III CZP 42/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienia prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w P. dotyczące umowy pożyczki będącej kredytem konsumenckim. Kluczowe wątpliwości dotyczyły tego, czy pozaodsetkowe koszty kredytu, nawet mieszczące się w ustawowych limitach (art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim), mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (art. 385¹ k.c.), oraz czy prowizja jest świadczeniem głównym w rozumieniu tego przepisu. Sąd Najwyższy, odwołując się do wykładni przepisów unijnych dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności w sprawach C-779/18 i C-84/19, uznał, że sama okoliczność nieprzekroczenia ustawowego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu nie wyłącza możliwości ich oceny pod kątem abuzywności. Wskazał, że przepisy te nie wyłączają kontroli sądowej nad tymi kosztami. W odniesieniu do kwestii, czy prowizja stanowi świadczenie główne, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że wymaga to indywidualnej oceny konkretnej umowy i jej postanowień, w tym analizy przejrzystości i zrozumienia dla konsumenta, co nie jest możliwe w trybie abstrakcyjnego rozstrzygania zagadnienia prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKontrola abuzywności pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego, nawet jeśli mieszczą się w ustawowych limitach.
Dotyczy umów kredytu konsumenckiego. Kwestia prowizji jako świadczenia głównego wymaga indywidualnej analizy umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w razie rozwiązania umowy pożyczki (kredytu konsumenckiego) na skutek wypowiedzenia przez pożyczkodawcę z powodu zaległości w spłacie, świadczenie stanowiące wynagrodzenie prowizyjne (prowizja) jest pozaodsetkowym kosztem kredytu podlegającym obniżeniu zgodnie z art. 36a ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Okoliczność, że pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie przekraczają wysokości określonej w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie wyłącza oceny, czy postanowienia określające te koszty są niedozwolone (art. 385¹ § 1 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na orzecznictwie TSUE (wyrok w sprawie C-779/18), zgodnie z którym art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie wyłącza spod kontroli abuzywności warunków umownych, które mieszczą się w krajowych limitach, jeśli nie odzwierciedlają one bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Przepisy art. 36a u.k.k. wyznaczają jedynie ramy, a nie wyłączają kontroli z art. 385¹ k.c.
Czy świadczenie określone jako „wynagrodzenie prowizyjne” bądź „prowizja” w umowie pożyczki (kredytu konsumenckiego) jest świadczeniem głównym w rozumieniu art. 385¹ § 1 zd. 2 k.c.?
Odpowiedź sądu
Odmówiono podjęcia uchwały w tym zakresie.
Uzasadnienie
Kwestia, czy prowizja jest świadczeniem głównym, wymaga indywidualnej oceny konkretnej umowy, jej przejrzystości i zrozumienia dla konsumenta, co nie jest możliwe w trybie abstrakcyjnego rozstrzygania zagadnienia prawnego. Orzecznictwo TSUE wskazuje na potrzebę analizy charakteru, postanowień i systematyki umowy oraz kontekstu faktycznego i prawnego.
Czy w sytuacji, gdy wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego nie przekracza maksymalnego pułapu z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, dopuszczalne jest badanie tych postanowień pod kątem niedozwolonych postanowień umownych (art. 385¹ § 1 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Okoliczność, że pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie przekraczają wysokości określonej w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie wyłącza oceny, czy postanowienia określające te koszty są niedozwolone (art. 385¹ § 1 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na orzecznictwie TSUE (wyrok w sprawie C-779/18), zgodnie z którym art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie wyłącza spod kontroli abuzywności warunków umownych, które mieszczą się w krajowych limitach, jeśli nie odzwierciedlają one bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Przepisy art. 36a u.k.k. wyznaczają jedynie ramy, a nie wyłączają kontroli z art. 385¹ k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S. A. | spółka | powód |
| G. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
u.k.k. art. 36a § 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określa wzór ustalania maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu. Nie wyłącza oceny postanowień określających te koszty pod kątem abuzywności.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych w umowach z konsumentami. Kontrola abuzywności nie jest wyłączona, nawet jeśli koszty mieszczą się w ustawowych limitach.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Zdanie drugie definiuje pojęcie głównych świadczeń stron. Kwestia, czy prowizja jest świadczeniem głównym, wymaga indywidualnej analizy umowy.
k.c. art. 359 § 2¹
Kodeks cywilny
Określa maksymalną wysokość odsetek. W kontekście prowizji, sąd pierwszej instancji rozważał możliwość obejścia tego przepisu.
u.k.k. art. 5 § 6a
Ustawa o kredycie konsumenckim
Definiuje pozaodsetkowe koszty kredytu.
u.k.k. art. 49 § 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Dotyczy obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku spłaty przed terminem. Sąd Okręgowy rozważał jego zastosowanie do prowizji.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
u.k.k. art. 36a § 2
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu.
k.c. art. 720 § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
u.k.k. art. 30 § 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Wymogi dotyczące treści umowy o kredyt konsumencki.
Prawo bankowe art. 69 § 2
Ustawa Prawo bankowe
Dotyczy prowizji od udzielonego kredytu w prawie bankowym.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie przekraczają wysokości określonej w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie wyłącza oceny, czy postanowienia określające te koszty są niedozwolone • przepisy art. 36a u.k.k. nie określają pozytywnie, w sposób bezwzględnie wiążący, liczby, charakteru i konkretnej wysokości kosztów składających się na pozaodsetkowe koszty kredytu, a jedynie wytyczają ramy • wymóg przejrzystości należy rozumieć w sposób rozszerzający, to znaczy w ten sposób, iż wymaga ono nie tylko, aby dany warunek był zrozumiały dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, lecz by konsument ten był również w stanie ocenić, na podstawie precyzyjnych i zrozumiałych kryteriów, konsekwencje ekonomiczne dla niego
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący
Maria Szulc
członek
Roman Trzaskowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kontrola abuzywności pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego, nawet jeśli mieszczą się w ustawowych limitach."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytu konsumenckiego. Kwestia prowizji jako świadczenia głównego wymaga indywidualnej analizy umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie SN rozstrzyga kluczową kwestię dla ochrony konsumentów kredytobiorców, dotyczącą możliwości kwestionowania kosztów kredytu nawet przy braku przekroczenia ustawowych limitów. Jest to istotne dla szerokiego grona konsumentów i praktyków prawa.
“Czy koszty kredytu konsumenckiego mogą być abuzywne, nawet jeśli mieszczą się w ustawowych limitach? Sąd Najwyższy daje odpowiedź!”
Dane finansowe
WPS: 14 588,56 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.