III FSK 103/25

III FSK 103/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I SA/Gl 326/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-10-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 2, 3 i 4.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 października 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 326/24 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 22 grudnia 2023 r. nr 2401-IEW1.4123.27.2023.12 UNP: 2401-23-290760 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 326/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) oddalił skargę R. S. (dalej: Skarżący) na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 22 grudnia 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w podatku od towarów i usług za II kwartał 2019 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi.
Pismem z dnia 3 września 2024 r. Skarżący wniósł do WSA wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania sprawy. Wnioskodawca powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zwrócił się o wstrzymanie wykonania decyzji, gdyż może ona rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodować trudne do odwrócenia skutki. Do wniosku załączono następujące dokumenty: wydruk informacji o zajęciu z 22 sierpnia 2024 r., zawiadomienie o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, odpowiedź Banku z 17 stycznia 2024 r., harmonogram spłaty kredytu, wydruk księgi wieczystej [...], zarządzenie zabezpieczenia znak [...].
Postanowieniem z dnia 11 września 2024 r. WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji argumentując, że uruchomienie wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego nie stanowi samo w sobie nadzwyczajnego zagrożenia dla egzystencji, a przez to trudnej do odwrócenia szkody. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że stosowanie środków egzekucyjnych skierowanych do majątku Skarżącego stanowi zwykłą konsekwencję braku dobrowolnego wykonania obowiązku spoczywającego na zobowiązanym.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 9 października 2024 r. Strona zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego zmianę poprzez udzielenie ochrony tymczasowej do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniesionej skargi, ewentualnie o uchylenie wydanego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Postanowieniem z dnia 18 listopada 2024 r. WSA odrzucił zażalenie, z powodu wniesienia go po terminie.
Pismem z dnia 27 listopada 2024 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, które następnie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2025 r.
W piśmie z dnia 7 kwietnia 2025 r. Skarżący złożył ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, argumentując, że biorąc pod uwagę drastyczny wpływ wykonania decyzji na jego życie rodzinne i prywatne istnieje realna obawa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne, a wcześniej zabezpieczające spowodowało pojawienie się na rachunku bankowym w dniu 5 października 2023 r. zajęcia w kwocie 324 419, 21 zł. Organ egzekucyjny uzyskał kwotę 1 798, 63 zł, natomiast zgodnie z zawiadomieniem z dnia 25 marca 2024 r. kwota zaległości objętej tytułami wynosi 350 062, 27 zł. Skarżący dodał również, że zastosowanie środka egzekucyjnego spowodowało wypowiedzenie przez Bank [...] S.A. umowy karty kredytowej nr [...], którego powodem była negatywna ocena zdolności kredytowej spowodowana aktywnymi zajęciami egzekucyjnymi. Strona wskazała także, że w chwili obecnej posiada kredyt hipoteczny z terminem spłaty na dzień 19 czerwca 2048 r. w związku z tym istnieje prawdopodobieństwo, że z powodu toczącego się postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji, dojdzie do wypowiedzenia również tej umowy, gdyż rachunek bankowy prowadzony przez S. [...] S.A. także objęty jest zajęciem egzekucyjnym. Ponadto Skarżący poinformował, że jedyny majątek osobisty jaki posiada to lokal mieszkalny stanowiący odrębną własność, dla którego Sąd Rejonowy w [...] Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę o numerze [...], co stanowi całkowicie realną i rzeczywistą obawę, że w przypadku niemożności przeprowadzenia egzekucji z rachunku bankowego z uwagi na brak środków organ egzekucyjny przeprowadzi egzekucję z nieruchomości, co według Skarżącego niewątpliwie może zostać zakwalifikowane jako skutek trudny (wręcz niemożliwy) do odwrócenia. Do powyższego wniosku Skarżący dołączył załączniki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady jej wykonalności i winno służyć stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Obowiązek przedstawienia okoliczności, które uzasadniają zastosowanie ochrony tymczasowej spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy, który musi uprawdopodobnić, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca nie przesądził, w jaki sposób zainteresowany winien we wniosku inicjującym postępowanie incydentalne w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu uwiarygodnić istnienie okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek warunkujących objęcie ochroną tymczasową. W świetle rozpoznawanej sprawy szczególnego znaczenia nabiera okoliczność, że hipoteza normy art. 61 § 3 P.p.s.a. nie odwołuje się do reżimu dowodzenia, wprowadzając jedynie konieczność uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek zawartych w jej treści. Uprawdopodobnienie określonych racji, określane jako ułatwione postępowanie dowodowe zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia strony o danym fakcie. Strona zobowiązana jest sprostać złagodzonemu reżimowi procedowania dowodowego, niemniej – co należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć – ocena, czy w realiach konkretnej sprawy rzeczone uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu.
Przechodząc do oceny wniosku Skarżącego zawartego w piśmie z dnia 7 kwietnia 2025 r. należy zauważyć, że stosownie do treści art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek Skarżącego zawierał argumentację pozwalającą na sięgnięcie do dyspozycji art. 61 § 3 P.p.s.a. i zastosowanie ochrony tymczasowej. Strona uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek umożliwiających i uzasadniających zastosowanie środka ochrony, o którym mowa we wskazanym przepisie, nie ograniczając się do ogólnych wywodów na temat istoty wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z przedmiotowego wniosku wynika realne, a nie tylko hipotetyczne, zagrożenie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący jest właścicielem jednej nieruchomości i posiada kredyt hipoteczny, jednocześnie na jego rachunku bankowym dokonano blokady w kwocie początkowej 324 419,21 zł (obecnie jest to kwota 350 062,27 zł). Skarżący słusznie zwrócił uwagę, że wiedza o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego wobec niego jako kredytobiorcy może i najpewniej w świetle zasad doświadczenia życiowego doprowadzi do wypowiedzenia przez bank wiążącej Stronę umowy kredytowej i postawienia pozostałego salda kredytu w stan natychmiastowej wymagalności wobec utraty wiarygodności finansowej Skarżącego.
Jakkolwiek nałożony na Stronę obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia co do zasady są odwracalne, należy również zgodzić się, iż skutków zapłaty należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości i sytuacji ogólnej podatnika. Z argumentacji przedstawionej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wynika, że Strona co prawda ograniczyła się jedynie do przywołania okoliczności mogących pojawić się na etapie wykonania decyzji, jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wysokość zobowiązania podatkowego, określonego w zaskarżonej decyzji, wobec łącznej wartości zabezpieczonego majątku czyni prawdopodobną egzekucję z nieruchomości. Skarżący zarysował zatem wystarczający obraz swojej sytuacji majątkowo-finansowej rzutujący na ocenę uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki umożliwiającej przyznanie ochrony tymczasowej. Egzekucja kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji może więc wyrządzić Skarżącemu poważną szkodę, która doprowadzi do znaczącego pogorszenia jego sytuacji materialnej, a okoliczność ta wyczerpuje dyspozycję art. 61 § 3 P.p.s.a.
W świetle przywołanych okoliczności argumentację prezentowaną przez Skarżącego na etapie wniosku inicjującego postępowanie wpadkowe, w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, należało uznać za wystarczającą do oceny spełnienia przesłanki ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 i 4 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.