III CZP 105/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 kwietnia 2019 r. (sygn. akt III CZP 105/18) rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące sposobu obniżania zadośćuczynienia pieniężnego w przypadku przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody. Sąd Apelacyjny przedstawił wątpliwość, czy obniżenie kwoty zadośćuczynienia, gdy sąd uzna przyczynienie się poszkodowanego, powinno nastąpić w stosunku do kwoty żądanej przez powoda, czy też w stosunku do kwoty, którą sąd uznałby za odpowiednią, nawet jeśli jest ona wyższa niż żądana w pozwie. Sąd Najwyższy, analizując przepisy prawa materialnego (art. 446 § 4 k.c. i art. 362 k.c.) oraz procesowego (art. 321 § 1 k.p.c. i art. 187 § 1 k.p.c.), stwierdził, że sąd jest związany granicami żądania pozwu. W związku z tym, obniżenie zadośćuczynienia z powodu przyczynienia się poszkodowanego następuje w stosunku do kwoty żądanej przez powoda. Niemniej jednak, sąd musi uwzględnić ograniczenia roszczenia wynikające z podstawy faktycznej powództwa. Oznacza to, że powód może dochodzić kwoty niższej niż w pełni rekompensująca szkodę niemajątkową, ale powinien w pozwie wskazać przyczyny ograniczenia roszczenia, które muszą mieć charakter materialnoprawny. Uchwała podkreśla znaczenie zasady dyspozycyjności i kontradyktoryjności w procesie cywilnym oraz konieczność precyzyjnego określenia żądania i podstawy faktycznej pozwu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie granic żądania w sprawach o zadośćuczynienie, stosowanie instytucji przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, wykładnia art. 321 § 1 k.p.c. w kontekście art. 446 § 4 k.c. i art. 362 k.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd obniża zadośćuczynienie z powodu przyczynienia, a żądana kwota jest niższa od potencjalnie należnej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w sytuacji, w której sąd obniża kwotę dochodzonego przez powoda zadośćuczynienia, uznając, że poszkodowany przyczynił się do wyrządzonej mu szkody, obniżenie to następuje w stosunku do kwoty żądanej przez powoda, czy też w stosunku do sumy, którą sąd uznaje za odpowiednią w rozumieniu art. 446 § 4 k.c., chociaż suma ta jest wyższa niż żądana w pozwie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obniżenie zadośćuczynienia z powodu przyczynienia się poszkodowanego następuje w stosunku do kwoty żądanej przez powoda, ale sąd musi uwzględnić ograniczenia wynikające z podstawy faktycznej powództwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd jest związany granicami żądania pozwu (art. 321 § 1 k.p.c.). Obniżenie zadośćuczynienia z powodu przyczynienia się poszkodowanego następuje w odniesieniu do kwoty objętej żądaniem. Powód może dochodzić kwoty niższej niż w pełni rekompensująca szkodę, ale powinien uzasadnić podstawę faktyczną powództwa, wskazując przyczyny ograniczenia roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. M. | osoba_fizyczna | powód |
| T. M. | osoba_fizyczna | powód |
| S. M. | osoba_fizyczna | powód |
| (…) Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Określa, że sąd może przyznać "odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia", co wymaga indywidualizowania sytuacji pokrzywdzonego i uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Stanowi, że skuteczne podniesienie zarzutu przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody powoduje "odpowiednie zmniejszenie" obowiązku jej naprawienia stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
Pomocnicze
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa obligatoryjną treść pozwu, która obejmuje dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie uzasadniających je okoliczności faktycznych.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakazuje orzekania co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, i zasądzania ponad żądanie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd jest związany granicami żądania pozwu (art. 321 § 1 k.p.c.), co oznacza, że obniżenie zadośćuczynienia z powodu przyczynienia się poszkodowanego następuje w stosunku do kwoty żądanej. • Powód może dochodzić kwoty niższej niż w pełni rekompensująca szkodę niemajątkową, ale powinien uzasadnić podstawę faktyczną powództwa, wskazując przyczyny ograniczenia roszczenia (materialnoprawne).
Godne uwagi sformułowania
obniżenie to następuje w stosunku do kwoty żądanej przez powoda, czy też w stosunku do sumy, którą sąd uznaje za odpowiednią • sąd musi uwzględnić ograniczenie roszczenia z tej przyczyny, wskazane w podstawie faktycznej powództwa • sąd jest związany granicami żądania pozwu • żądanie pozwu może podlegać wykładni, zmierzającej do uwzględnienia rzeczywistej woli powoda • powód może objąć żądaniem zasądzenia kwotę niższą od kwoty kompensującej pełną szkodę niemajątkową
Skład orzekający
Anna Owczarek
przewodniczący, sprawozdawca
Wojciech Katner
członek
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie granic żądania w sprawach o zadośćuczynienie, stosowanie instytucji przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, wykładnia art. 321 § 1 k.p.c. w kontekście art. 446 § 4 k.c. i art. 362 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd obniża zadośćuczynienie z powodu przyczynienia, a żądana kwota jest niższa od potencjalnie należnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w sprawach o zadośćuczynienie, które ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą i sposób formułowania pozwów przez poszkodowanych.
“Czy sąd może zasądzić więcej niż żądasz? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice zadośćuczynienia.”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
zadośćuczynienie: 100 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.