III FSK 1179/24

III FSK 1179/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski
Jolanta Sokołowska
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 531/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80,  art. 64 § 2 i art 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 32 ust. 1 i art. 2, art. 78 oraz art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "V." sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 531/24 w sprawie ze skargi "V." sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 grudnia 2023 r., nr 1401-IEE1.7192.233.2023.2.OM w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 531/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "sąd I instancji") oddalił skargę V. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w W. (dalej: "Skarżący", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor", "DIAS", "Organ") z dnia 20 grudnia 2023 r. w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku Skarżący, żądając rozpoznania sprawy na rozprawie, zaskarżył go w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie od Dyrektora kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. i z art. 133 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. niewyjaśnienie dlaczego bezzasadne są zarzuty Skarżącej w kontekście naruszenia przepisów Konstytucji RP, tj. zasad wyrażonych
w art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP, a także zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP, jak również prawem do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w sytuacji gdy Skarżąca w przedmiotowej sprawie została de facto pobawiona możliwości oceny prawidłowości złożonego pełnomocnictwa doradcy podatkowego (dowolnie uznanego przez Organ za nieprawidłowe) oraz w następstwie tego oceny prawidłowości umorzenia postępowania zabezpieczającego;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 111 § 1 w zw. z art. 64 § 2 i art 134, a także w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022, poz. 2000, dalej: "k.p.a.") w zw. art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (Dz. U.
z 2023 r., poz. 2505, dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 2, a także art. 78 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, dalej: "Konstytucja RP"), a także
w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 grudnia 2023 r., nr 1401- IEE.7192.233.2O23.2.OM, utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 7 listopada 2023 r., nr [...], w sytuacji, gdy organ bezzasadnie i całkowicie dowolnie uznał, że pismo
z dnia 28 września 2023 r., nr [...], stwierdzające, że pełnomocnictwo przedłożone przez doradcę podatkowego nie spełnia oczekiwań Organu, nie wymagało uzupełnienia co do rozstrzygnięcia,
a przede wszystkim co do prawa odwołania od tego rozstrzygnięcia, w tym ewentualnie możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, gdyż pozostawienie zażalenia bez rozpatrzenia stanowi w ocenie Organu czynność materialno-techniczną i w związku z tym nie jest aktem administracyjnym, tj. postanowieniem, na które przysługuje środek zaskarżenia; co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż Organ wydając tego typu rozstrzygnięcie bezzasadnie dokonał ograniczenia właściwej kontroli postępowania administracyjnego
w ten sposób, że pozbawił Skarżącą możliwości oceny prawidłowości złożonego pełnomocnictwa doradcy podatkowego oraz oceny prawidłowości umorzenia postępowania zabezpieczającego, a także zastosował przepis art. 64 § 2 k.p.a., który w sprawach zażaleniowych nie ma zastosowania.
Dyrektor nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna
z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
W rozpatrywanej sprawie pismem z 28.09.2023 r., Dyrektor pozostawił bez rozpatrzenia wniesione przez Panią M. M. pismem z 21.07.2023 r. zażalenie, na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 5.07.2023 r., w przedmiocie umorzenia postępowania zabezpieczającego. W uzasadnieniu wskazał, że nadesłane pełnomocnictwo uprawnia Panią M. M. do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu zabezpieczającym, prowadzonym na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, zakończonym wydaniem decyzji o zabezpieczeniu, a nie w postępowaniu zabezpieczającym wykonawczym, prowadzonym na podstawie zarządzeń o zabezpieczeniu z 25.07.2019 r. Są to bowiem dwa odrębne postępowania i wymagają dwóch odrębnych pełnomocnictw. Pismem z 12.10.2023 r., działający w imieniu Skarżącej jej pełnomocnik, złożył na podstawie art. 111 § 1 k.p.a., wniosek o uzupełnienie - co do prawa rozstrzygnięcia i co do prawa odwołania - ww. pisma Dyrektora. We wniosku pełnomocnik wskazał, że w powyższym rozstrzygnięciu, Dyrektor nie zawarł stanowiska, co do prawa jego zaskarżenia. W postanowieniu brak jest również wyodrębnionej sentencji, z której wynikałoby konkretne rozstrzygniecie Dyrektora. Postanowieniem z 7.11.2023 r. Dyrektor odmówił uzupełnienia pisma z 28.09.2023 r., co do treści rozstrzygnięcia oraz co do prawa wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że pismo informujące o pozostawieniu zażalenia bez rozpatrzenia nie jest postanowieniem. Nie można więc go uzupełnić w trybie art. 111 § 1 k.p.a.
Pismem z 17.11.2023 r. pełnomocnik Skarżącej, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej postanowienia Dyrektora, w sprawie odmowy uzupełnienia pisma z 28.09.2023 r., co do rozstrzygnięcia oraz co do prawa wniesienia odwołania. Postanowieniem z 20.12.2023 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwione uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 111 § 1 w zw. z art. 64 § 2 i art 134, a także w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 2, a także art. 78 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucja RP, a także w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora z dnia 20.12.2023 r.
Stosownie do brzmienia przepisu art. 64 § 1 k.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast w myśl art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak również w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, że pozostawienie podania bez rozpoznania, stanowi wyłącznie czynność materialno – techniczną, nie jest rozstrzygane w formie decyzji lub postanowienia [zob. G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Warszawa 2013, s. 625]. Również Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 k.p.a., nie wymaga wydania decyzji administracyjnej (zob. uchwała siedmiu sędziów z dnia 8 sierpnia 2000 r., sygn. III ZP 11/00, OSNP 2000/19/702). NSA zaliczył także pozostawienie podania bez rozpoznania do aktów lub czynności innych niż decyzje i postanowienia (zob. postanowienie z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2624/10).
W sytuacji zatem, gdy pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, w stosunku do pisma informującego, jak w niniejszej sprawie, o pozostawieniu podania bez rozpoznania, nie może mieć zastosowanie art. 111 § 1 k.p.a. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z przepisem zawartym w przywołanej jednostce redakcyjnej, strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA słusznie stwierdził, że ustawodawca w obowiązujących przepisach prawa, tj. zarówno w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie przewidział możliwości składania wniosku w trybie art. 111 § 1 k.p.a., dla pism informacyjnych wysyłanych do strony w toku prowadzonego postępowania zarówno zabezpieczającego, jak i egzekucyjnego. W konsekwencji, jeżeli pismo Dyrektora dnia 28 września 2023 r. nie jest decyzją, ani postanowieniem, to nie można go uzupełnić na podstawie przepisu art. 111 § 1 k.p.a.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zasadnie przywołał uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, wskazującą iż Skarżąca nie została pozbawiona ochrony swoich praw. W świetle postanowień tej uchwały, na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Mając na uwadze powyższe wywody, WSA nie uchybił przepisom postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i z art. 133 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Nie doszło do naruszenia przepisów Konstytucji RP, tj. zasad wyrażonych
w art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP, a także zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP, jak również prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.
s. Dominik Gajewski s. Sławomir Presnarowicz (spr.) s. Jolanta Sokołowska