III CZP 150/07

Uchwała z dnia 28 lutego 2008 r., III CZP 150/07 
 
Sędzia SN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Iwona Koper 
Sędzia SN Kazimierz Zawada 
 
Sąd Najwyższy w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzyciela Mariusza W. 
przeciwko dłużnikowi "P.P.", sp. z o.o. w W. o świadczenie pieniężne, po 
rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 28 lutego 2008 r. 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie 
postanowieniem z dnia 29 października 2007 r.: 
"Czy należności z tytułu składek w rozumieniu art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 
października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 
ze zm.) podlegają zaspokojeniu w kategorii 7 art. 1025 § 1 k.p.c. jako należności do 
których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja 
podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)?" 
podjął uchwałę: 
 
W sądowym postępowaniu egzekucyjnym należności z tytułu składek w 
rozumieniu art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie 
ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) podlegają 
zaspokojeniu w kolejności określonej w art. 1025 § 1 pkt 7 k.p.c. 
 
Uzasadnienie 
 
Wątpliwości Sądu Okręgowego dotyczą kolejności zaspokajania należności 
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek przy podziale sumy uzyskanej 
w sądowym postępowaniu egzekucyjnym. Sąd Rejonowy zatwierdzający plan 
podziału (art. 1028 § 2 k.p.c.) przyjął, że należności niezabezpieczone wpisem 
hipoteki albo zastawu, zgłoszone na podstawie art. 954 i 1036 k.p.c., podlegające 
przepisom działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (jedn. 
tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), powinny być zaspokojone w kolejności 

wymienionej w art. 1025 § 1 pkt 7 k.p.c. Według poglądu wierzyciela 
egzekwującego, który wniósł zażalenie, wymienione należności powinny być 
zaliczone do kategorii dziewiątej, a przemawia za tym treść art. 115 § 1 pkt 4 
ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 
(jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), 
wymieniającego osobno w tej samej kategorii należności, do których stosuje się 
przepisy działu III Ordynacji podatkowej i należności z tytułu składek. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W sprawie przedstawionej wraz z zagadnieniem prawnym podział sumy 
dokonywany był w sądowym postępowaniu egzekucyjnym. Kolejność zaspokajania 
wierzycieli o różnym stopniu uprzywilejowania reguluje art. 1025 § 1 k.p.c. W 
punkcie 7 wymieniono należności, do których stosuje się przepisy działu III 
Ordynacji podatkowej, jeżeli nie zostały zaspokojone w kolejności piątej, a w 
punkcie 9 należności wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję. Dla dalszych 
rozważań nieistotny jest art. 1026 k.p.c., regulujący zaspokajanie wierzytelności, w 
ramach poszczególnych kategorii. 
Unormowanie dotyczące zaspokajania należności z tytułu składek na 
ubezpieczenie społeczne, zamieszczone w art. 1025 § 1 k.p.c., nie jest wyłączne, 
ponieważ mogą być one zaspokajane w postępowaniu egzekucyjnym sądowym lub 
w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozstrzyga to wyraźnie art. 24 ust. 
2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jedn. 
tekst: Dz.U. 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm. – dalej: "u.s.u.s."). Ponadto art. 24 ust. 3 
u.s.u.s. ustala kolejność zaspokajania należności z tytułu składek w postępowaniu 
egzekucyjnym w administracji, sytuując je na czwartym miejscu po kosztach 
egzekucyjnych, należnościach za pracę, należnościach alimentacyjnych oraz 
wierzytelnościach odszkodowawczych za wywołanie choroby, niezdolności do 
pracy, kalectwa lub śmierci oraz kosztach ostatniej choroby i pogrzebu dłużnika. 
Podział sumy uzyskanej z egzekucji prowadzonej w postępowaniu 
administracyjnym reguluje art. 115 § 1 u.p.e.a., według którego w kategorii 4 
mieszczą się należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji 
podatkowej, oraz – oddzielnie wymienione – należności z tytułu składek na 
ubezpieczenie społeczne, jeżeli nie zostały zaspokojone w trzeciej kolejności. 
Porównanie przepisów obowiązujących w obydwu trybach egzekucji wskazuje 
zatem na istnienie między nimi różnic, niewykluczających odrębnego traktowania – 

także przy stosowaniu art. 1025 § 1 pkt 7 k.p.c. – należności z tytułu składek oraz 
wszelkich innych należności, zgrupowanych w oddzielnej klasie, do której stosują 
się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, wymienione w art. 1025 § 1 pkt 7 k.p.c. 
i w art. 115 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Sugestię tę wzmacnia argument, że obowiązujące 
teksty obydwu przepisów ustalone zostały przez tę samą ustawę z dnia 6 września 
2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz 
niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 125, poz. 1368). Również w wyniku nowelizacji 
kodeksu postępowania cywilnego punkt 7 w art. 1025 § 1 k.p.c. zastąpił 
dotychczasowy pkt 3, obejmujący „podatki i inne należności, do których stosuje się 
przepisy o zobowiązaniach podatkowych”. (...) 
Ustalenie rzeczywistej treści normy wyrażonej w art. 1025 § 1 pkt 7 k.p.c. 
wymaga rozstrzygnięcia czy art. 115 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wyraża definicję legalną, czy 
też zawarte w nim sformułowanie należy tłumaczyć w ramach kontekstu 
językowego zmierzającego do podkreślenia jednakowego traktowania przy podziale 
sumy uzyskanej w egzekucji administracyjnej należności wymienionych zbiorczo – 
przez odesłanie do działu III Ordynacji podatkowej –  i należności z tytułu składek. 
Istnieją argumenty przemawiające przeciw uznaniu punktu 4 za definicję legalną, 
ponieważ byłaby ona ułomna. Należy wskazać, że w art. 115 § 3 ustanowiono 
przywilej egzekucyjny tylko dla odsetek od należności, do których stosuje się 
przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a to pozostaje w sprzeczności z art. 24 ust. 
3 u.s.u.s., nieróżnicującym należności głównej z tytułu składek i odsetek od tych 
należności. Gdyby § 1 pkt 4 miał charakter definicji legalnej, trudno zrozumieć 
istnienie w ramach tego samego art. 115 przepisu odstępującego od niej w sposób 
tak niejednoznaczny. Przede wszystkim jednak uwzględnić należy treść art. 31 
u.s.u.s., wyliczającego przepisy Ordynacji podatkowej stosowane do należności z 
tytułu składek. Porównanie go z przepisami znajdującymi się w dziale III Ordynacji 
podatkowej, do których odsyła art. 1025 § 1 pkt 7 k.p.c., wykazuje niemal zupełną 
ich zbieżność; wyjątek dotyczy art. 12, ale i ten przepis ma wyraźny związek z 
pozostałymi, ponieważ dotyczy obliczania terminów i określa sposób ich 
wypełniania. Można zatem przez art. 31 u.s.u.s. przyjąć, że art. 1025 § 1 pkt 7 k.p.c. 
i art. 115 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wyrażają taką samą normę prawną. 
Poza tym zmiana poprzedniej regulacji zawartej w art. 1025 § 1 pkt 3 k.p.c.,  
polegająca na zastąpieniu zdania dotyczącego należności z tytułu podatków i 
innych należnościach, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach 

podatkowych, ogólniejszym zdaniem odsyłającym do działu III Ordynacji 
podatkowej, kontynuuje tę samą myśl legislacyjną. 
Składki należne Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych są preferowane przez 
państwo, gwarantują bowiem wypłatę świadczeń z ubezpieczeń społecznych (art. 2 
ust. 3 u.s.u.s.). Trudno znaleźć uzasadnienie dla zmniejszania skuteczności ich 
ściągania, a do tego prowadziłoby przesunięcie tych należności do dalszej kategorii 
w ramach art. 1025 § 1 k.p.c. Takiemu zabiegowi sprzeciwia się również kontekst 
systemowy. Ochrona tej kategorii należności wynika z innych przepisów 
regulujących zaspokajanie wierzycieli (np. art. 273  ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. 
– Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm. lub art. 11 pkt 1 
ustawy z dnia 3 lutego 1993 r. o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i 
banków oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz.U. Nr 18, poz. 82), natomiast 
odmienna wykładnia od przyjętej w uchwale prowadziłaby do istotnego osłabienia 
funkcji egzekucji sądowej. 
Konkludując dotychczasowe rozważania należy zatem przyjąć, że formuła art. 
115 § 1 pkt 4 u.p.e.a., wymieniającego odrębnie należności, do których stosuje się 
przepisy działu III Ordynacji podatkowej, oraz należności z tytułu składek na 
ubezpieczenie społeczne, może być jedynie próbą osiągnięcia jednoznaczności na 
tle odmiennych sposobów wiązania przepisów Ordynacji podatkowej z przepisami 
kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji oraz z przepisami ustawy o systemie 
ubezpieczeń społecznych posługującej się metodą enumeratywną. 
Kierując się tymi przesłankami, Sąd Najwyższy podjął uchwałę przytoczoną na 
wstępie.