III CZP 2/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem uchwały Sądu Najwyższego była kwestia, czy po zmianie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody na osobie (uchylenie art. 442 k.c. i wprowadzenie art. 4421 k.c.), powód nadal ma interes prawny w domaganiu się ustalenia odpowiedzialności pozwanego za szkody, które mogą ujawnić się w przyszłości. Sąd Najwyższy, analizując zagadnienie przedstawione przez Sąd Okręgowy, odwołał się do wcześniejszej uchwały składu siedmiu sędziów z 1970 r. (III PZP 34/69), która dopuszczała takie powództwo. Zauważono, że szkody na osobie mają często charakter dynamiczny i mogą ujawniać się po wielu latach, co generuje trudności dowodowe. Choć nowa regulacja art. 4421 § 3 k.c. złagodziła problem przedawnienia roszczeń, nie wyeliminowała trudności dowodowych. Sąd uznał, że ustalenie odpowiedzialności pozwanego za przyszłe szkody nadal jest uzasadnione, ponieważ zwalnia poszkodowanego z konieczności ponownego udowadniania przesłanek odpowiedzialności w przyszłości. W związku z tym, Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności powództwa o ustalenie odpowiedzialności za przyszłe szkody na osobie, nawet po zmianie przepisów o przedawnieniu.
Ocena interesu prawnego wymaga indywidualnego rozpatrzenia każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (1)
Czy po uchyleniu art. 442 k.c. i dodaniu art. 4421 k.c. ustawą z dnia 16 lutego 2007 r., powód dochodzący naprawienia szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (szkody na osobie) ma interes prawny w domaganiu się ustalenia odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo zmiany przepisów dotyczących przedawnienia, interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności za przyszłe szkody na osobie nadal istnieje. Argumentowano, że trudności dowodowe związane z dochodzeniem roszczeń po wielu latach nie zostały wyeliminowane, a ustalenie odpowiedzialności zwalnia powoda z konieczności ponownego udowadniania przesłanek odpowiedzialności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Małgorzata K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 442¹ § § 3
Kodeks cywilny
W razie wyrządzenia szkody na osobie termin przedawnienia nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia.
Pomocnicze
k.c. art. 442
Kodeks cywilny
Uchylony przepis, który stanowił podstawę wcześniejszego orzecznictwa.
k.c. art. 442¹ § § 1
Kodeks cywilny
Określa termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, który nie może nastąpić później niż po upływie dziesięciu lat od dnia wyrządzenia szkody.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie odpowiedzialności pozwanego za przyszłe szkody na osobie łagodzi trudności dowodowe wynikające z upływu czasu. • Zmiana przepisów o przedawnieniu (art. 4421 § 3 k.c.) nie wyeliminowała całkowicie problemu ujawniania się szkody po upływie terminu przedawnienia, a tym bardziej trudności dowodowych.
Odrzucone argumenty
Po zmianie art. 442 k.c. na art. 4421 k.c., interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności za przyszłe szkody na osobie nie istnieje, ponieważ bieg przedawnienia rozpoczyna się od momentu dowiedzenia się o szkodzie, co eliminuje ryzyko przedawnienia przed ujawnieniem się szkody.
Godne uwagi sformułowania
powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości. • następstwa takiego zdarzenia są często wielorakie, a sama szkoda ma charakter dynamiczny. • trudności dowodowe z biegiem lat narastają, a przesądzenie w sentencji wyroku zasądzającego świadczenie odszkodowawcze o odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości zwalnia poszkodowanego z obowiązku udowodnienia istnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności podmiotu, na którym taka odpowiedzialność już ciąży.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący
Stanisław Dąbrowski
członek
Elżbieta Skowrońska-Bocian
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności powództwa o ustalenie odpowiedzialności za przyszłe szkody na osobie, nawet po zmianie przepisów o przedawnieniu."
Ograniczenia: Ocena interesu prawnego wymaga indywidualnego rozpatrzenia każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego ze szkodami na osobie, które ma praktyczne znaczenie dla wielu poszkodowanych i ich pełnomocników. Wyjaśnia niuanse prawne po zmianie przepisów.
“Czy można dochodzić odszkodowania za przyszłe szkody? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.