III CZP 46/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie trzech sędziów rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Koninie, dotyczące dopuszczalności badania ważności uchwały walnego zgromadzenia spółki wodnej odmawiającej zgody na wystąpienie członka, oraz możliwości bezpośredniego stosowania norm Konstytucji w takiej sprawie. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, wskazując na odmienność stanu faktycznego od sprawy, na tle której wcześniej odmawiał podjęcia uchwały. Podkreślono, że żądanie powoda dotyczyło ustalenia ustania członkostwa, a nie uchylenia uchwały. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że możliwość badania ważności uchwały jako kwestii prejudycjalnej nie przesądza o skutecznym wystąpieniu ze spółki, gdyż postanowienie statutu wymagające zgody walnego zgromadzenia nadal obowiązuje. Wskazano również na wątpliwości dotyczące bezpośredniego stosowania norm Konstytucji, gdyż Sąd Okręgowy nie wskazał konkretnych przepisów. Analizując jednak przepisy Prawa wodnego i Konstytucji (art. 12 i 58 ust. 1), Sąd Najwyższy stwierdził, że spółki wodne są zrzeszeniami dobrowolnymi, a członkostwo w nich powinno być dobrowolne, również w przypadku powstania ex lege na podstawie art. 165 ust. 7 Prawa wodnego. Postanowienie statutu uzależniające wystąpienie od zgody walnego zgromadzenia jest sprzeczne z Konstytucją i przepisami Kodeksu cywilnego (art. 3651 k.c.), ponieważ prowadzi do przymusowego członkostwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności wystąpienia członka ze spółki wodnej, nawet wbrew postanowieniom statutu, powołując się na konstytucyjne zasady wolności zrzeszania się i dobrowolności członkostwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji spółek wodnych i członkostwa powstałego ex lege. Interpretacja przepisów Prawa wodnego i Konstytucji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy statut spółki wodnej może ograniczać uprawnienie członka do wystąpienia ze spółki, gdy jego członkostwo powstało ex lege na podstawie art. 165 ust. 7 Prawa wodnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, statut spółki wodnej nie może ograniczać uprawnienia członka do wystąpienia ze spółki w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Spółki wodne są zrzeszeniami dobrowolnymi, a członkostwo powinno być dobrowolne. Postanowienie statutu wymagające zgody walnego zgromadzenia na wystąpienie członka prowadzi do przymusowego członkostwa, co jest sprzeczne z Konstytucją (art. 12 i 58 ust. 1) oraz przepisami Kodeksu cywilnego (art. 3651 k.c.).
Czy w sprawie o ustalenie istnienia członkostwa w spółce wodnej dopuszczalne jest badanie ważności uchwały walnego zgromadzenia spółki wodnej odmawiającej zgody na wystąpienie ze spółki?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii wprost, wskazując, że możliwość badania ważności uchwały jako kwestii prejudycjalnej nie przesądza o skutecznym wystąpieniu ze spółki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zaznaczył, że żądanie powoda dotyczyło ustalenia ustania członkostwa, a nie uchylenia uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały nie zastępuje zgody walnego zgromadzenia, jeśli statut jej wymaga.
Czy normy Konstytucji mogą być w sprawie o ustalenie członkostwa w spółce wodnej stosowane bezpośrednio, skoro w ustawie Prawo wodne nie przewidziano prawa wystąpienia członka ze spółki, a jedynie możliwość jego wykluczenia?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii wprost, wskazując na brak wskazania przez Sąd Okręgowy konkretnych przepisów Konstytucji do bezpośredniego zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że nie może abstrakcyjnie rozstrzygać o bezpośrednim stosowaniu norm Konstytucji ani oceniać zgodności przepisów Prawa wodnego z Konstytucją, co należy do właściwości Trybunału Konstytucyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Adam G. | osoba_fizyczna | powód |
| Gminna Spółka Wodna w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
Pr.wod. art. 165 § ust. 7
Ustawa – Prawo wodne
Następca prawny członka spółki wodnej wstępuje w prawa i obowiązki członka ex lege, zachowując treść stosunku członkostwa, w tym uprawnienie do wystąpienia ze spółki, jeśli przysługiwało poprzednikowi.
Pomocnicze
k.c. art. 3651
Kodeks cywilny
Stosunek członkostwa w spółce wodnej jest stosunkiem zobowiązaniowym i bezterminowym o charakterze ciągłym, który wygasa po wypowiedzeniu.
k.c. art. 58 § § 1 i 3
Kodeks cywilny
Ocena, czy statut spółki nie zawiera postanowień sprzecznych z ustawą i jako takich nieważnych.
Konstytucja art. 12
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wolność tworzenia i działania dobrowolnych zrzeszeń.
Konstytucja art. 58 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wolność zrzeszania się.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu żądaniem pozwu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Statut spółki wodnej nie może ograniczać konstytucyjnego prawa do wolności zrzeszania się i dobrowolności członkostwa. • Członkostwo w spółce wodnej, nawet powstałe ex lege, powinno być dobrowolne, co obejmuje prawo do wystąpienia. • Postanowienie statutu wymagające zgody walnego zgromadzenia na wystąpienie członka jest sprzeczne z prawem i Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Statut spółki wodnej może ograniczać prawo członka do wystąpienia, jeśli tak stanowi jego treść. • Prawo wodne nie przewiduje wprost prawa wystąpienia członka ze spółki, a jedynie możliwość wykluczenia.
Godne uwagi sformułowania
Statut spółki wodnej nie może ograniczać uprawnienia członka do wystąpienia ze spółki również wtedy, gdy jego członkostwo powstało ex lege • Dobrowolność członkostwa oznacza zaś zarówno swobodę przystąpienia do zrzeszenia, jak i wystąpienia z niego • Postanowienie statutu spółki jest sprzeczne z art. 12 i 58 ust. 1 Konstytucji.
Skład orzekający
Katarzyna Tyczka-Rote
przewodniczący
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wystąpienia członka ze spółki wodnej, nawet wbrew postanowieniom statutu, powołując się na konstytucyjne zasady wolności zrzeszania się i dobrowolności członkostwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółek wodnych i członkostwa powstałego ex lege. Interpretacja przepisów Prawa wodnego i Konstytucji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywatelskich (wolność zrzeszania się) w kontekście specyficznej formy organizacji jaką są spółki wodne, co może być ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym, cywilnym oraz dla osób zainteresowanych prawami członków stowarzyszeń.
“Czy możesz zostać zmuszony do pozostania w spółce wodnej? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.