III FSK 1005/23

III FSK 1005/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /przewodniczący/
Paweł Borszowski /sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1497/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-03-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 3a § 2 pkt 2, art. 15 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Protokolant Anna Błażejczyk, , po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1497/22 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 5 września 2022 r. nr 2401-IEW3.711.8.2022.18 UNP: 2401-22-197530 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 6 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1497/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "Organ") z dnia 5 września 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Skarżąca reprezentowana przez doradcę podatkowego, na podstawie art. 173, art. 174, art. 175 § 3, art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji zarzuciła:
naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie tj.:
1) art. 3a § 2 pkt 2 w zw. z art. 15 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.). poprzez wadliwe przesłanie Spółce upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w następstwie pominięcia adresu do korespondencji wskazanego przez Spółkę w dokumencie NIP-8, podczas gdy organ dysponując stosownym dokumentem, z którego jednoznacznie wynikało pod jaki adres powinna być kierowana korespondencja zlekceważył go i doręczał upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego pod adres siedziby Spółki w błędnym przeświadczeniu, że zostały doręczone prawidłowo, pomimo faktu iż organ dysponował adresem do korespondencji co potwierdza otrzymane potwierdzenie wysłania dokumentu NIP-8 do organu;
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, iż wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 45, art. 44 § 4, art. 41 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1301, dalej jako: "k.p.a.") i wydanie wyroku rozstrzygającego wszelkie kwestie w zakresie doręczania korespondencji na niekorzyść Spółki, w tym m.in. poprzez błędne i bezrefleksyjne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji argumentacji organu, iż faktyczną przyczyną doręczania przez organy pism na podstawie domniemań, są zaniedbania Spółki w zakresie podejmowania korespondencji, podczas gdy rzetelna analiza poczynań Spółki w zakresie powiadomienia organu o adresie do korespondencji powinna prowadzić do wysnucia przez Sąd pierwszej instancji wniosku, iż złożenie przez Spółkę dokumentu NIP-8 stanowiło powiadomienie organu "z ostrożności procesowej", a nie zlekceważenie niniejszego dokumentu i adresowanie pism procesowych na adres siedziby Spółki.
W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych oraz na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W zakreślonym ustawowo terminie Organ reprezentowany przez radcę prawnego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na rzecz Organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadny jest pierwszy ze sformułowanych zarzutów, w którym Skarżąca podnosi wadliwe przesłanie Spółce upomnienia poprzez pomięcie adresu do korespondencji wskazanego w dokumencie NIP – 8. Należy zatem zauważyć, że stosownie do art. 17c § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 569 i 1002), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. Ustawodawca, w przypadku braku możliwości doręczenia w tak określony sposób, przyjął, że organ egzekucyjny doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych(art. 17 c § 2 u.p.e.a.). Zgodnie zaś z art. 17 c § 3 tej ustawy w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1041 i 2320).
Trzeba równocześnie nadmienić, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odesłanie do przepisów k.p.a. oznacza konieczność uwzględnienia regulacji art. 45 k.p.a. zgodnie z którym jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z przywołaną regulacją ustawodawca określa zatem sposób doręczania pism jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym, wskazując na doręczenie w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że ,,treść art. 45 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że doręczenie w trybie tego przepisu jest doręczeniem właściwym, podstawowym(...)’’ - wyrok NSA z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 641/18. W związku z tym unormowaniem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznano również, że ,,sposób zorganizowania odbioru przesyłek adresowanych do jednostek organizacyjnych leży po stronie tych jednostek i mają one obowiązek zapewnić należyte przyjmowanie przesyłek(...) - wyrok NSA z 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1928/21.
Ponadto prawodawca odsyła do odpowiedniego stosowania art. 44 k.p.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przy czym, stosownie do art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Ustawowe sformułowanie dotyczące zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w wymienionym terminie normodawca uzupełnia regulacją z art. 44 § 3 k.p.a. wskazując na sytuację, gdy przesyłka nie zostanie podjęta w wymienionym terminie. W takim przypadku pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, który zgodził się z Organem, iż korespondencja była prawidłowo doręczana na adres siedziby Spółki. W trakcie prowadzonego postępowania organy sprawdzały przed każdą wysyłką adres publikowany w KRS, w Rejestrze przedsiębiorców. W toku tych postępowań nie wynikało, aby Spółka posiadała pełnomocnika innego, aniżeli do podpisywania deklaracji, jak również nie wynikało, aby Spółka posiadała "adres do korespondencji".
Trafnie uznał zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Spółka ustanowiła pełnomocnika jedynie do podpisywania deklaracji. Przywołane pełnomocnictwo zostało złożone w oparciu o art. 80 a § 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022, poz. 2651), co oznacza, że obejmuje pełnomocnictwo do składania deklaracji. Z akt sprawy nie wynika, aby Spółka składała inne pełnomocnictwa poza wyżej wymienionym, co oznacza, że korespondencja była kierowana na adres siedziby Spółki, tj. na ulicę [...], bowiem ww. pełnomocnik był upoważniony wyłącznie do podpisywania deklaracji.
W ramach pierwszego z zarzutów Skarżąca wskazuje, że organ dysponował stosownym dokumentem, z którego jednoznacznie wynikało pod jaki adres powinna być kierowana korespondencja, zaś organ zlekceważył go i doręczał upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na adres siedziby Spółki. Podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że w toku postępowań nie wynikało, aby Spółka posiadała "adres do korespondencji". W nagłówkach składanych pism Spółka, posługiwała się adresem siedziby, natomiast w treści pism zamiennie powoływała istnienie pełnomocnictwa i winę Poczty w doręczaniu korespondencji na adres siedziby.
Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze stwierdzeniem Sądu I instancji, że przepisy k.p.a. nie ustanawiają instytucji "adresu do doręczeń" dla osób prawnych (poza obecnie wskazanym "adresem do doręczeń elektronicznych"). Trafnie więc przyjęto, ze siedziba Spółki istniała pod wymienionym adresem. Natomiast przyczyną braku podejmowania korespondencji był wskazywany przez Pocztę brak jej podjęcia w terminie, a zatem w ciągu czternastu przewidzianych ustawą. Stąd też korespondencję należy uznać za doręczoną w oparciu o domniemanie doręczenia. Organy zatem, działając w oparciu o powołane przepisy k.p.a., prawidłowo dokonywały doręczeń na adres siedziby Spółki.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można w konsekwencji podzielić także zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, iż wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 45, art. 44 § 4, art. 41 § 1 k.p.a. Należy zgodzić się bowiem z Sądem I instancji, że przyczyną doręczania przez organy pism na podstawie domniemań, są zaniedbania Spółki w zakresie podejmowania korespondencji. Trzeba bowiem ponownie zauważyć, że zorganizowanie sposobu odbioru przesyłek adresowanych do jednostek organizacyjnych należy do tych jednostek.
W świetle powyższych rozważań skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.
Paweł Borszowski (spr.) Anna Dalkowska Sławomir Presnarowicz