III CZP 53/08

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Szczecinie, dotyczące charakteru orzeczenia o nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca bez wymaganego zezwolenia oraz kwestii współuczestnictwa pozwanych. Pierwsze zagadnienie dotyczyło tego, czy sąd orzekając w trybie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, ustala nieważność umowy (orzeczenie deklaratywne) czy ją unieważnia (orzeczenie konstytutywne). Sąd Najwyższy uznał, że orzeczenie wydane na podstawie art. 6 ust. 2 tej ustawy ma charakter deklaratywny. Oznacza to, że sąd jedynie stwierdza istniejącą nieważność, a nie kształtuje stosunek prawny. Sąd podkreślił, że ustawa wprowadza skutek nieważności bezwzględnej nabycia nieruchomości bez wymaganego zezwolenia. Drugie zagadnienie dotyczyło współuczestnictwa koniecznego jednolitego po stronie pozwanych małżonków – obywatela polskiego i cudzoziemca, którzy nabyli nieruchomość do majątku wspólnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że nieruchomość nabywana do majątku wspólnego przez małżonków, gdzie jedno z nich jest cudzoziemcem, jest traktowana jako nabywana przez cudzoziemca w rozumieniu ustawy. Ponieważ sąd nie może orzec nieważności części czynności prawnej dotyczącej tylko jednego małżonka, postępowanie w takiej sprawie dotyczy interesów obu małżonków i zapada w nich jednolity wyrok. W związku z tym, w sprawie zachodzi współuczestnictwo materialne jednolite (art. 73 § 2 k.p.c.), a sprawa może się toczyć tylko łącznie przeciwko obu małżonkom, co oznacza współuczestnictwo konieczne jednolite (art. 72 § 2 k.p.c.).

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający