowiem przepisy art. 12b § 2 tej ustawy, zgodnie z którym "W postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a" oraz § 4, który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących zastosowania środków komunikacji elektronicznej do organów, do których lub za pośrednictwem których składane są pisma w formie dokumentu elektronicznego.
W szczególności przywołane wyżej przepisy nie odsyłają ani wprost ani pośrednio do definicji "elektronicznej skrzynki podawczej", która została przyjęta w art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji, zgodnie z którym "elektroniczna skrzynka podawcza" to "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego".
Także z definicji, która została przyjęta art. 3 pkt 17 powołanej wyżej ustawy nie wynika, że "elektroniczną skrzynka podawczą organu" jest wyłącznie zdefiniowana w pkt 13 elektroniczna platforma usług administracji publicznej (e-PUAP), tj. "system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet".
Odnotować należy, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym funkcjonuje kilka alternatywnych systemów służących do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi. Funkcjonuje bowiem ePUAP, e-Urząd Skarbowy, a także e-Doręczenia. Równoległe funkcjonowanie tych systemów dodatkowo komplikuje sytuację, tym bardziej, że w procedurze sądowoadministracyjnej skargę wnosi się do sądu, ale jak wiadomo za pośrednictwem organu. Nie można też nie zauważyć, że e-Doręczenia to elektroniczny odpowiednik nadania przesyłki w placówce Poczty Polskiej.
W tym miejscu należy dodatkowo zwrócić uwagę na art. 147 ust. 2 ustawy o doręczeniach. Przepis ten stanowi, że "Doręczenie korespondencji nadanej przez osobę fizyczną lub podmiot niebędący podmiotem publicznym, będące użytkownikami konta w ePUAP, do podmiotu publicznego posiadającego elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP, w ramach usługi udostępnianej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego do dnia 31 grudnia 2025 r." Inaczej mówiąc, do końca 2025 r. doręczenia pism lub skarg za pomocą systemu ePUAP i za pomocą systemu e-Doręczenia powinny być traktowane równoważnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższa regulacja może być myląca. Ponadto z ww. przepisu wynika, że od 2026 roku jedynym właściwym systemem stosowanym w tym zakresie powinny być e-Doręczenia. W takiej sytuacji, stanowisko, że jedyną właściwą skrzynką jest elektroniczna skrzynka w systemie ePUAP, który to system w przyszłym roku nie powinien być już stosowany, nie jest oczywiste i nasuwa szereg wątpliwości. Wątpliwości te nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść stron.
W podsumowaniu powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego. Odmienna wykładnia art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 54 § 1a p.p.s.a., naruszałaby przyjętą w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę prawa do sądu.
Nie może budzić wątpliwości, że celem informatyzacji wymiaru sprawiedliwości, a zatem również sądownictwa administracyjnego, było usprawnienie i podniesienie efektywności postępowania oraz doprowadzenie do zwiększenia zaufania do wymiaru sprawiedliwości, głównie z uwagi na szeroką i prostą dostępność do informacji o charakterze ogólnym. Potrzebę informatyzacji postępowania sądowoadministracyjnego upatrywano w szeroko pojętej zasadzie prawa do sądu (P. Pietrasz, Informatyzacja polskiego postępowania przed sądami administracyjnymi a jego zasady ogólne; LEX/el oraz K. Flaga-Gieruszyńska, Wpływ informatyzacji na sprawność i efektywność sądowego postępowania egzekucyjnego [w:] Elektronizacja sądowego postępowania egzekucyjnego w Polsce, red. A. Marciniak, Sopot 2015, s. 84.).
Nie bez znaczenia jest również to, że w istocie bowiem to sam ustawodawca zachęcał do elektronizacji kontaktów z organami administracji publicznej, promując system e-Doręczenia. Nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa jest taka sytuacja, w której uznaje się, że e-Doręczenia tak wszechobecne na etapie przedsądowym, dyskwalifikują skuteczność skargi wnoszonej do sądu, a strona akurat na tym etapie postępowania byłaby bezwzględnie zobowiązana do korzystania z systemu ePUAP (albo do skorzystania z tradycyjnej formy papierowej). Zaznaczyć również należy, że rygor odrzucenia skargi (z uwagi na niedochowanie konkretnego trybu elektronicznego) musi przewidzieć jednoznacznie ustawodawca. Strona bowiem musi być świadoma swoich obowiązków i sankcji za ich niedopełnienie. Natomiast rygor odrzucenia z uwagi na "brak zachowania trybu" ze względu na wykorzystanie systemu e-Doręczenia, nie wynika obecnie z żadnej ustawy ani z p.p.s.a., ani z poszczególnych ustaw dotyczących elektronizacji doręczeń.
Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1a p.p.s.a. uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na mocy art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ponieważ stosownie do art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 tej ustawy) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie.
W skardze kasacyjnej zawarto również wniosek o rozważenie przekazania składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. Przypomnieć zatem należy, że poważne wątpliwości prawne występują wtedy, gdy w sprawie pojawią się kwestie prawne, których wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Podstawą do takiego wystąpienia może być także pojawienie się w danej kwestii prawnej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przy czym rozbieżność ta nie może być rozumiana jako każdy przypadek wydania odmiennego orzeczenia w danej kategorii spraw (odstępstwa od ustalonej linii orzeczniczej). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie nie pojawiły się wątpliwości, które prowadziłyby do znacznych trudności przy prawidłowym rozumieniu poddanych analizie przepisów prawnych.