III FSK 1072/23

III FSK 1072/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Brolik /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska
Wojciech Stachurski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 915/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-03-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 915/22 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2022 r., nr 2201-IEE.711.91.141.2022.DW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 8 marca 2023 r., I SA/Gd 915/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. M. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 8 lipca 2022 r., nr 2201-IEE.711.91.141.2022.DW, wydane w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem z 8 lipca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku stwierdził uchybienie przez Skarżącą terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim z 9 maja 2022 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielił stanowisko organu odwoławczego, że zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji zostało wniesione po upływie 7-dniowego terminu, wynikającego z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, dalej ,,u.p.e.a."). Skoro Skarżąca odebrała to postanowienie 27 maja 2022 r., to bieg terminu do wniesienia zażalenia rozpoczął się 28 maja 2022 r. i upłynął 3 czerwca 2022 r. Zażalenie wniesione zostało dopiero 6 czerwca 2022 r. Za niezasadny sąd uznał zarzut skargi, że wydanie postanowienia w kwestii stwierdzenia uchybienia terminu jest dopuszczalne dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia w kwestii przywrócenia terminu.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Skarżącej. Zaskarżonemu w całości wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: ,,k.p.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z 8 lipca 2022 r. bezzasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, ponieważ Skarżąca wykazała, że wydanie powyższego postanowienia z 8 lipca 2022 r. nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem wyczerpującego postępowania mającego na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy co do tego, czy zaistniało uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie z 9 maja 2022 r.,
3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż Skarżąca wykazała, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 8 lipca 2022 r., nie zawiera prawidłowego rozstrzygnięcia i uzasadnienia;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku, w którym sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością i sformułował błędną ocenę prawną sprawy, gdyż bezzasadnie zaakceptował stanowisko organu, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
W oparciu o te zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego). Jednocześnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że pomimo sformułowania w skardze kasacyjnej licznych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, autor tych zarzutów w żaden sposób nie podważył ustaleń organów administracyjnych dotyczących zarówno daty doręczenia Skarżącej postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim z 9 maja 2022 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak również daty wniesienia zażalenia na to postanowienie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poza ogólnikowymi stwierdzeniami o "braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy" oraz obszernym cytowaniem wyroków sądów administracyjnych zapadłych w innych sprawach, nie znalazły się jakiekolwiek argumenty podważające te ustalenia. Tymczasem są one kluczowe dla oceny wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Jak słusznie stwierdził sąd pierwszej instancji, skoro Skarżąca odebrała postanowienie organu pierwszej instancji 27 maja 2022 r., to bieg terminu do wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 17 § 1 u.p.e.a., rozpoczął się 28 maja 2022 r. i upłynął 3 czerwca 2022 r. Zażalenie wniesione zostało dopiero 6 czerwca 2022 r., a więc po terminie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku miał zatem podstawy, aby w zaskarżonym postanowieniu stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Całkowicie błędne jest stanowisko autora skargi kasacyjnej, że wydanie postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia zażalenia powinno być uzależnione od prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie przywrócenia stronie uchybionego terminu.
W tym temacie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny w innej sprawie z udziałem Skarżącej (zob. wyrok NSA z 17 czerwca 2025 r., III FSK 1018/23). Należy więc przypomnieć, że kwestia terminowości złożenia środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia lub skargi) jest pierwotną i niezależną wobec kwestii związanej z przywróceniem stronie uchybionego terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia następuje w przypadku ustalenia, że strona przekroczyła termin określony w przepisach prawa. W tym przypadku organ ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie rozstrzygnięcia, od którego służy środek zaskarżenia, a także kiedy taki środek zaskarżenia został złożony. To te dwa elementy są kluczowe przy ocenie dochowania wymaganego terminu do wniesienia odwołania, zażalenia lub skargi i tylko one przesądzają o ocenie zgodności z prawem rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do ich wniesienia (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r., III FSK 1481/23). Uchybienie terminowi do wniesienia środka zaskarżenia i przywrócenie uchybionego terminu do dokonania tej czynności to dwa odrębne zagadnienia, odrębnie rozstrzygane. Powiązane są one tylko w takim znaczeniu, że nie można przywrócić terminu, któremu strona postępowania nie uchybiła (por. wyrok NSA z 25 marca 2025 r., III FSK 845/23). Obowiązujące przepisy nie uzależniają jednak obowiązku wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi od tego, czy uchybienie było zawinione. Istnienie lub nie winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii uchybienia terminowi. W tej kwestii nie ma też znaczenia to, czy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu i czy wniosek ten wywołał zamierzony przez stronę skutek w postaci przywrócenia terminu (zob. np. wyrok NSA z 21 lipca 2022 r., III FSK 741/21). Odwrotnie, to w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu istotne jest czy termin został uchybiony. Określając zatem wzajemne relacje między kwestią uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a kwestią przywrócenia uchybionego terminu, ta pierwsza ma charakter pierwotny, druga zaś wtórny.
Dlatego nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że rozstrzygnięcie tej sprawy uzależnione było od prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jedynie na marginesie należy wspomnieć, że sprawa z wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 5 czerwca 2025 r., III FSK 1073/23.
Z tych względów niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, postawione w związku z art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., a także w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jak też w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (punkty 1-3 skargi kasacyjnej).
Całkowicie niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (punkt 4 skargi kasacyjnej). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd pierwszej instancji obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku zawierającego zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Autor skargi kasacyjnej, poza ogólnikowym stwierdzeniem o przedstawieniu przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością, nie wskazał, w którym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku takie błędy się znajdują. Błędów tych nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny. O naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie stanowi natomiast wyrażona przez sąd pierwszej instancji ocena prawna sprawy, która jest niekorzystna dla strony skarżącej.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
SNSA Wojciech Stachurski SNSA Jacek Brolik SNSA Jolanta Sokołowska