III CZP 50/12

Sygn. akt III CZP 50/12 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 11 października 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jan Górowski (przewodniczący) 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
SSN Maria Szulc (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa F. sp. z o.o. w C. 
przeciwko A. R. i J. K. 
o zapłatę - w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności, 
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 11 października 2012 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy  
postanowieniem z dnia 2 marca 2012 r.,  
 
"Czy 
postanowienie 
w 
przedmiocie 
odmowy 
wydania 
postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności podlega zaskarżeniu 
zażaleniem?" 
 
a w wypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi, 
 
  
 "Czy po wydaniu stronie procesu tytułu wykonawczego bez 
uprzedniego wydania postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności 
tytułowi egzekucyjnemu istnieje możliwość późniejszego wydania 
takiego postanowienia?" 
 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 2 marca 2012 r. Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi 
Najwyższemu 
do 
rozstrzygnięcia 
zagadnienie 
prawne 
budzące 
poważne 
wątpliwości a mianowicie, czy postanowienie w przedmiocie odmowy wydania 
postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności podlega zaskarżeniu zażaleniem, a 
w wypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi – czy po wydaniu tytułu 
wykonawczego bez uprzedniego wydania postanowienia o nadaniu klauzuli 
wykonalności tytułowi egzekucyjnemu istnieje możliwość późniejszego wydania 
takiego postanowienia. 
Zagadnienie prawne wyłoniło się podczas rozpoznania zażalenia wierzyciela 
na postanowienie Sądu Rejonowego, który oddalił jego wniosek o doręczenie 
odpisu postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności wyrokowi zaocznemu 
opatrzonemu klauzulą natychmiastowej wykonalności z uwagi na nadanie, 
na wniosek wierzyciela, klauzuli wykonalności w brzmieniu określonym w art. 782 
§ 1 k.p.c. - bez wydania oddzielnego postanowienia w tym przedmiocie. 
Źródłem wątpliwości Sądu drugiej instancji jest treść art. 394 § 1 k.p.c. oraz 
art. 795 § 1 k.p.c. Pierwszy z tych przepisów przewiduje zamknięty katalog 
postanowień 
podlegających 
zaskarżeniu 
zażaleniem, 
zaś 
drugi 
stanowi, 
że zażalenie przysługuje na postanowienie co do nadania klauzuli wykonalności. 
Wątpliwość dotyczy kwestii, czy można postanowienie w przedmiocie odmowy 
wydania przez sąd postanowienia o nadaniu klauzuli traktować jako postanowienie 
kończące postępowanie w sprawie, bądź czy możliwe jest zaliczenie takiego 
postanowienia – z uwagi na jego przedmiot - do kategorii postanowień co do 
nadania klauzuli wykonalności. Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że z uwagi 
na  poważne skutki, jakie ma dla wierzyciela odmowa wydania postanowienia 
w przedmiocie 
nadania 
klauzuli 
wykonalności, 
celowe 
byłoby 
przyjęcie 
dopuszczalności zaskarżenia takiego postanowienia.  
W uzasadnieniu drugiego pytania Sąd drugiej instancji wskazał na 
rozbieżność w praktyce sądów powszechnych wywołaną wyrokiem Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 2010 r., P 28/08 (Dz. U. 2010.229.1503), 

 
3 
którym została stwierdzona sprzeczność § 182 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów 
powszechnych (Dz. U. 2007.38.249, dalej r.u.s.p.) z art. 92 ust. 1 Konstytucji 
Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji tego wyroku w orzecznictwie 
ukształtowały się dwa stanowiska: - pierwsze uznaje, że wyeliminowanie 
z porządku prawnego § 182 r.u.s.p. nie prowadzi do zmiany wykładni art. 783 § 3 
k.p.c., bowiem z uwagi na treść § 1 i 2 tego przepisu, miał on jedynie charakter 
uzupełniający, - drugie przyjmuje, iż całość czynności związanych z nadaniem 
klauzuli wykonalności jest postępowaniem sądowym (art. 786 § 1 i 2 k.p.c.), 
w którym zasadą jest nadanie klauzuli w formie postanowienia, zaś § 182 r.u.s.p. 
stanowił wyjątek od tej zasady. Wyeliminowanie z porządku prawnego tego 
przepisu nakłada zatem na sądy obowiązek stosowania przepisów ogólnych 
postępowania cywilnego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Sąd Najwyższy, przystępując do rozpoznania przedstawionego zagadnienia 
prawnego, w pierwszej kolejności zobowiązany jest zbadać, czy zostały 
spełnione formalnoprawne wymogi do przedstawienia zagadnienia prawnego, 
a w konsekwencji, czy zaistniały przesłanki do podjęcia uchwały.  
Ustawodawca, 
przyznając 
sądowi 
drugiej 
instancji 
uprawnienie 
do 
przedstawienia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego na podstawie art. 390 
§ 1 k.p.c., uzależnił skuteczność skorzystania z niego od wystąpienia w sprawie 
poważnych wątpliwości prawnych oraz niezbędności oczekiwanej odpowiedzi do 
rozstrzygnięcia sprawy. Przymiotnik kwalifikujący „poważne” oznacza, że istnieją 
zasadnicze trudności w ich wyjaśnieniu przy wykorzystaniu podstawowych metod 
wykładni a nadto, że w przypadku powstania wątpliwości zwykłych sąd odwoławczy 
obowiązany jest rozwiązać je we własnym zakresie (postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 25 stycznia 2007 r., III CZP 100/06, niepubl., z dnia  
14 października 2010 r., III CZP 66/10, niepubl., z dnia 20 października 2010 r., 
III CZP 68/10, niepubl. i postanowienia w nim powołane, z dnia 26 października 
2011 r., III CZP 59/11, niepubl.).  

