III CZP 14/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w B. dotyczące interpretacji art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego w kontekście ustanowienia służebności drogi koniecznej. Głównym pytaniem było, czy odpowiedni dostęp do drogi publicznej zawsze oznacza możliwość przejazdu pojazdem samochodowym, czy też piesze przejście może być wystarczające, nawet jeśli dojazd samochodem jest technicznie możliwy, ale wiąże się z ingerencją w nieruchomość obciążoną. Sąd Najwyższy, opierając się na ewolucji pojęcia dostępu do nieruchomości i rozwoju cywilizacji technicznej, uznał, że współczesna wykładnia art. 145 § 1 k.c. powinna obejmować możliwość przejazdu pojazdami mechanicznymi. Podkreślono jednak, że jest to zasada, od której mogą istnieć wyjątki. Ocena odpowiedniości dostępu jest elastyczna i zależy od konkretnych okoliczności, takich jak potrzeby nieruchomości izolowanej, możliwości nieruchomości obciążonej, interes społeczno-gospodarczy, ukształtowanie terenu czy konfiguracja granic. Sąd zaznaczył, że ustanowienie służebności powinno być wynikiem bilansu korzyści i strat, a klauzula interesu społeczno-gospodarczego może stanowić podstawę do ograniczenia lub odmowy ustanowienia służebności umożliwiającej dojazd samochodowy, zwłaszcza w kontekście zagrożeń dla środowiska i zdrowia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanawianie służebności drogi koniecznej, interpretacja pojęcia 'odpowiedniego dostępu' do drogi publicznej, uwzględnianie możliwości przejazdu pojazdami mechanicznymi.
Orzeczenie ma charakter zasady, od której dopuszczalne są wyjątki zależne od konkretnych okoliczności faktycznych, takich jak ukształtowanie terenu, potrzeby nieruchomości władnącej czy interes społeczno-gospodarczy.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w świetle przepisu artykułu 145 § 1 kodeksu cywilnego odpowiednim dostępem do drogi publicznej jest zawsze dostęp pojazdem samochodowym, czy też położenie nieruchomości władnącej może uzasadniać przyjęcie, że odpowiednim dostępem jest piesze przejście, w sytuacji, w której wykonanie dojazdu pojazdem samochodowym jest technicznie możliwe, lecz pociągnie za sobą ingerencję w nieruchomości obciążone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedni dostęp do drogi publicznej (art. 145 § 1 k.c.) powinien obejmować także możliwość przejazdu pojazdów mechanicznych, chyba że nie uzasadniają tego potrzeby nieruchomości władnącej, konfiguracja granic, ukształtowanie terenu lub interes społeczno-gospodarczy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że współczesna wykładnia pojęcia dostępu do nieruchomości musi uwzględniać możliwość przejazdu pojazdami mechanicznymi ze względu na rozwój cywilizacji technicznej. Podkreślono jednak elastyczność pojęcia 'odpowiedniości' dostępu i konieczność uwzględnienia potrzeb nieruchomości izolowanej, możliwości nieruchomości obciążonej, interesu społeczno-gospodarczego oraz ukształtowania terenu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. J. | inne | uczestnik |
| M. W. | inne | uczestniczka |
Przepisy (3)
Główne
k.c. art. 145 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedni dostęp do drogi publicznej powinien co do zasady obejmować możliwość przejazdu pojazdami mechanicznymi, chyba że istnieją ku temu przeszkody wynikające z potrzeb nieruchomości, ukształtowania terenu lub interesu społeczno-gospodarczego.
Pomocnicze
k.c. art. 145 § § 2
Kodeks cywilny
Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać nie tylko potrzeby nieruchomości izolowanej, ale także zakres obciążenia nieruchomości odgradzającej dostęp do drogi publicznej (zasada proporcjonalności).
k.c. art. 145 § § 3
Kodeks cywilny
Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy, co może stanowić podstawę do ograniczenia lub odmowy ustanowienia służebności umożliwiającej dojazd samochodowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Współczesna cywilizacja techniczna i powszechne korzystanie z pojazdów mechanicznych uzasadniają potrzebę uwzględniania dojazdu samochodowego jako elementu odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. • Ewolucja pojęcia 'dostępu' do nieruchomości wymaga dostosowania do zmieniających się potrzeb społeczno-gospodarczych i technologicznych. • Elastyczność pojęcia 'odpowiedniości' dostępu pozwala na indywidualne kształtowanie treści służebności drogi koniecznej.
Odrzucone argumenty
Możliwość techniczna dojazdu samochodem zawsze musi prowadzić do ustanowienia służebności przejazdu, nawet jeśli wiąże się to z nadmierną ingerencją w nieruchomość obciążoną lub naruszeniem interesu społeczno-gospodarczego.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedni dostęp do drogi publicznej (art. 145 § 1 k.c.) powinien obejmować także możliwość przejazdu pojazdów mechanicznych, chyba że nie uzasadniają tego potrzeby nieruchomości władnącej, konfiguracja granic, ukształtowanie terenu lub interes społeczno-gospodarczy. • Samochód – zarówno osobowy, jak i ciężarowy (dostawczy) – jest obecnie jednym z najważniejszych elementów systemu życia, współtworzącym współczesną cywilizację, opartą na technologii i mechanice (cywilizacja techniczna). • Współczesna, dynamiczna wykładnia pojęcia „dostęp do nieruchomości” – także „odpowiedni dostęp do drogi publicznej” w rozumieniu art. 145 § 1 k.c. – musi obejmować komunikację z nieruchomością za pomocą samochodów, a szerzej – za pomocą pojazdów mechanicznych służących do przemieszczania się lub przewożenia towarów. • Unormowanie drogi koniecznej ma charakter elastyczny, w związku z czym daje sądowi znaczną swobodę w kształtowaniu treści służebności oraz pozostawia możliwość dostosowania decyzji do konkretnych czynników stanu faktycznego.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Maria Szulc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanawianie służebności drogi koniecznej, interpretacja pojęcia 'odpowiedniego dostępu' do drogi publicznej, uwzględnianie możliwości przejazdu pojazdami mechanicznymi."
Ograniczenia: Orzeczenie ma charakter zasady, od której dopuszczalne są wyjątki zależne od konkretnych okoliczności faktycznych, takich jak ukształtowanie terenu, potrzeby nieruchomości władnącej czy interes społeczno-gospodarczy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do nieruchomości i jego interpretacji w kontekście współczesnych potrzeb komunikacyjnych, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Czy dojazd samochodem do Twojej działki jest zawsze gwarantowany? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice służebności drogi koniecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.