III CZP 5/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Szczecinie, dotyczące prawa pierwokupu w przypadku zamiany ułamkowej części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Sprawa wywodziła się z wniosku o wpis prawa własności, który został oddalony przez Sąd Rejonowy, uznając umowę zamiany i darowizny za nieważną z powodu braku realizacji prawa pierwokupu przez współuprawnionego. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 172 ust. 6 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który stanowi o zbywalności udziałów i prawie pierwokupu dla pozostałych współuprawnionych, podkreślił, że przepisy kodeksu cywilnego dotyczące prawa pierwokupu (art. 596-602 k.c.) odnoszą się wprost do umowy sprzedaży. Z uwagi na brak przepisów szczególnych w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych regulujących sposób wykonania prawa pierwokupu i jego skutki, zastosowanie znajduje art. 600 § 1 k.c., który wiąże skutek umowy sprzedaży z wykonaniem pierwokupu. Sąd uznał, że prawo pierwokupu nie może być stosowane do umowy zamiany, nawet przez analogię, ponieważ brak jest przedmiotu świadczenia wzajemnego po stronie uprawnionego do pierwokupu, a zamiana dotyczy prawa do rzeczy oznaczonej co do tożsamości. Ustanowienie prawa pierwokupu w przypadku zamiany prowadziłoby do jego niewykonalności. W związku z tym Sąd Najwyższy stwierdził, że pojęcie „zbycia” w art. 172 ust. 6 u.s.m. należy interpretować wąsko, jako umowę sprzedaży.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu zastosowania prawa pierwokupu w kontekście ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, rozróżnienie między sprzedażą a zamianą w kontekście prawa pierwokupu.
Dotyczy specyficznej sytuacji zamiany ułamkowej części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w przypadku zawarcia umowy zamiany, której przedmiotem jest ułamkowa część spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, pozostałym współuprawnionym z tytułu własnościowego prawa do tego lokalu przysługuje prawo pierwokupu, o którym mowa w art. 172 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozostałym współuprawnionym nie przysługuje prawo pierwokupu w przypadku umowy zamiany.
Uzasadnienie
Prawo pierwokupu, uregulowane w kodeksie cywilnym, jest ściśle związane z umową sprzedaży. Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych nie zawiera przepisów szczególnych, które rozszerzałyby jego zastosowanie na umowę zamiany. Stosowanie prawa pierwokupu do umowy zamiany byłoby niewykonalne, co prowadzi do wniosku, że przepis art. 172 ust. 6 u.s.m. dotyczy wyłącznie umowy sprzedaży.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Małgorzata U. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Bartosz Ś. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Katarzyna B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (4)
Główne
u.s.m. art. 172 § ust. 6
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Przepis ten stanowi, że zbywalne jest nie tylko spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, lecz również udział w takim prawie, a pozostałym współuprawnionym przysługuje prawo pierwokupu. Sąd interpretuje pojęcie 'zbycia' w tym przepisie jako umowę sprzedaży.
Pomocnicze
k.c. art. 596
Kodeks cywilny
Definiuje prawo pierwokupu jako pierwszeństwo kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby druga strona sprzedała rzecz osobie trzeciej.
k.c. art. 600 § § 1
Kodeks cywilny
Określa, że przez wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku między uprawnionym a zobowiązanym umowa sprzedaży tej samej treści, co umowa zawarta przez zobowiązanego z osobą trzecią.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do rozstrzygania zagadnień prawnych przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo pierwokupu, zgodnie z przepisami k.c., jest ściśle związane z umową sprzedaży. • Zastosowanie prawa pierwokupu do umowy zamiany byłoby niewykonalne ze względu na brak przedmiotu świadczenia wzajemnego po stronie uprawnionego. • Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych nie zawiera przepisów szczególnych, które rozszerzałyby zastosowanie prawa pierwokupu na umowę zamiany.
Odrzucone argumenty
Interpretacja art. 172 ust. 6 u.s.m. powinna obejmować wszelkie formy zbycia, w tym zamianę.
Godne uwagi sformułowania
Nie można jednak abstrahować od tego, że istota prawa pierwokupu, sposób jego wykonania i skutki określone zostały w przepisach kodeksu cywilnego (art. 596- 602), a model prawa pierwokupu jest ściśle związany z umową sprzedaży. • Do umowy zamiany nie może być stosowany nawet przez analogię ze względu na brak przedmiotu świadczenia wzajemnego po stronie uprawnionego do pierwokupu. • Przyjęcie więc, że na podstawie art. 172 ust. 6 u.s.m. prawo pierwokupu przysługuje nie tylko w razie umowy sprzedaży udziału we własnościowym prawie do lokalu, ale również w przypadku zamiany, powodowałoby niewykonalność tego prawa, a nie można przypisywać ustawodawcy zamiaru ustanowienia niewykonalnego prawa pierwokupu.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Dończyk
członek
Marek Sychowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu zastosowania prawa pierwokupu w kontekście ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, rozróżnienie między sprzedażą a zamianą w kontekście prawa pierwokupu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zamiany ułamkowej części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne rozróżnienie między sprzedażą a zamianą w kontekście prawa pierwokupu, co jest kluczowe dla praktyków obrotu nieruchomościami i prawem spółdzielczym.
“Zamiana udziału w mieszkaniu spółdzielczym – czy grozi Ci utrata prawa pierwokupu?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.