III CZP 36/25

III CZP 36/25 
 
 
  
UCHWAŁA 
  
9 lutego 2026 r. 
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 
  
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) 
SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) 
SSN Władysław Pawlak 
Protokolant Arkadiusz Połaniecki 
  
na posiedzeniu jawnym 9 lutego 2026 r. w Warszawie 
w sprawie z powództwa Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej 
działającego na rzecz małoletniego P. P. 
przeciwko A. D. i M. P. 
o alimenty, 
na skutek przedstawienia przez Sąd Okręgowy w Krakowie 
postanowieniem z 19 września 2025 r., XI 1 Cz 138/23, 
zagadnienia prawnego: 
  
  
„Czy w sprawie o roszczenia alimentacyjne, w której powodem jest 
dyrektor miejskiego ośrodka pomocy społecznej (art. 112 ust 2 i 3 
ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej) 
pełnomocnikiem powoda może być przedstawiciel właściwego w 
sprawach z zakresu pomocy społecznej organu jednostki samorządu 
terytorialnego 
(art. 
87 
§ 
3 
kpc)?”, 
a w razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej na to pytanie: 
„Czy przedstawiciela właściwego w sprawach z zakresu pomocy 
społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego w miastach na 
prawach powiatu wyznacza prezydent miasta czy rada miasta czy też 
dyrektor 
miejskiego 
ośrodka 
pomocy 
społecznej?”,  
a w razie udzielenia odpowiedzi na to pytanie, że jest to dyrektor 
miejskiego 
ośrodka 
pomocy 
społecznej: 
„Czy dyrektor miejskiego ośrodka pomocy społecznej wyznacza 
przedstawiciela 
poprzez 
udzielenie 
pełnomocnictwa, 
czy 
też 
wyznaczenie 
to 
winno 
nastąpić 
odrębnie 
od 
udzielenia 
pełnomocnictwa?”. 
 

III CZP 36/25              
2 
 
 
  
podjął uchwałę: 
  
Dyrektor miejskiego ośrodka pomocy społecznej dochodzący 
roszczeń alimentacyjnych na podstawie art. 38 ustawy z dnia 9 
czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy 
zastępczej (jedn. tekst: Dz. U. z 2022 r., poz. 447 ze zm.) może 
ustanowić pełnomocnikiem procesowym pracownika miejskiego 
ośrodka 
pomocy 
społecznej 
jako 
przedstawiciela 
organu 
jednostki samorządu terytorialnego właściwego w sprawach z 
zakresu pomocy społecznej w rozumieniu art. 87 § 3 k.p.c.  
  
Grzegorz Misiurek      Dariusz Dończyk     Władysław Pawlak 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

III CZP 36/25              
3 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wystąpił do Sądu 
Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie o zasądzenie na rzecz 
małoletniego P. P. od jego matki A. D. oraz ojca M. P. alimentów w kwotach po 
300,00 zł miesięcznie. Oba pozwy zostały podpisane przez E. S. – pracownicę 
MOPS, która dołączyła do nich pisemne pełnomocnictwa udzielone przez 
Dyrektora. Dyrektor MOPS został wezwany przez przewodniczącego w Sądzie 
Rejonowym dla Krakowa- - Podgórza w Krakowie do uzupełnienia braków 
formalnych pozwów przez ich podpisanie, lecz w zakreślonym terminie nie dokonał 
tych czynności.  
Zarządzeniem z 4 kwietnia 2023 r.  przewodniczący zarządził zwrot pozwów, 
wobec 
nieuzupełnienia 
przez 
powoda 
wymienionych 
braków 
formalnych. 
W uzasadnieniu wskazał, że Dyrektor MOPS jest uprawniony – w świetle art. 38 
ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 
(aktualny jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 177; dalej: „u.w.r.p.z.”) – do wniesienia 
pozwu o alimenty na rzecz dziecka pozostającego w pieczy zastępczej, jednak 
pełnomocnictwa w tym zakresie może udzielić tylko adwokatowi lub radcy 
prawnemu, gdyż art. 87 § 3 k.p.c. w tym przypadku nie znajduje zastosowania. 
Dyrektor MOPS w zażaleniu na to zarządzenie wniósł o jego uchylenie, 
zarzucając naruszenie art.  130 § 1 k.p.c. i podnosząc, że stosownie do art. 87 § 3 
k.p.c., w sprawach o roszczenia alimentacyjne pełnomocnikiem może być 
przedstawiciel właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu 
jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji pozarządowej, mającej na celu 
udzielanie pomocy rodzinie, a więc również upoważniony przez Dyrektora 
pracownik MOPS. 
Przy rozpoznawaniu zażalenia Sąd Okręgowy w Krakowie powziął poważne 
wątpliwości, którym dał wyraz w zagadnieniach prawnych przedstawionych Sądowi 
Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 