 
4 
Przedstawione 
zagadnienie 
prawne 
nie 
odpowiada 
przytoczonym 
wymaganiom przede wszystkim dlatego, że nie spełnia wymagania wystąpienia 
w sprawie poważnych wątpliwości prawnych oraz niezbędności oczekiwanej 
odpowiedzi do rozstrzygnięcia sprawy. 
W świetle treści art. 795 § 1 i 2 k.p.c., zaskarżeniu podlega zarówno 
postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, jak i postanowienie o odmowie 
nadania 
klauzuli 
wykonalności. 
Na 
zaskarżalność 
orzeczenia 
zarówno 
pozytywnego, jak i negatywnego wskazuje jednoznacznie zastrzeżenie w § 2 tego 
przepisu  terminu do wniesienia zażalenia zarówno dla dłużnika, jak i wierzyciela. 
W pytaniu prawnym zawarta została wątpliwość, powstała zapewne na tle stanu 
faktycznego, czy służy zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy 
wydania postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności, a zatem tak, jakby treścią 
postanowienia miała być odmowa wydania postanowienia, a nie odmowa nadania 
klauzuli wykonalności. Tymczasem każde postanowienie wydane wskutek wniosku 
wierzyciela o nadanie klauzuli wykonalności, czy też wskutek wniosku o wydanie 
postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności, musi być traktowane jako 
postanowienie, którego treścią jest rozstrzygnięcie o nadaniu klauzuli wykonalności 
(pozytywne lub negatywne), niezależnie od tego czy uprzednio została nadana, bez 
wydania odrębnego postanowienia, klauzula w formie pieczęci w brzmieniu 
określonym przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości, o którym mowa w art. 
783 § 2 k.p.c. Przedmiotem postanowienia jest bowiem nadanie klauzuli 
wykonalności i nie jest możliwe orzeczenie o wniosku o wydanie postanowienia bez 
odniesienia się w jego treści do kwestii nadania klauzuli lub odmowy jej nadania. 
Przesłanki nadania klauzuli wykonalności na rzecz wierzyciela lub innych 
podmiotów, wydania tytułu wykonawczego lub kolejnych tytułów wykonawczych 
określają szczegółowo przepisy art. 776 – 795 kodeksu postępowania cywilnego. 
Jeżeli zatem sąd wydał tytuł wykonawczy uznając, że zachodzą przesłanki do 
nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, nie jest dopuszczalne 
następcze wydanie odrębnego, niejako „sanującego” postanowienia w przedmiocie 
nadania klauzuli wykonalności.  

 
5 
Nie można nadto uznać, że udzielenie odpowiedzi jest niezbędne do 
rozpoznania zażalenia przez Sąd drugiej instancji. Sąd Rejonowy zaskarżonym 
postanowieniem oddalił wniosek o doręczenie odpisu postanowienia o nadaniu 
klauzuli wykonalności a nie, jak wnosił wierzyciel, o wydanie postanowienia 
o nadaniu klauzuli wykonalności. Przedmiotem kontroli Sądu Okręgowego nie jest 
zatem postanowienie o odmowie wydania postanowienia o nadaniu klauzuli 
wykonalności, a postanowienie oddalające wniosek o doręczenie odpisu 
postanowienia, które w ogóle nie zostało wydane. W tym wypadku w ogóle nie ma 
zastosowania art. 795 k.p.c., a poprzez art. 13 § 2 k.p.c. przepisy ogólne kodeksu 
postępowania cywilnego, które w art. 394 § 1 k.p.c. przewidują zażalenie 
na  odmowę doręczenia uzasadnienia, natomiast nie przewidują zażalenia na 
odmowę doręczenia odpisu orzeczenia. Poza granicę rozważań związanych 
z przedstawieniem pytania prawnego wykracza ocena, czy Sąd Rejonowy  
rozpoznał wniosek wierzyciela wszczynający niniejsze postępowanie. 
Zważywszy na powyższe orzeczono jak w sentencji.