III CZP 50/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrzył zagadnienie prawne dotyczące tego, czy art. 95 ustawy Prawo bankowe (w brzmieniu po nowelizacji z 2004 r.) jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a tym samym, czy od 1 maja 2004 r. wystarczającą podstawą wpisu hipoteki na rzecz banku jest, obok dokumentów bankowych, oświadczenie właściciela nieruchomości złożone w zwykłej formie pisemnej. Zagadnienie wyłoniło się w sprawie, gdzie Sąd Rejonowy oddalił wniosek o wpis zmiany hipoteki z powodu braku oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości co do stosunku obu przepisów i formy oświadczenia. Sąd Najwyższy, analizując historyczny rozwój przepisów (art. 50 Prawa bankowego z 1989 r., późniejsze nowelizacje art. 95 Prawa bankowego) oraz orzecznictwo, doszedł do wniosku, że art. 95 Prawa bankowego stanowi przepis szczególny. Dokumenty bankowe wymienione w art. 95 ust. 1 Prawa bankowego są samodzielną podstawą wpisu hipoteki bankowej. Nie jest wymagane oświadczenie właściciela nieruchomości w formie aktu notarialnego, a wystarczające jest oświadczenie złożone w formie pisemnej, zgodnie z intencją ustawodawcy dążącego do odformalizowania procedury ustanawiania hipoteki bankowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanawianie i wpis hipoteki bankowej, stosunek przepisów Prawa bankowego do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, forma oświadczeń w prawie rzeczowym.
Dotyczy stanu prawnego po nowelizacji Prawa bankowego z 2004 r. i specyfiki hipoteki bankowej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 95 ustawy Prawo bankowe (w brzmieniu po nowelizacji z 2004 r.) jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 95 ustawy Prawo bankowe jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 95 Prawa bankowego w sposób kompleksowy reguluje podstawę wpisu hipoteki bankowej, stanowiąc przepis szczególny wobec ogólnej regulacji zawartej w ustawie o księgach wieczystych i hipotece. Dokumenty bankowe wymienione w art. 95 ust. 1 Prawa bankowego stanowią samodzielną podstawę wpisu.
Czy od 1 maja 2004 r. wystarczającą podstawą wpisu hipoteki na rzecz banku jest, obok dokumentów bankowych, oświadczenie właściciela nieruchomości złożone w zwykłej formie pisemnej bez notarialnego poświadczenia podpisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dokumenty bankowe wymienione w art. 95 ust. 1 Prawa bankowego stanowią samodzielną podstawę wpisu hipoteki bankowej, a oświadczenie właściciela nieruchomości złożone w formie pisemnej jest wystarczające.
Uzasadnienie
Analiza art. 95 Prawa bankowego, w tym jego uzasadnienie legislacyjne, wskazuje na intencję ustawodawcy do odformalizowania trybu ustanawiania hipoteki bankowej. Dokumenty bankowe są wystarczającą podstawą wpisu, a przepis art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie ma zastosowania, gdy przepisy szczególne (jak art. 95 Prawa bankowego) przewidują inną formę dokumentu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "I.I.", spółka z o.o. w S. | spółka | wnioskodawca |
| BPH Bank Hipoteczny S.A. z siedzibą w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (6)
Główne
Pr.bank. art. 95 § ust. 1
Prawo bankowe
Dokumenty bankowe wymienione w tym przepisie stanowią samodzielną podstawę wpisu hipoteki bankowej.
Pr.bank. art. 95 § ust. 3
Prawo bankowe
Potwierdza, że dokumenty z ust. 1 stanowią podstawę wpisu hipoteki.
Pomocnicze
Pr.bank. art. 95 § ust. 4
Prawo bankowe
Dotyczy oświadczenia właściciela nieruchomości, które powinno być złożone w formie pisemnej.
u.k.w.h. art. 31 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Ogólna zasada dotycząca podstawy wpisu, która nie ma zastosowania, gdy przepisy szczególne (jak Prawo bankowe) przewidują inną formę.
u.k.w.h. art. 32 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wyjątek od zasady legalizmu materialnego, pozwalający na wpis na podstawie oświadczenia właściciela.
k.c. art. 245 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy formy oświadczeń woli, w tym poświadczenia podpisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 95 Prawa bankowego jest przepisem szczególnym (lex specialis) wobec art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. • Dokumenty bankowe wymienione w art. 95 ust. 1 Prawa bankowego stanowią samodzielną podstawę wpisu hipoteki bankowej. • Intencją ustawodawcy było odformalizowanie trybu ustanawiania hipoteki bankowej.
Odrzucone argumenty
Konieczność złożenia oświadczenia właściciela nieruchomości w formie aktu notarialnego. • Stosowanie ogólnych przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece zamiast przepisu szczególnego Prawa bankowego.
Godne uwagi sformułowania
art. 95 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (...) jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece • dokumenty bankowe wymienione w art. 95 ust. 1 Pr.bank. stanowią samodzielną podstawę wpisu hipoteki bankowej • nie można pominąć tej rationis legis i zakładać, że redakcja art. 95 Pr.bank. jest wynikiem przeoczenia ustawodawcy
Skład orzekający
Helena Ciepła
przewodniczący-sprawozdawca
Mirosław Bączyk
członek
Tadeusz Żyznowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanawianie i wpis hipoteki bankowej, stosunek przepisów Prawa bankowego do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, forma oświadczeń w prawie rzeczowym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po nowelizacji Prawa bankowego z 2004 r. i specyfiki hipoteki bankowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię praktyczną dla banków i właścicieli nieruchomości dotyczącą formy ustanowienia hipoteki, co ma bezpośrednie przełożenie na obrót prawny.
“Hipoteka bankowa bez aktu notarialnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe przepisy!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.