III CZP 13/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę wartości wykupu ubezpieczenia z funduszem kapitałowym (UUFK), zatrzymanej przez ubezpieczyciela na podstawie abuzywnych postanowień umowy. Powódka domagała się zwrotu opłaty likwidacyjnej, którą ubezpieczyciel potrącił przy rozwiązaniu umowy. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo z powodu przedawnienia, stosując 3-letni termin z art. 819 § 1 k.c. Sąd Okręgowy, mimo uznania klauzuli za abuzywną, powziął wątpliwość co do właściwego terminu przedawnienia. Sąd Najwyższy, po analizie charakteru prawnego umów UUFK, które łączą cechy ubezpieczeniowe z inwestycyjnymi, uznał, że roszczenie o wypłatę wartości wykupu, niebędące świadczeniem ubezpieczeniowym w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz zwrotem zgromadzonych oszczędności, podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia z art. 118 k.c. Podkreślono, że celem ustawodawcy było odróżnienie tych roszczeń od typowych roszczeń ubezpieczeniowych, a także zapewnienie ochrony prawnej dla środków oszczędnościowo-inwestycyjnych, podobnie jak w przypadku innych instrumentów finansowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie terminu przedawnienia roszczeń o wypłatę wartości wykupu z umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, zwłaszcza w kontekście abuzywnych klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych.
Dotyczy specyficznego rodzaju umów (UUFK) i roszczeń o wypłatę wartości wykupu, a nie typowych świadczeń ubezpieczeniowych. Interpretacja może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi i nowym orzecznictwem.
Zagadnienia prawne (1)
Jaki termin przedawnienia ma zastosowanie do roszczenia o wypłatę części świadczenia wykupu zatrzymanego przez ubezpieczyciela na podstawie abuzywnych postanowień umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym: trzyletni (art. 819 § 1 k.c.) czy dziesięcioletni (art. 118 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o wypłatę wartości wykupu ubezpieczenia, nie stanowiącej kosztów ochrony ubezpieczeniowej, przedawnia się w terminie dziesięcioletnim zgodnie z art. 118 k.c.
Uzasadnienie
Umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym (UUFK) mają złożony, mieszany charakter, łącząc elementy ubezpieczeniowe z inwestycyjnymi. Roszczenie o wypłatę wartości wykupu nie jest typowym świadczeniem ubezpieczeniowym związanym z zajściem wypadku ubezpieczeniowego, lecz wynika z inwestycyjnego celu umowy i możliwości jej wypowiedzenia. Dlatego nie stosuje się do niego 3-letniego terminu przedawnienia z art. 819 § 1 k.c., lecz ogólny 10-letni termin z art. 118 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| (…) Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Przepis ten określa dziesięcioletni termin przedawnienia dla roszczeń nieobjętych krótszym terminem. Sąd Najwyższy uznał, że ma on zastosowanie do roszczenia o wypłatę wartości wykupu z umowy UUFK.
Pomocnicze
k.c. art. 819 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten statuuje trzyletni termin przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia. Sąd Najwyższy uznał, że nie ma on zastosowania do roszczenia o wypłatę wartości wykupu z umowy UUFK.
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych). Sąd pierwszej instancji ocenił postanowienie o opłacie likwidacyjnej jako abuzywne.
u.d.u. art. 13 § ust. 4 pkt 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Rozróżnia ustalanie wartości świadczeń od wartości wykupu ubezpieczenia.
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej art. 23 § ust. 1 pkt 2
Rozróżnia świadczenia z umowy ubezpieczenia od wartości wykupu ubezpieczenia.
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi art. 89 § ust. 1
Reguluje przedawnienie roszczeń o odkupienie jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego (termin ogólny).
k.c. art. 731
Kodeks cywilny
Wyłącza stosowanie krótkiego terminu przedawnienia do roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych z rachunku bankowego, co wskazuje na ochronę środków oszczędnościowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa UUFK ma charakter mieszany, z dominującym celem inwestycyjnym, co odróżnia ją od tradycyjnej umowy ubezpieczenia. • Roszczenie o wypłatę wartości wykupu nie jest świadczeniem ubezpieczeniowym związanym z wypadkiem ubezpieczeniowym. • Cel inwestycyjny umowy UUFK przemawia za stosowaniem ogólnego terminu przedawnienia (10 lat), analogicznie do innych instrumentów inwestycyjnych. • Ochrona środków oszczędnościowo-inwestycyjnych powinna być wzmocniona, co uzasadnia stosowanie dłuższego terminu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Umowa UUFK jest umową ubezpieczenia w rozumieniu art. 805 k.c. i podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia z art. 819 § 1 k.c. • Nowelizacja art. 819 k.c. (skreślenie § 2) powinna być interpretowana jako objęcie nim również roszczeń o wypłatę wartości wykupu.
Godne uwagi sformułowania
umowa ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym • roszczenie o wypłatę wartości wykupu ubezpieczenia, nie stanowiącej kosztów udzielonej ochrony ubezpieczeniowej, przedawnia się w terminie określonym w art. 118 k.c. • umowa ta służy nie tylko udzieleniu ochrony ubezpieczeniowej, ale realizuje także cel inwestycyjno-oszczędnościowy i cel ten częstokroć jest dominujący • nie przesądza jednak konieczności stosowania do umów UUFK wszystkich przepisów kodeksu cywilnego o umowie ubezpieczenia (...) także tych, które nie uwzględniają ich szczególnej, złożonej natury • nie chodzi tu - jak w przypadku tradycyjnego wykupu ubezpieczenia osobowego - o zwrot części składki nadpłaconej w początkowym okresie w związku z nierównomiernym rozłożeniem ryzyka ochrony ubezpieczeniowej (...), lecz o wypłatę zgromadzonych i inwestowanych oszczędności.
Skład orzekający
Anna Kozłowska
przewodniczący, sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie terminu przedawnienia roszczeń o wypłatę wartości wykupu z umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, zwłaszcza w kontekście abuzywnych klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rodzaju umów (UUFK) i roszczeń o wypłatę wartości wykupu, a nie typowych świadczeń ubezpieczeniowych. Interpretacja może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi i nowym orzecznictwem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnych umów ubezpieczeniowych z elementami inwestycyjnymi, które często budzą wątpliwości konsumentów co do ich charakteru i praw. Rozstrzygnięcie SN ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“Czy Twoje pieniądze z ubezpieczenia z funduszem kapitałowym są już stracone? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy przedawniają się roszczenia o zwrot wartości wykupu.”
Dane finansowe
WPS: 10 698,5 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.