III CZP 99/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem uchwały Sądu Najwyższego była wykładnia art. 534 Kodeksu cywilnego w kontekście skargi pauliańskiej, w szczególności dotycząca biegu terminu do zaskarżenia czynności rozporządzającej korzyścią przez osobę trzecią na rzecz osoby czwartej. Sąd Apelacyjny przedstawił zagadnienie prawne, czy termin pięciu lat należy liczyć od daty czynności między dłużnikiem a osobą trzecią, czy od daty czynności między osobą trzecią a osobą czwartą. Sąd Najwyższy, analizując wykładnię językową, systemową oraz funkcjonalną i aksjologiczną przepisów, uznał, że termin pięcioletni biegnie od daty każdej kolejnej czynności rozporządzającej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela. Podkreślono, że takie rozumienie przepisu zapewnia realną ochronę wierzyciela i zapobiega sytuacjom, w których dłużnik i osoby trzecie mogłyby skutecznie organizować "ucieczkę z majątkiem" poprzez częste, kolejne rozporządzenia. Uchwała ma na celu zapewnienie skuteczności skargi pauliańskiej jako instrumentu ochrony wierzyciela.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia terminu biegu skargi pauliańskiej w przypadku kolejnych rozporządzeń korzyścią przez osoby trzecie.
Dotyczy sytuacji, gdy czynność między osobą trzecią a czwartą nastąpiła po uznaniu przez sąd bezskuteczności czynności między dłużnikiem a osobą trzecią.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w sytuacji, gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną od dłużnika korzyścią w warunkach określonych w art. 531 § 2 k.c., a wierzyciel ubezskutecznił czynność między dłużnikiem a osobą trzecią w drodze skargi pauliańskiej, termin o którym mowa w art. 534 k.c. należy liczyć od daty czynności między dłużnikiem a osobą trzecią czy od daty czynności między osobą trzecią a „osobą czwartą”?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po uznaniu przez sąd bezskuteczności czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią z powodu pokrzywdzenia wierzyciela, termin do wystąpienia z żądaniem uznania bezskuteczności czynności rozporządzającej korzyścią między osobą trzecią, a osobą czwartą (art. 534 k.c.) liczy się od daty jej dokonania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej i aksjologicznej przepisów. Stwierdzono, że termin pięcioletni dotyczy każdej kolejnej czynności rozporządzającej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, co zapewnia realną ochronę wierzyciela i zapobiega manipulacjom majątkowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| J. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| D. S.A. | spółka | wierzyciel (pierwotny) |
| K. K. | osoba_fizyczna | osoba trzecia |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 534
Kodeks cywilny
Termin pięcioletni do zaskarżenia czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela liczy się od daty tej czynności, co dotyczy także czynności rozporządzającej między osobą trzecią a osobą czwartą.
Pomocnicze
k.c. art. 531 § 2
Kodeks cywilny
Reguluje możliwość rozszerzenia działania skargi pauliańskiej na osoby, których nie łączy z wierzycielem stosunek materialnoprawny, pod warunkiem zaskarżenia w terminie czynności fraudacyjnej dłużnika.
k.c. art. 527 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec wierzyciela.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin z art. 534 k.c. powinien być liczony od daty czynności rozporządzającej między osobą trzecią a osobą czwartą, aby zapewnić realną ochronę wierzyciela. • Wykładnia językowa, systemowa, funkcjonalna i aksjologiczna przepisów Kodeksu cywilnego przemawia za indywidualnym biegiem terminu dla każdej czynności fraudacyjnej.
Odrzucone argumenty
Termin z art. 534 k.c. należy liczyć od daty pierwszej czynności fraudacyjnej między dłużnikiem a osobą trzecią.
Godne uwagi sformułowania
"Po uznaniu przez sąd bezskuteczności czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią z powodu pokrzywdzenia wierzyciela, termin do wystąpienia z żądaniem uznania bezskuteczności czynności rozporządzającej korzyścią między osobą trzecią, a osobą czwartą (art. 534 k.c.) liczy się od daty jej dokonania." • "Uznanie, że bieg terminu zawitego z art. 534 k.c. należy liczyć dla każdej czynności o charakterze fraudacyjnym zawsze od daty dokonania czynności przez dłużnika mogłoby czynić ochronę wierzyciela w znacznej mierze iluzoryczną." • "Dawałoby też zachętę do nielojalnego zachowania się pozwanego w procesie ze skargi pauliańskiej, polegającego na dążeniu do przedłużania postępowania w celu maksymalnego skrócenia czasu pozostałego wierzycielowi do zaskarżenia kolejnej czynności rozporządzającej zdziałanej z jego pokrzywdzeniem."
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący
Antoni Górski
sprawozdawca
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia terminu biegu skargi pauliańskiej w przypadku kolejnych rozporządzeń korzyścią przez osoby trzecie."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy czynność między osobą trzecią a czwartą nastąpiła po uznaniu przez sąd bezskuteczności czynności między dłużnikiem a osobą trzecią.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w prawie cywilnym, jakim jest bieg terminu skargi pauliańskiej, co jest istotne dla wielu prawników i przedsiębiorców.
“Kiedy mija termin na skargę pauliańską? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.