III CZP 98/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem uchwały Sądu Najwyższego było zagadnienie prawne dotyczące możliwości orzeczenia zakazu osobistej styczności rodzica z dzieckiem w postanowieniu zabezpieczającym na podstawie art. 755 § 1 k.p.c., nawet jeśli rodzic nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał na rozbieżności w orzecznictwie sądów w tej kwestii. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz międzynarodowe konwencje dotyczące praw dziecka, stwierdził, że dobro dziecka jest nadrzędną zasadą. W uchwale podkreślono, że zakaz osobistej styczności może być orzeczony w celu ochrony dziecka, nawet jeśli rodzic nadal posiada władzę rodzicielską, a takie zabezpieczenie nie jest sprzeczne z art. 113 § 1 k.r.o. Sąd uznał, że możliwość taka wynika z elastyczności art. 755 § 1 k.p.c. i zasady dobra dziecka, a instrumentalne pozbawianie władzy rodzicielskiej w celu ograniczenia kontaktów jest niewłaściwe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że zakaz osobistej styczności z dzieckiem może być orzeczony w postanowieniu zabezpieczającym na podstawie art. 755 § 1 k.p.c., nawet jeśli rodzic nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, gdy wymaga tego dobro dziecka.
Orzeczenie dotyczy zabezpieczenia na czas trwania postępowania i wymaga indywidualnej oceny okoliczności sprawy pod kątem dobra dziecka.
Zagadnienia prawne (1)
Czy sąd wydając postanowienie w trybie art. 755 § 1 k.p.c. dotyczące uregulowania na czas trwania postępowania kontaktów z rodzicem odseparowanym od dziecka, jest związany treścią art. 113 § 1 k.r.o. i może orzec zakaz osobistej styczności z dzieckiem wobec rodzica dysponującego władzą rodzicielską, przy braku wcześniejszego orzeczenia o pozbawieniu władzy rodzicielskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 113 § 1 k.r.o. nie wyłącza udzielenia na podstawie art. 755 § 1 k.p.c. zabezpieczenia przez zakazanie rodzicom niepozbawionym władzy rodzicielskiej osobistej styczności z dzieckiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dobro dziecka jest nadrzędne i pozwala na zastosowanie zabezpieczenia w postaci zakazu osobistej styczności, nawet jeśli rodzic nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Taka interpretacja jest zgodna z międzynarodowymi standardami ochrony praw dziecka i nie narusza praw rodzicielskich w sposób nieproporcjonalny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 755 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd opiekuńczy jest uprawniony do zastosowania takiego sposobu zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych, który stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, w tym zakazanie osobistej styczności z dzieckiem.
k.r.o. art. 113 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis ten nie wyłącza możliwości orzeczenia zakazu osobistej styczności z dzieckiem wobec rodziców niepozbawionych władzy rodzicielskiej w ramach zabezpieczenia.
Pomocnicze
k.r.o. art. 113 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa przypadki ograniczenia kontaktów z rodzicami w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej.
k.r.o. art. 109 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Pozwala na całkowite lub częściowe ograniczenie osobistej styczności z dzieckiem rodzicom mającym pełną władzę rodzicielską.
u.SN art. 60 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie uchwały.
u.RPO art. 16 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Podstawa prawna wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie uchwały.
k.p.c. art. 4451
Kodeks postępowania cywilnego
Wyłącza w toku sprawy o rozwód lub separację wszczęcie odrębnego postępowania dotyczącego władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dobro dziecka jako nadrzędna zasada interpretacyjna. • Możliwość zastosowania art. 755 § 1 k.p.c. do zabezpieczenia kontaktów, nawet poprzez zakaz osobistej styczności. • Prawo do kontaktów jako prawo osobiste, niezależne od władzy rodzicielskiej, ale także jako obowiązek rodzicielski. • Instrumentalne pozbawianie władzy rodzicielskiej w celu ograniczenia kontaktów jest niewłaściwe.
Odrzucone argumenty
Interpretacja art. 113 § 1 k.r.o. jako bezwzględnie wyłączającego możliwość orzeczenia zakazu osobistej styczności wobec rodzica posiadającego władzę rodzicielską.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 113 § 1 k.r.o. nie wyłącza udzielenia na podstawie art. 755 § 1 k.p.c. zabezpieczenia przez zakazanie rodzicom niepozbawionym władzy rodzicielskiej osobistej styczności z dzieckiem. • Nakaz uwzględnienia dobra dziecka stanowi podstawową regułę interpretacyjną. • Władza rodzicielska [...] stanowi ogół obowiązków i praw względem dziecka, mających na celu zapewnienie mu należytej pieczy i strzeżenie jego interesów. • Rodzicom przysługuje prawo do osobistej styczności z dzieckiem, jest ono ich prawem osobistym i niezależnym od władzy rodzicielskiej.
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Jacek Gudowski
członek
Iwona Koper
sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Zbigniew Strus
członek
Mirosława Wysocka
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zakaz osobistej styczności z dzieckiem może być orzeczony w postanowieniu zabezpieczającym na podstawie art. 755 § 1 k.p.c., nawet jeśli rodzic nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, gdy wymaga tego dobro dziecka."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy zabezpieczenia na czas trwania postępowania i wymaga indywidualnej oceny okoliczności sprawy pod kątem dobra dziecka.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii związanych z prawami rodzicielskimi i dobrem dziecka, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.
“Czy zakaz kontaktu z dzieckiem może być orzeczony bez pozbawienia władzy rodzicielskiej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.