III CZP 36/25              
4 
 
 
Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie powiatu obowiązanego do 
finansowania pobytu dziecka w pieczy zastępczej (dalej: „Kierownik PCPR”), po 
zasięgnięciu opinii asystenta rodziny, a  jeżeli rodzinie dziecka nie został 
przydzielony asystent rodziny – po zasięgnięciu opinii podmiotu organizującego 
pracę z rodziną, może dochodzić na rzecz dziecka przebywającego w pieczy 
zastępczej świadczeń alimentacyjnych (art. 38 ust. 1 u.w.r.s.p.z.);  w przypadku 
zaś, gdy od umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej upłynął rok jest on 
obowiązany dochodzić tych świadczeń (art. 38 ust. 2 u.w.r.s.p.z.);  w  każdej z tych 
sytuacji w postępowaniu przed sądem do kierownika powiatowego centrum pomocy 
rodzinie stosuje się odpowiednio przepisy o udziale prokuratora w postępowaniu 
cywilnym (art. 38 ust. 3 u.w.r.s.p.z.). 
Kierownik PCPR może również – na podstawie art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 
12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 1283; 
dalej: „u.p.s.”) – wytaczać na rzecz obywateli powództwa o roszczenia 
alimentacyjne; również w tym przypadku w postępowaniu przed sądem stosuje się 
odpowiednio przepisy o udziale prokuratora w postępowaniu cywilnym.  
Zadania powiatowych centrów pomocy rodzinie w miastach na prawach 
powiatu realizują miejskie ośrodki pomocy społecznej, które mogą być nazwane 
„miejskimi ośrodkami pomocy rodzinie” (art. 112 ust. 2 u.p.s.) a w przypadku 
przekształcenia miejskiego ośrodka pomocy społecznej w centrum usług 
społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu 
usług społecznych przez centrum usług społecznych – centrum usług społecznych. 
W świetle powyższych unormowań, nie budzi wątpliwości, że Dyrektorowi 
MOPS, podobnie jak Kierownikowi PCPR, przysługuje legitymacja procesowa 
czynna w sprawach o alimenty. Wytaczając takie powództwo na rzecz oznaczonej 
osoby, występuje on w roli strony czynnej postępowania i przysługują mu wszelkie 
związane z tą pozycją uprawnienia procesowe; działa z mocy ustawy jako powód 
w imieniu własnym, ale na rzecz innej osoby. Może on zatem w procesie o alimenty 
ustanowić pełnomocnika procesowego; może nim być nie tylko adwokata lub radca 
prawny (art. 87 § 1 k.p.c.). lecz również osoba padająca kwalifikacje określone 
w art. 87 § 3 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, w sprawach o roszczenia 

III CZP 36/25              
5 
 
 
alimentacyjne pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego 
w sprawach 
z 
zakresu 
pomocy 
społecznej 
organu 
jednostki 
samorządu 
terytorialnego. Przepis ten nie określa, kto może być uznany za przedstawiciela 
organu jednostki samorządu terytorialnego ani kto może ustanowić pełnomocnikiem 
takiego przedstawiciela. W tej ostatniej kwestii nie powinno jednak budzić 
wątpliwości, że skoro Kierownik MOPS wytaczając powództwo o alimenty na rzecz 
oznaczonej osoby występuje w roli strony czynnej postępowania i działa w zakresie 
pomocy społecznej, to przysługują mu związane z tą pozycją wszystkie 
uprawnienia procesowe, w tym uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa 
przewidzianego w art. 87 § 3 k.p.c. 
Dyrektor MOPS nie jest organem jednostki samorządu terytorialnego 
właściwym w sprawach z zakresu pomocy społecznej; jest nim starosta (art. 112 
ust. 5 u.p.s,) albo - w miastach na prawach powiatu – prezydent miasta.  
W orzecznictwie zwrócono uwagę, że istotą i celem wprowadzenia 
unormowania przewidzianego w art. 87 § 3 k.p.c. było wzmocnienie ochrony 
uprawnionego w sprawach w sprawach o ustalenie ojcostwa i o roszczenie 
alimentacyjne, co niewątpliwie ułatwia przyjęte w nim rozwiązanie, umożliwiające 
ustanowienia pełnomocnikiem takiej osoby przedstawiciela organizacji społecznej, 
mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie. (zob. postanowienie Sądu 
Najwyższego z 25 lutego 1999 r., I CZ 9/99, OSNC 1999, Nr 9, poz. 155).  Pojęcie 
„przedstawiciela” w rozumieniu tego przepisu należy zatem interpretować 
z uwzględnieniem tego założenia. Należy więc uznać, że jest nim nie tylko Dyrektor 
MOPS wykonujący – jak już wskazano - sprawach dotyczących pomocy społecznej, 
a więc dotyczących m.in. dochodzenia roszczeń alimentacyjnych zadania 
prezydenta miasta (starosty), lecz również pracownicy MOPS, którzy wykonują 
obowiązki powierzone im w tym zakresie przez Dyrektora w ramach stosunku 
pracy. Pracownicy ci, tak samo jak pracownicy PCPR, mający odpowiednie 
przygotowanie do wykonywania przekazanych im zadań z zakresu pomocy 
społecznej oraz doświadczenie na tym polu niewątpliwie posiadają odpowiednie 
kwalifikacje należytego wykonywania roli przedstawiciela organu jednostki 
samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. art. 87 § 3 k.p.c. Mogą więc być 
ustanowieni przez Dyrektora MOPS pełnomocnikiem procesowymi prezydenta 

III CZP 36/25              
6 
 
 
miasta na prawach powiatu w sprawach o roszczenia alimentacyjne. Wykładnia ta 
jest zgodna z celem unormowania przyjętego w art. 87 § 3 k.p.c. i niewątpliwie 
sprzyja jego realizacji.  
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. podjął 
uchwałę, jak w sentencji. 
 
  
Grzegorz Misiurek      Dariusz Dończyk     Władysław Pawlak 
 
  
 
(A.T.) 
[r.g.]