III CZP 91/06

Uchwała z dnia 22 listopada 2006 r., III CZP 91/06 
 
Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz 
Sędzia SN Marek Sychowicz 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana P. przeciwko "N." spółce z 
o.o. w G. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w 
dniu 22 listopada 2006 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd 
Okręgowy, Sąd Gospodarczy w Toruniu postanowieniem z dnia 17 lipca 2006 r.: 
"Czy w sprawie gospodarczej rozpoznawanej w postępowaniu uproszczonym, 
pobiera się opłatę stałą na podstawie art. 28 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398), czy też opłatę 
stosunkową na podstawie art. 13 tej ustawy?" 
podjął uchwałę: 
 
W sprawie gospodarczej rozpoznawanej w postępowaniu uproszczonym 
pobiera się od apelacji opłatę stałą określoną w art. 28 w związku z art. 18 ust. 
2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 
(Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.). 
 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne 
wyłoniło się w sprawie gospodarczej rozpatrywanej w postępowaniu uproszczonym. 
Od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 28 kwietnia 2006 r. 
pozwany, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł apelację, od której została 
uiszczona opłata stała w wysokości 30 zł, określona w art. 28 pkt 1 ustawy z dnia 
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 
1398 ze zm. – dalej: "u.k.s.c."). Sąd Rejonowy odrzucił apelację na podstawie art. 
1302 § 3 k.p.c., gdyż uznał, że właściwą była opłata stosunkowa (69 zł) określona w 
przepisie ogólnym (art. 13 u.k.s.c.). 

Sąd Okręgowy we Włocławku, rozpatrujący zażalenie pozwanego, wskazał, że 
istnieją argumenty przemawiające za każdym z tych poglądów. 
Za pobieraniem opłaty stosunkowej przemawia ogólna zasada wyrażona w 
art. 13 u.k.s.c., w myśl której opłatę tę pobiera się w sprawach o prawa majątkowe, 
chyba że przepis szczególny przewiduje dla nich opłatę stałą (art. 12 u.k.s.c.). Nie 
ma jednak wskazania opłaty stałej dla gospodarczych spraw o zapłatę (art. 29-34 
u.k.s.c.), a przepisy rozdziału 2, działu 3, tytułu II ustawy o kosztach sądowych nie 
przewidują opłat właściwych dla postępowania uproszczonego ani nie odsyłają w 
tym zakresie do art. 28 u.k.s.c.. 
Istotne argumenty przemawiają jednak – zdaniem Sądu Okręgowego – za 
pobieraniem w tych sprawach opłaty stałej właściwej dla postępowania 
uproszczonego (art. 28 u.k.s.c.), obowiązującej we wszystkich sprawach objętych 
tym postępowaniem. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...) 
Apelacja pozwanego została wniesiona od wyroku wydanego po wejściu w 
życie nowej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wobec czego 
opłatę apelacyjną pobiera się na podstawie tej ustawy (zob. postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZ 36/06, OSNC 2007, nr 1, poz. 19 i z 
dnia 25 października 2006 r., III CZP 73/06, "Biuletyn SN" 2007, nr 1, s. 18 oraz 
uchwała z dnia 22 listopada 2006 r., III CZP 86/06, OSNC 2007, nr 7-8, poz. 107). 
Przedstawiony przez Sąd Okręgowy problem prawny jest następstwem 
nałożenia się w rozpoznawanej sprawie różnych postępowań odrębnych, a 
mianowicie postępowania w sprawach gospodarczych oraz postępowania 
uproszczonego. Dla każdego z tych postępowań odmienne są również przepisy 
dotyczące opłat sądowych; w postępowaniu uproszczonym mają one charakter 
wyraźnie preferencyjny (zob. art. 28 u.k.s.c.). 
W obecnym stanie prawnym nie ma już żadnej wątpliwości, że sprawy 
gospodarcze mogą być rozpoznawane w postępowaniu uproszczonym (art. 50514 § 
2 k.p.c.). Sąd Najwyższy dopuścił taką możliwość już wcześniej w uchwale z dnia 
27 listopada 2001 r., III CZP 61/01 (OSNC 2002, nr 5, poz. 62), która ma istotne 
znaczenie także z tej przyczyny, że określono w niej pierwszeństwo przepisów o 
postępowaniu uproszczonym, jako bardziej szczegółowych, w stosunku do 
przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych. Pogląd ten należy 
podzielić. 

Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że rozpoznanie sprawy 
gospodarczej w postępowaniu uproszczonym oznacza zastosowanie przepisów 
właściwych dla tego postępowania, także przepisów dotyczących kosztów 
sądowych. Pogląd ten ma oparcie w wykładni funkcjonalnej i systemowej, nie ma 
bowiem podstaw do różnicowania „statusu” spraw objętych postępowaniem 
uproszczonym. Zamierzeniem ustawodawcy było wprowadzenie stosunkowo 
niskich opłat we wszystkich tych sprawach dla odformalizowania i przyśpieszenia 
postępowania sądowego. Niskie opłaty stałe mają także ułatwiać opłacanie pozwu 
wnoszonego na urzędowym formularzu (art. 5052 k.p.c.), przez naklejanie na nim 
znaków opłaty sądowej o odpowiednim nominale. 
Kwalifikacja spraw do postępowania uproszczonego następuje z pominięciem 
kryterium podmiotowego, istotnego w sprawach gospodarczych (art. 4791 k.p.c.). 
Oznacza to, że ważne są tylko kryteria wymienione w art. 5051 k.p.c., a cechy 
rodzajowe sprawy (tu: sprawy gospodarczej) ulegają „zawieszeniu”. Nie może więc 
być „przeniesienia” przepisów właściwych dla sprawy gospodarczej w sferę 
postępowania uproszczonego. 
Sąd może odstąpić od postępowania uproszczonego, jeżeli sprawa jest 
szczególnie zawiła lub jej rozstrzygnięcie wymaga wiadomości specjalnych (art. 
5057 k.p.c.), wówczas jednak nie pobiera się uzupełniającej opłaty od pozwu i nie 
stosuje się art. 1303 § 2 k.p.c.. Przepis ten akcentuje w sposób jednoznaczny 
wyłączność unormowania przewidzianego w art. 28 u.k.s.c. dla postępowania 
uproszczonego, bowiem pobrana opłata pozostaje aktualna w dalszym 
postępowaniu i nie można jej uzupełnić do wysokości określonej w przepisie 
ogólnym (art. 13 u.k.s.c.). 
W nowej ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zasadą jest 
pobieranie opłaty stałej, także we wskazanych w ustawie sprawach o prawa 
majątkowe (art. 12 u.k.s.c.). Opłata stała wyłącza wówczas pobranie opłaty 
stosunkowej na podstawie art. 13 u.k.s.c. Dla spraw gospodarczych 
rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym nie ma wskazania właściwej 
opłaty stałej w rozdziale 2, działu 3, tytułu II ustawy (art. 29-34 u.k.s.c.), jednakże – 
z przyczyn wymienionych – właściwa opłata stała dla tych spraw została wskazana 
w art. 28 u.k.s.c., przez co wyłączone zostało pobieranie opłaty stosunkowej 
określonej w art. 13 u.k.s.c.. 

W konsekwencji należało rozstrzygnąć przedstawione zagadnienie prawne, 
jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).